Báo cáo tổng kết tại hội nghị, NSND Nguyễn Tiến Dũng - Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam cho biết, cách đây 70 năm, ngày 12/3/1956 - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra chỉ thị thành lập Đoàn múa rối TW nay là Nhà hát Múa rối Việt Nam.
 |
| Nhà hát Múa rối Việt Nam long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Nhà hát Múa rối Việt Nam (12/3/1956-12/3/2026) và đón nhận Huân chương Lao động Hạng Ba |
"Cần có đoàn múa rối chuyên nghiệp để các cháu thiếu nhi thêm niềm vui, thêm tiếng cười" - lời nói ấy của Bác Hồ đã là kim chỉ nam cho các Nghệ sỹ múa rối tư duy và hoạt động trong suốt quá trình xây dựng, đổi mới và phát triển 70 năm qua.
Khẳng định, Nhà hát Múa rối Việt Nam là đơn vị được đánh giá là cánh chim đầu đàn của Nghệ thuật Múa rối Việt Nam, giờ là Trung tâm Nghệ thuật Múa rối lớn nhất toàn quốc, bên cạnh nhiệm vụ gìn giữ, phát triển và quảng bá nghệ thuật múa rối, Nhà hát còn hỗ trợ các địa phương trong nước cũng như Quốc tế việc đào tạo, cử các chuyên gia, cán bộ chuyên môn bước đầu gây dựng, hình thành, giúp đỡ các nhà hát chuyên nghiệp tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, Đắk Lắk, Hải Phòng, Phú Thọ, Đồng Nai… Cũng như đồng hành cùng ngành giáo dục tại nhiều tỉnh thành trong việc đưa nghệ thuật múa rối đến với học sinh thông qua các chuyên đề với nhiều bài học bổ ích mang tính giáo dục nhẹ nhàng nhưng sâu sắc và các chương trình biểu diễn.
Nhiều năm Nhà hát đạt số buổi diễn trên 1.000 suất/năm, đỏ đèn đủ 365 ngày/năm. Đặc biệt dấu chân của các nghệ sỹ Nhà hát múa rối Việt Nam đã có mặt trên khắp mọi miền của Tổ quốc và khắp các châu lục với hơn 70 quốc gia, vùng lãnh thổ.
Các vở diễn, chương trình nghệ thuật cùng nhiều nghệ sĩ của Nhà hát đã đạt nhiều giải thưởng cao tại các Hội diễn, Cuộc thi, Liên hoan Nghệ thuật chuyên nghiệp trong nước và Quốc tế.
70 năm qua, với nỗ lực không ngừng nghỉ của các thế hệ cán bộ, Nghệ sỹ, người lao động, Nhà hát đã vinh dự được Nhà nước trao tặng 2 Huân chương Lao động hạng Ba; 1 Huân chương Kháng chiến hạng Ba; 1 Huân chương Độc lập hạng Ba cùng nhiều Cờ và Bằng khen khác.
Từ con số 7 người ban đầu, đến nay Nhà hát có gần 100 nghệ sĩ và cán bộ chuyên môn vững vàng, nhà hát đã có 5 nghệ sỹ được phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ Nhân dân và 33 nghệ sỹ được phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ ưu tú, với 3 địa điểm biểu diễn định kỳ. Bên cạnh những điểm diễn cố định, thường xuyên, Nhà hát còn tích cực tham gia biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị vùng sâu, vùng xa, Nghệ sỹ Nhà hát luôn vượt qua khó khăn để đưa chương trình đến với đồng bào, chiến sỹ cả nước đặc biệt là các em thiếu nhi.
Ghi nhận những đóng góp của Nhà hát, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng nêu rõ: Sinh thời, Bác Hồ kính yêu của chúng ta luôn nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa đối với phát triển đất nước. Theo Người, văn hóa chính là hồn cốt của một dân tộc - là những tinh hoa của cộng đồng dân tộc Việt Nam được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử, văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển. Bởi lẽ đó, Bác hết sức quan tâm tới công tác giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa, mang những giá trị tốt nhất của văn hóa đến với đồng bào, nhân dân cả nước, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Với tinh thần đó, ngày 12/3/1956 theo Chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Cần có đoàn Múa rối chuyên nghiệp cho các cháu thiếu nhi thêm niềm vui và tiếng cười", đoàn Múa rối được thành lập, tiền thân của Nhà hát Múa rối Việt Nam ngày nay. Sự ra đời của đơn vị không chỉ là dấu ấn lịch sử đối với nghệ thuật múa rối - một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo - kết tinh trí tuệ, tâm hồn và bản sắc văn hóa dân tộc - mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, Diễn văn kỷ niệm cùng phóng sự về lịch sử hình thành và phát triển đã khắc họa rõ nét những thành tựu, dấu ấn nổi bật của Nhà hát Múa rối Việt Nam trong 70 năm qua.
