Theo đó, Hội nghị là hoạt động nhằm quán triệt, triển khai đồng bộ các giải pháp thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026; Tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào hoạt động xuất bản/phát hành xuất bản phẩm điện tử; góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín quốc gia trong hội nhập quốc tế; Chủ động đề xuất các biện pháp đấu tranh, ngăn ngừa, phòng chống các hành vi xâm phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ đối với xuất bản phẩm điện tử phát hành trên các nền tảng công nghệ, không gian mạng.

Đại biểu dự hội nghị. Ảnh BVHTTDL

Báo cáo tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, tình trạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực xuất bản trên không gian mạng đang diễn biến ngày càng phức tạp, tinh vi và có xu hướng chuyển mạnh từ môi trường xuất bản truyền thống sang môi trường số. Nếu như trước đây các hành vi vi phạm chủ yếu là in lậu, photo trái phép hoặc scan sách giấy để chia sẻ file PDF trên website, diễn đàn trực tuyến thì hiện nay các đối tượng đã tận dụng mạng xã hội, ứng dụng di động, nền tảng xuyên biên giới và sàn thương mại điện tử để phát tán, khai thác hoặc kinh doanh xuất bản phẩm trái phép dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, lĩnh vực sách giáo khoa, sách bổ trợ, sách tiếng Anh, sách văn học, sách thiếu nhi và sách kỹ năng...bị sao chép nhiều nhất

Các hành vi vi phạm phổ biến hiện nay gồm chia sẻ trái phép file PDF, EPUB, audiobook; đăng tải toàn bộ nội dung sách dưới hình thức “review”, “chia sẻ kiến thức”; phát sóng trực tiếp đọc toàn bộ nội dung xuất bản phẩm trên mạng xã hội; giả mạo nhà xuất bản hoặc đơn vị phát hành để kinh doanh sách giả, sách lậu với giá thấp nhằm thu hút người tiêu dùng. Đáng chú ý, nhiều hành vi vi phạm đã chuyển từ hình thức sao chép đơn lẻ sang khai thác nội dung có tổ chức, gắn với cơ chế tạo lượt xem, tương tác và doanh thu trên nền tảng số. Một số website, tài khoản mạng xã hội thường xuyên thay đổi tên miền, sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài hoặc che giấu thông tin định danh nhằm gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý vi phạm.

Để triển khai hiệu quả Công điện số 38/CĐ-TTg, ngành xuất bản xác định một số nhiệm vụ trọng tâm như: Tiếp tục đầu tư, phát triển nền tảng công nghệ bảo vệ bản quyền số; thúc đẩy các giải pháp “Made in Vietnam” phục vụ quản trị dữ liệu và truy vết vi phạm; Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan an ninh mạng, doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp viễn thông và các nền tảng trung gian nhằm phát hiện nhanh, xử lý nhanh vi phạm trên môi trường số.

Đồng thời, hoàn thiện cơ sở pháp lý, chế tài xử lý vi phạm; nâng cao trách nhiệm của nền tảng trung gian và nhà cung cấp dịch vụ Internet trong việc phối hợp xử lý nội dung vi phạm; Hướng dẫn các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành chủ động thu thập, lưu trữ chứng cứ số phục vụ xử lý vi phạm; Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng thói quen sử dụng xuất bản phẩm có bản quyền, góp phần hình thành môi trường xuất bản số lành mạnh, an toàn và phát triển bền vững.

Tại hội nghị, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vũ Ngọc Trinh đề xuất, cần xây dựng cơ sở dữ liệu ngành xuất bản đồng bộ, kết nối được với các cơ quan quản lý, nhà xuất bản, cơ sở in và đơn vị phát hành; Phát triển các nền tảng số dùng chung phục vụ cho hoạt động cấp phép trực tuyến, lưu chiểu điện tử, quản lý xuất bản phẩm và giám sát hoạt động trên môi trường mạng; Đẩy mạnh các công cụ về công nghệ để định hình quản lý vi phạm bản quyền trên hệ thống internet. Ví dụ như AI, Big Data và bảo vệ bản quyền, phân tích được những nhu cầu của bạn đọc. Bên cạnh đó, cần phải đào tạo nguồn nhân lực số.

Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) Phạm Thị Kim Oanh đề nghị, cần gắn mã định danh số cho xuất bản phẩm điện tử, thiết lập đầu mối phản ứng nhanh về bản quyền số. Mỗi nhà xuất bản cần có đầu mối chuyên trách để tiếp nhận thông tin vi phạm, lập chứng cứ, gửi yêu cầu gỡ bỏ theo Điều 114 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý để xử lý theo Điều 113 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP khi cần thiết; Xây dựng cơ chế phối hợp với các nền tảng trung gian lớn. Cần thiết lập cơ chế đầu mối tin cậy giữa cơ quan quản lý, nhà xuất bản, tổ chức đại diện quyền và nền tảng trung gian để các yêu cầu gỡ bỏ đối với sách điện tử, PDF, audiobook vi phạm được xử lý nhanh, có hồ sơ, có phản hồi và có khả năng theo dõi kết quả...