Tại phiên thảo luận, nhiều Đại biểu Quốc hội đã có ý kiến góp ý các chính sách của Nhà nước về phát triển báo chí với sự ghi nhận, Chính phủ đã được tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật, mở ra cơ hội để báo chí bước vào giai đoạn phát triển bền vững hơn trong môi trường số hóa toàn cầu.

Thực tế cho thấy, trước sức ép trực tiếp từ nền tảng số, kéo giảm nguồn thu và làm thay đổi hành vi độc giả, cũng như yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch, chuẩn xác của thông tin ...đã khiến cho thị phần báo chí giấy, báo điện tử chính thống bị thu gọn, nhiều cơ quan báo chí thậm chí rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng. Do đó, chính sách phát triển báo chí phải được bổ sung cụ thể, đặc thù và khả thi hơn, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và xu hướng báo chí hiện đại. Đặc biệt, cần có ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính đối với cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị, công ích, cũng như hỗ trợ đầu tư công nghệ số để đáp ứng yêu cầu tác nghiệp mới.

Trong phiên làm việc ngày 4/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi).

Thông tin về chính ách thuế, ưu đãi cho báo chí, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) theo hướng bổ sung quy định: Nhà nước có chính sách ưu đãi thuế theo quy định của pháp luật. Theo đó, các cơ quan báo chí được hưởng mức thuế suất 10% quy định tại Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp. Trước đây chỉ báo in được hưởng mức này, còn báo điện tử, truyền hình và phát thanh phải chịu thuế suất 20%. Trong bối cảnh nguồn thu quảng cáo truyền thống sụt giảm mạnh, đầu tư cho công nghệ số, hạ tầng dữ liệu và nhân lực chất lượng cao đều rất tốn kém, ưu đãi thuế tạo dư địa tài chính để các cơ quan báo chí duy trì hoạt động và có điều kiện tái đầu tư.

Đồng thời, dự thảo Luật quy định Nhà nước đầu tư cho báo chí, tập trung trọng tâm, trọng điểm vào đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ hiện đại cho các cơ quan báo chí; nền tảng số báo chí quốc gia; hạ tầng dữ liệu báo chí số; công cụ số để thực hiện giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng. Trước thực tế nhiều tòa soạn còn hạn chế về năng lực tài chính, việc Nhà nước đầu tư các nền tảng chung vừa giúp giảm chênh lệch năng lực giữa các cơ quan báo chí, tăng hiệu quả quản trị dữ liệu, vừa tạo điều kiện để báo chí thực sự chuyển đổi sang mô hình vận hành dựa trên công nghệ.

Song hành với đầu tư hạ tầng là chính sách giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ chi phí truyền dẫn - phát sóng nhằm bảo đảm báo chí thực hiện tốt chức năng chính trị, xã hội. Cơ chế này không chỉ duy trì vai trò của báo chí công ích, mà còn đòi hỏi sự minh bạch, cạnh tranh và quản trị theo kết quả đầu ra. Việc hoàn thiện cơ chế đặt hàng theo hướng đo lường được hiệu quả sẽ giúp ngân sách nhà nước phát huy tối đa tác dụng và tránh dàn trải.

Một điểm tiếp thu quan trọng khác là việc xác định báo chí được phép tiếp cận các nguồn vốn từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia và các quỹ tương tự. Việc tiếp cận nguồn vốn này sẽ tạo cơ hội cho các tòa soạn đầu tư hệ thống trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, công nghệ sản xuất đa nền tảng và mô hình quản trị tòa soạn điện tử hiện đại. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, cần có hướng dẫn cụ thể giúp cơ quan báo chí tiếp cận các quỹ một cách thuận lợi và minh bạch.

Báo chí đang đối mặt với những sức ép chưa từng có: cạnh tranh khốc liệt từ các nền tảng xuyên biên giới, sự suy giảm niềm tin công chúng trước làn sóng tin giả, mô hình kinh tế truyền thống bị bào mòn và yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cấp bách. Trong bối cảnh đó, không cơ quan báo chí nào có thể tự mình vượt qua nếu thiếu một hành lang pháp lý đủ năng động và theo kịp thay đổi công nghệ.

Chính vì vậy, những chỉnh lý trong dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) lần này cho thấy nỗ lực của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra trong việc kiến tạo một khuôn khổ chính sách mới linh hoạt hơn, hiện đại hơn và phù hợp hơn với môi trường truyền thông số. Khi một đạo luật mang tính dẫn dắt được ban hành với cơ chế đúng và chính sách đủ mạnh, nó không chỉ gỡ bỏ điểm nghẽn trước mắt mà còn tạo đà để báo chí phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, vững vàng thực hiện sứ mệnh thông tin, tuyên truyền và đồng hành với sự phát triển của đất nước.