Cùng với báo Văn nghệ còn 15 tập thể là các cơ quan báo chí, tạp chí và nhà xuất bản được tặng thưởng trong đợt này.

Đây là hoạt động thường niên có ý nghĩa quan trọng, nhằm ghi nhận, tôn vinh các công trình, tác phẩm lý luận, phê bình có giá trị khoa học và thực tiễn cao, tác động tích cực đến hoạt động sáng tạo và tiếp nhận giá trị tác phẩm, năng lực thẩm mỹ của công chúng.

Tham dự buổi lễ có GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, lãnh đạo, đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương và Hà Nội.

Tại buổi lễ, PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Trưởng Ban Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật cho biết, trong 11 kỳ xét Tặng thưởng, Hội đồng đã nhận được 973 tác phẩm gửi về tham dự. Qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt, khách quan, Hội đồng đã lựa chọn và vinh danh 241 tác phẩm xuất sắc nhất. Tỷ lệ tác phẩm được trao giải so với số lượng gửi về luôn được giữ ở mức độ hợp lý (khoảng 25-30%), chất lượng khoa học, tính tư tưởng và hiệu quả thực tiễn là tiêu chí được quan tâm hàng đầu trong xét chọn.

PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Trưởng Ban Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật phát biểu khai mạc buổi lễ. Ảnh: P.V

Riêng đối với đợt xét tặng thưởng năm 2025 (dành cho các tác phẩm xuất bản, công bố năm 2024), Hội đồng nhận được 76 tác (gồm 31 cuốn sách và 45 bài viết) gửi về tham gia xét Tặng thưởng - phản ánh sức lao động nghiêm túc và tâm huyết của đội ngũ lý luận, phê bình. So với các năm trước, năm nay, tỷ lệ các công trình viết về các loại hình nghệ thuật đã có sự gia tăng đáng kể và chất lượng đi vào chiều sâu. Bên cạnh những công trình nghiên cứu công phu về văn học là sự xuất hiện dày dặn của các công trình nghiên cứu về Âm nhạc, Điện ảnh, Sân khấu, Múa, và đặc biệt là các vấn đề mang tính thời sự như Công nghiệp văn hóa, Di sản văn hóa. Sự cân đối dần về số lượng, chất lượng giữa hai mảng văn học và nghệ thuật cho thấy lý luận, phê bình đang nỗ lực bao quát một cách đa chiều hơn đời sống văn nghệ phong phú và đa dạng của đất nước.

Qua các bước sơ khảo và chung khảo, các chuyên gia của Hội đồng lý Trung ương đã bỏ phiếu kín và thống nhất đề nghị Thường trực Hội đồng và Ban Chỉ đạo xét Tặng thưởng của Hội đồng chọn ra 23 tác phẩm, công trình có chất lượng nổi trội để vinh danh. Trong đó, có 2 cuốn sách chuyên khảo đạt mức A; 4 cuốn sách chuyên khảo đạt mức B; có 5 cuốn sách và 3 bài viết, cụm bài viết đạt mức C; có 3 cuốn sách và 6 bài viết, cụm bài viết đạt mức Khuyến khích.

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã trao tặng thưởng 2 công trình đạt mức A: “Văn học như một diễn ngôn” của tác giả Trần Văn Toàn; “Ả Đào – một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật” của tác giả Bùi Trọng Hiền.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương trao tặng thưởng cho hai tác giả có tác phẩm được tặng thưởng mức A. Ảnh: P.V

4 công trình đạt mức B: “Ba nghìn thế giới thơm” của tác giả Nhật Chiêu; “Tỏa sáng đất trời Nam” của tác giả Hoàng Kim Đáng; “Thơ Việt Nam sau năm 1975: diện mạo và bản sắc” của tác giả Nguyễn Thanh Tâm; “Truyện Kiều ở Nam Bộ” của tác giả Nguyễn Thanh Phong.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam trao tặng thưởng cho các tác giả có tác phẩm được tặng thưởng mức B. Ảnh: P.V

Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao 8 công trình đạt mức C, 9 công trình đạt mức Khuyến khích.

Bà Nguyễn Hồng Liên, Phó Tổng biên tập Phụ trách Báo Văn nghệ nhận Bằng khen đơn vị có nhiều đóng góp tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến và nâng cao chất lượng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong năm 2024, do BTC trao tặng. Ảnh: P.V

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chúc mừng các tác giả, nhóm tác giả. Đồng chí khẳng định, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, sự tin yêu và kỳ vọng lớn lao đối với đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, trong đó có các nhà lý luận, phê bình VHNT.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ. Ảnh: P.V

Đối với Hội đồng Lý luận Trung ương, GS Nguyễn Xuân Thắng đề nghị tập trung thực hiện thật tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục quán triệt sâu sắc, cụ thể hóa và thực hiện có hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận trên các lĩnh vực chính trị; kinh tế - xã hội; văn hóa, văn nghệ; quốc phòng - an ninh và đối ngoại; đặc biệt là tham gia tổng kết 100 Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam; 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Riêng lĩnh vực văn học, nghệ thuật, cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả Kết luận số 84-KL/TW ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW (khóa X) với tinh thần: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu đối với công tác văn học, nghệ thuật. Chú trọng tính đặc thù, nhạy cảm, tinh tế của văn học, nghệ thuật, vừa bảo đảm phát triển đúng định hướng chính trị, tư tưởng của Đảng, vừa bảo đảm tự do, dân chủ trong sáng tạo; khơi dậy và phát huy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, năng lực sáng tạo của văn nghệ sĩ”.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; kiên định vai trò nền tảng, chủ đạo của mỹ học mác-xít, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về văn học, nghệ thuật; xây dựng và thực hiện hệ giá trị văn học, nghệ thuật Việt Nam trước yêu cầu mới.

Thứ ba, nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục của các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng. Hội đồng phải tiếp tục là lực lượng nòng cốt, sắc bén trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên mặt trận văn hóa, văn nghệ. Phê bình văn học, nghệ thuật cần bản lĩnh hơn, sắc bén hơn, nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng và trúng bản chất của vấn đề, quán triệt sâu sắc chủ nghĩa yêu nước, tinh thân dân chủ và nhân văn lấy con người là trung tâm, vì sự phát triển chung của nền văn nghệ nước nhà, vì sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thứ tư, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng của công tác xét Tặng thưởng tác phẩm, công trình lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật hàng năm; nghiên cứu để có thể mở rộng thêm cho cả lĩnh vực văn hóa nhằm tập hợp và phát huy cao độ sự tham gia của các nhà khoa học, các nhà lý luận, phê bình văn hóa, văn nghệ, nhất lực lượng trẻ ở các trường đại học, các viện nghiên cứu. Phấn đấu để Tặng thưởng của Hội đồng có uy tín cao về chất lượng khoa học và nghệ thuật, có sức tác động và lan tỏa mạnh mẽ, tích cực ở cả khâu sáng tác và khâu đánh giá, ghi nhận giá trị tác phẩm văn học, nghệ thuật.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động lý luận, phê bình. Xây dựng hệ thống dữ liệu số về lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; ứng dụng công nghệ số để lan tỏa giá trị, tác dụng của các tác phẩm lý luận, phê bình đến đông đảo các nhà khoa học và công chúng, phát huy ưu thế trên không gian mạng.