Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh – Phó Chủ tịch Liên hiệp hội – nhấn mạnh: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, có sức lan tỏa mạnh mẽ, tác động sâu rộng đến tư tưởng, tình cảm, nhận thức và hành vi của mỗi cá nhân. Khi môi trường văn hóa lành mạnh, xã hội ổn định và phát triển; ngược lại, nếu văn hóa xuống cấp, hệ lụy tiêu cực sẽ lan rộng. Trong giai đoạn đất nước đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy, hướng tới mục tiêu tăng trưởng mạnh mẽ, chấn hưng văn hóa vừa là động lực, vừa là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: VGP/Thu Giang.

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Linh, báo chí không chỉ giữ vai trò truyền tải thông tin hay phản ánh các hoạt động văn hóa, mà còn là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Trong hệ thống Liên hiệp hội hiện có hàng chục tổ chức, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc – những nhiệm vụ cần sự đồng hành chặt chẽ của báo chí để lan tỏa nhận thức, củng cố hành vi và thói quen văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh – Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) – phân tích, báo chí có vai trò kép: vừa bảo tồn, lưu giữ di sản, vừa phát hiện, tôn vinh giá trị mới, kiến tạo hệ sinh thái văn hóa năng động. Báo chí góp phần định hình xu hướng, khuyến khích sáng tạo, giới thiệu nhiều sản phẩm nghệ thuật đương đại ra thế giới, như “Nam Quốc Sơn Hà” hay Bắc Bling, từ đó tạo hiệu ứng xã hội tích cực. Đồng thời, báo chí là công cụ giám sát, phản biện xã hội, gắn kết cơ quan quản lý với cộng đồng, bảo vệ và phát huy thuần phong mỹ tục, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện lệch lạc, phản văn hóa.

Dù ghi nhận nhiều thành tựu, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong báo chí văn hóa hiện nay. Tiến sĩ Lê Công Lương – Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Khoa học và Hợp tác quốc tế (Liên hiệp hội) – cho rằng: chất lượng tác phẩm báo chí văn hóa chưa đồng đều; đội ngũ phóng viên am hiểu sâu về lĩnh vực này còn ít; ứng dụng công nghệ số chưa đồng bộ; số lượng tạp chí được quốc tế chỉ số hóa vẫn hạn chế.

Từ thực tế đó, ông đề xuất đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng tác phẩm; lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực; kết hợp phản biện với xây dựng các giá trị văn hóa; đẩy mạnh tuyên truyền gương sáng trong văn hóa, nghệ thuật chân chính. Đặc biệt, cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, khai thác đa nền tảng truyền thông, phát triển sản phẩm báo chí đa phương tiện với tính tương tác cao; đồng thời, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên, biên tập viên về kiến thức văn hóa, kỹ năng truyền thông hiện đại và đạo đức nghề nghiệp.

Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long – nhấn mạnh thêm khía cạnh mới: báo chí khoa học – kỹ thuật còn là cầu nối giữa thành tựu khoa học với đời sống văn hóa, đặc biệt trong thời đại công nghệ số. Nhiều tiến bộ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bảo tồn di sản số hóa đã được phổ biến qua báo chí, góp phần khơi dậy sáng tạo, thúc đẩy hội nhập.

Các đại biểu thống nhất rằng chấn hưng văn hóa là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân. Báo chí – nhất là báo chí gắn liền với giới trí thức khoa học – cần tiếp tục khẳng định vai trò lực lượng xung kích, vừa bảo vệ di sản, vừa khơi nguồn sáng tạo, hướng tới xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Trong hành trình ấy, báo chí không chỉ là nhân chứng, mà còn là tác nhân tích cực kiến tạo môi trường văn hóa, góp phần bồi đắp khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.