Cụ thể, UBND thành phố Huế đã có báo cáo số 232/BC - UBND gửi Bộ VHTTDL về việc rà soát, đánh giá thực trạng công tác trưng bày, bảo quản, bảo vệ và các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn đối với bảo vật quốc gia.

Tại báo cáo, tỉnh cho biết, sau khi nhận được Công văn số 2373/BVHTTDL-DSVH ngày 29/5/2025 của Bộ VHTT&DL, UBND thành phố Huế đã rà soát, đánh giá và tăng cường công tác bảo vệ, bảo quản, phát huy giá trị bảo vật quốc gia.

Nội thất Lăng Khải Định. Ảnh DT

Số liệu từ Sở VHTT&DL ghi nhận, hiện có 14 hiện vật/nhóm hiện vật (gồm 40 hiện vật) đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật Quốc gia. Các bảo vật quốc gia đang được các đơn vị, tổ chức quản lý và xây dựng phương án bảo vệ, bảo quản, phát huy giá trị gắn liền với các bảo vật quốc gia.

Trong đó, 38 hiện vật thuộc 12 nhóm bảo vật quốc gia do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, 2 hiện vật do Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế lưu giữ, bảo quản và phát huy giá trị. Các bảo vật quốc gia này thuộc nhiều chất liệu (vàng, đồng, đá, vải, gỗ…) với niên đại lịch sử, điều kiện bảo vệ và bảo quản khác nhau. Nhìn chung, các bảo vật quốc gia đang ở trong tình trạng nguyên vẹn, chỉ trừ một số bảo vật có chất liệu bằng gỗ, vải (như Ngai vua triều Nguyễn và Áo tế giao…) bị bạc màu và bong tróc theo thời gian, bị tác động của con người và chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt của miền Trung.

Sở cho biết, tất cả các bảo vật quốc gia đã được xây dựng phương án bảo vệ (các biện pháp phòng, chống cháy nổ, trộm cắp, thiên tai…) nhằm đảm bảo an toàn cho các bảo vật quốc gia. UBND thành phố thống nhất:

- Đối với các bảo vật quốc gia có kích thước lớn, gắn liền với không gian lịch sử của di tích, khó di chuyển như Cửu đỉnh, Cửu vị thần công, Vạc đồng, bia Khiêm Cung Ký, Đại hồng chung chùa Thiên Mụ, Bia Ngự kiến Thiên Mụ tự, Chuông Ngọ Môn, Ngai vua triều Nguyễn sẽ tiếp tục được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trưng bày tại vị trí cũ như vị trí hiện vật đã từng tồn tại; Tiến hành scan 3D cho toàn bộ hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia.

- Tiến hành thực hiện và lên phương án chữa cháy của cơ sở Bảo tàng theo tinh thần 4 tại chỗ. Tiến hành vệ sinh định kỳ cho cổ vật thông qua đội ngũ chuyên gia có tay nghề.

- Đối với các bảo vật quốc gia do Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế quản lý trực tiếp đang được lưu giữ, bảo quản an toàn trong hệ thống Kho cơ sở của Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế bao gồm:

Đối với Ngai vua triều Nguyễn: trước khi công nhận và sau khi công nhận, hiện vật được trưng bày tại điện Thái Hoà, có hàng rào chắn để ngăn du khách, có bảo vệ trực 24/24, có camera quan sát và hệ thống báo động (được bật vào ban đêm).

Đối với hiện vật là Áo Tế Giao: do hiện vật được làm bằng chất liệu vải, dễ xảy ra tình trạng nấm mốc, dẫn đến hư hỏng, nên hiện vật được bảo quản trong kho cổ vật có máy điều hoà nhiệt độ, hệ thống hút ẩm, đặt nằm trong tủ với lớp giấy phi axit bao bọc; định kỳ có nhân viên của Bảo tàng kiểm tra tình trạng của hiện vật.

Đối với Phù điêu thời Minh Mạng: trước khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được trưng bày trong tủ gỗ cùng với các hiện vật khác. Sau khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được trưng bày, bảo vệ riêng trong tủ kính cường lực chuyên dụng.

Đối với Cặp tượng rồng thời Thiệu Trị: trước khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được trưng bày ngoài trời, trước sân nhà hát Duyệt Thị Đường. Sau khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được đưa vào trưng bày, bảo vệ ở nội thất điện Thái Hoà.

Đối với Ngai hoàng đế Duy Tân, trước khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được lưu giữ tại kho cổ vật. Sau khi được công nhận là bảo vật quốc gia, hiện vật được trưng bày tại điện Long An (Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế). Hiện tại, Bảo tàng đã được bảo vệ trong khung kính cường lực.

Sau sự cố không mong muốn đối với Ngai vua Triều Nguyễn, một số biện pháp bảo vệ khác đã được triển khai gồm: Tăng cường lực lượng bảo vệ cho các hiện vật; phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường công tác phối hợp, tuần tra kiểm soát địa bàn; Đặt bản cảnh báo cấm sờ vào hiện vật tại các điểm có trưng bày hiện vật; Thực hiện dự án lắp đặt hệ thống camera, báo động chống đột nhập, báo cháy tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế (đang thực hiện). Đồng thời, gửi công văn thông báo đến các cơ quan chức năng (Công an và chính quyền địa phương) để đề nghị phối hợp bảo vệ các bảo vật quốc gia do đơn vị trực tiếp quản lý.

Được biết, UBND thành phố cũng đã đề xuất Bộ VHTT&DL mở các lớp đào tạo chuyên sâu, tổ chức tập huấn nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ các bảo tàng. Đồng thời, đẩy mạnh thực hiện các dự án hợp tác quốc tế với các quốc gia phát triển, các tổ chức di sản văn hóa thế giới như UNESCO, ICCROM… trong lĩnh vực bảo tồn, bảo quản, tổ chức các khóa tập huấn, đào tạo cán bộ trong và ngoài nước để nâng cao nghiệp vụ và kỹ năng bảo quản cố vật hiện lưu trữ trong hệ thống bảo tàng.