70 năm - một chặng đường hình thành và phát triển được "ghi dấu bằng mồ hôi", được "tô thắm bằng tâm huyết, tài năng, sức sáng tạo và tình yêu nghề sâu nặng" của biết bao thế hệ nghệ sĩ múa rối. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, các nghệ sĩ của Nhà hát đã mang theo những nhân vật rối nhỏ bé, qua bàn tay tài hoa và trái tim đầy cảm xúc của các nghệ sĩ đã trở thành những nhân vật sống động - kể những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và khát vọng Việt Nam.
"Những thành tích mà Nhà hát đạt được trong suốt chặng đường 70 năm qua là hết sức nổi bật, rất đáng tự hào; được Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ VHTTDL ghi nhận và trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Nhiều nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú. Cùng nhiều giải thưởng cao tại các cuộc thi trong nước và quốc tế.
Thay mặt lãnh đạo Bộ VHTTDL, tôi ghi nhận và nhiệt liệt biểu dương những thành tích rất đáng trân trọng mà Nhà hát Múa rối Việt Nam đã đạt được trong suốt chặng đường 70 năm xây dựng, phát triển", Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập Nhà hát Múa rối Việt Nam diễn ra vào thời điểm Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được tổ chức thành công rất tốt đẹp, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết số 80, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: Văn hóa phải đứng ở "Vị trí dẫn đường"; "Một nền văn hóa mạnh không chỉ được đo bằng chiều sâu truyền thống, mà còn bởi năng lực sáng tạo và năng lực sản xuất những sản phẩm văn hóa chất lượng cao, có sức lan tỏa và có thị trường. Phải thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp…"
Bộ trưởng mong muốn và tin tưởng rằng, trong giai đoạn phát triển mới, Nhà hát Múa rối Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy truyền thống 70 năm xây dựng và phát triển; giữ vững và nâng cao vị thế của Nhà hát trong lĩnh vực nghệ thuật múa rối, mở rộng giao lưu và hội nhập để bản sắc văn hóa Việt Nam được lan tỏa; các nghệ sĩ của Nhà hát - những người đang ngày đêm lao động hăng say trên "cánh đồng nghệ thuật" sẽ thấm nhuần tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm để trực tiếp sáng tạo nên các giá trị tinh thần cho xã hội, trực tiếp tạo ra các sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc sắc, có giá trị gia tăng cao.
Để đạt được mục tiêu đó, Nhà hát cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thống nhất nhận thức: không được tự mãn, sớm vui mừng trước những kết quả đã đạt được, cũng không được nản chí, nản lòng trước những khó khăn, thách thức đang phải đối mặt; phải giữ được nhịp và tạo ra được nhịp mới - đó là giữ cho được truyền thống đoàn kết, ổn định nội bộ qua các thời kỳ để làm nền tảng cho sự phát triển, đó là bền bỉ "giữ lửa nghề", "giữ nhịp sân khấu", đồng thời tạo ra sức hút mới để gặt hái nhiều hơn niềm tin yêu của công chúng.
Nghiên cứu và quán triệt sâu sắc nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cụ thể hóa bằng việc xây dựng Chiến lược phát triển Nhà hát trong giai đoạn mới, trên cơ sở định vị thế trong lĩnh vực nghệ thuật dân gian; mạnh dạn sáng tạo, đổi mới trong cách tiếp cận và biểu đạt; đổi mới phương thức tổ chức biểu diễn, ứng dụng công nghệ, chuyển tư duy từ trình diễn những gì Nhà hát có sang trình diễn theo thị hiếu của du khách mà vẫn bồi đắp bản sắc văn hóa Việt Nam. Xây dựng nhân vật rối là hình tượng con người Việt Nam, mặt nước là tấm gương phản chiếu đời sống xã hội, sân khấu là nơi hồn cốt dân tộc được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật.
Tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, đưa nghệ thuật múa rối Việt Nam đến với nhiều quốc gia và nền văn hóa khác nhau, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới; góp phần phát triển công nghiệp văn hóa hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Quan tâm xây dựng và phát triển đội ngũ nghệ sĩ trẻ, tạo điều kiện để các thế hệ nghệ sĩ kế cận được học tập, tôi luyện, được truyền cảm hứng và tiếp nối truyền thống của lớp nghệ sĩ đi trước.
"Tôi tin tưởng rằng với truyền thống đoàn kết, với tình yêu nghề sâu sắc và sự sáng tạo không ngừng của các thế hệ nghệ sĩ, sân khấu múa rối sẽ mãi là "không gian của ước mơ và giáo dục thẩm mỹ", nơi "mỗi một nhân vật rối là một sứ giả văn hóa", góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, vì một đất nước phồn vinh, thịnh vượng và hạnh phúc", Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng bày tỏ.
Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng đã trao Huân chương Lao động Hạng Ba tặng Nhà hát Múa rối Việt Nam. Các đồng chí lãnh đạo Bộ VHTTDL đã trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL tặng các cá nhân của Nhà hát Múa rối Việt Nam có thành tích xuất sắc trong công tác.
