Trong phiên thảo luận buổi chiều 7/11, nội dung đáng chú ý được cử tri cả nước quan tâm chính là Luật điện lực sửa đổi. Đây là dự án Luật có liên quan chặt chẽ và tác động mạnh đến đời sống dân sinh, nên những quyết sách từ nghị trường đều mang đến những hiệu ứng nhất định.

Tại phiên thảo luận, nhiều vấn đề của ngành điện đã được bóc tách, bàn thảo, trong đó có việc bù chéo giá điện, hình thức thí điểm cho giá điện 2 thành phần. Đồng thời, chủ trương, khởi động lại điện hạt nhân và ứng xử với điện tái tạo ra sao khi chính sách giá đang tồn tại nhiều bất cập cần phải sửa đổi.

Theo đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn ĐQBH tỉnh Đồng Tháp) hiện cơ cấu giá điện hai thành phần còn chưa rõ ràng nên cần phải làm rõ, đồng thời có lộ trình rõ ràng về xóa bù chéo giữa các nhóm khách hàng nhằm đảm bảo sự công bằng trong tiêu thụ điện.

Nhiều vấn đề của ngành điện đã được bóc tách, bàn thảo, trong đó có việc bù chéo giá điện, hình thức thí điểm cho giá điện 2 thành phần. Ảnh ITN

Cũng có góc nhìn và quan điểm như đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn ĐQBH tỉnh Đồng Tháp), song đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Nam) lại quan tâm nhiều hơn đến việc thực thi chính sách pháp luật về năng lượng. Đại biểu cho biết, năm 2023, Quốc hội đã có một chuyên đề giám sát thực thi chính sách pháp luật về năng lượng giai đoạn 2016-2020. “Điện là hàng hóa đặc biệt, không phải cứ dư cho vào bao cất vào kho, nên phải đảm ứng nhu cầu của nền kinh tế, nếu GDP tăng 1 thì điện phải tăng 1,5 lần. Do vậy điện là vấn đề cấp bách cần phải sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật về điện. Tôi đồng ý sửa đổi một cách toàn diện”, ông Tạ Văn Hạ khẳng định.

Trên thực tế, các chính sách của Luật Điện lực hiện nay đều hướng đến khuyến khích phát triển điện mặt trời áp mái tự sản tự tiêu. Tại Điều 33 quy định tổ chức cá nhân tự đầu tư điện mái nhà, xây dựng quy mô đến 100kW thì không phải chuyển đổi mục đích sử dụng đất… Tuy nhiên, với chính sách tích tụ ruộng đất, tổ chức sản xuất theo hướng đẩy mạnh liên kết vùng của nông nghiệp hiện nay, vấn đề đặt ra là nếu nhà máy sản xuất lắp hệ thống điện mặt trời mái nhà toàn bộ hệ thống nhà xưởng thì sản lượng chắc chắn trên 100kW như vậy, họ phải chuyển đổi mục đích sử dụng đất của toàn nhà máy hay không vẫn còn là câu hỏi để đại biểu, Quốc hội cân nhắc

Song song với yêu cầu thay đổi cơ chế phù hợp với cơ cấu giá điện hai thành phần về xóa bù chéo giữa các nhóm khách, nhiều đại biểu cũng đã thẳng thắn nêu qua điểm về minh bạch về cơ chế giá điện, đặc biệt là giá cho từng loại hình năng lượng khác nhau và cho từng khu vực, nếu làm được điều này sẽ khuyến khích sử dụng điện hiệu quả, tiết kiệm vào khung giờ thấp điểm, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng trong việc tiếp cận thông tin về giá điện và quy trình điều chỉnh giá điện. Ngoài ra, các điều chỉnh giá điện nên được công khai, minh bạch và có sự tham gia giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước.

Như vậy, qua các ý kiện tranh luận, đã và đang đặt ra yêu cầu cần có lộ trình rõ ràng cho việc chuyển đổi từ cơ chế đặc quyền sang thị trường điện cạnh tranh. Bổ sung quy định cụ thể về các bước thực hiện mở cửa thị trường điện, bao gồm thị trường bán buôn và thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, quy định về trách nhiệm của các cơ quan quản lý công việc giám sát và điều phối thị trường điện, nhằm đảm bảo công bằng, minh bạch. Cùng với đó là đưa ra các quy định về kiểm soát độc quyền của các tập đoàn lớn trong ngành điện, nhằm bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng, nhà đầu tư sao cho hài hòa lợi ích.