Lễ hội Cướp kén gắn với đời sống xã hội, tập quán sản xuất, sinh hoạt và tín ngưỡng của người dân Dị Nậu xưa. Đồng thời, mang đậm yếu tố tín ngưỡng nông nghiệp, thể hiện ước vọng cầu cho quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, nhân khang vật thịnh; phản ánh rõ nét tinh thần cố kết cộng đồng, ý thức hướng về cội nguồn của người dân địa phương.

Theo phong tục, vào ngày chính hội, trai tráng trong vùng tập trung tại sân đền để tham gia cướp kén - tượng trưng cho việc giành lấy lộc của trời đất. Cây kén là cây tre bánh tẻ được người ta treo lên 18 cái nõ và 18 cái nường tượng trưng cho tín ngưỡng phồn thực của cư dân nông nghiệp.

Trong ngày tổ chức cướp kén, không khí lễ hội rộn ràng, tiếng trống, tiếng reo hò hòa quyện tạo nên một bức tranh lễ hội đậm đà bản sắc dân tộc. Người dân địa phương tin rằng, ai cướp được kén sẽ gặp nhiều may mắn, mùa màng bội thu, gia đình sung túc.

“Bách nghệ trình làng” là hoạt động diễn xướng dân gian đặc sắc được trình diễn trong lễ hội Cướp kén. Ảnh: ND

Không chỉ là dịp vui chơi, lễ hội còn là nơi gắn kết cộng đồng, để các thế hệ người dân Dị Nậu cùng nhau tưởng nhớ công đức tổ tiên, ôn lại truyền thống tốt đẹp của quê hương. Những giá trị văn hóa ấy đã được gìn giữ qua bao thế hệ, trở thành niềm tự hào của người dân nơi đây.

Đặc biệt, tại lễ hội còn có tích trò Bách nghệ trình làng. Đây là tích trò mang tính chất hài hước có từ thời Hùng Vương, diễn tả nhiều nghề rất vất vả nhưng vui tươi như: Trò trâu cày, cấy lúa, thợ mộc, đi làm sơn, thầy đồ dạy chữ, khóa sinh đi thi...

Lễ hội Cướp kén hàng năm được tổ chức tại đền Quốc tế. Ngôi đền nằm trên đỉnh gò Trạm Lĩnh, từ lâu đã trở thành một điểm đến tâm linh uy nghi, nổi tiếng.

Tương truyền, đền Quốc tế được xây dựng để thờ phụng các vị tướng thời Hùng Vương có công đánh giặc giữ nước. Trải qua hàng trăm năm, ngôi đền vẫn được người dân gìn giữ, tu sửa, trở thành biểu tượng thiêng liêng về tinh thần “uống nước nhớ nguồn”.