Để công nghiệp văn hóa đóng góp vào sự tăng trưởng của nền kinh tế trên 8%/năm, đầu tư cho văn hóa được cho là vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của ngành. Nhiều dự án, chương trình phát triển văn hóa vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, trong khi khu vực tư nhân chưa thực sự được khuyến khích tham gia mạnh mẽ.

Trên thực tế, để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế, cần khơi thông một số rào cản về cơ chế và thể chế. Đó là ý kiến của các chuyên gia khi đưa ra các giải pháp thúc đẩy công nghiệp văn hóa tại nhiều hội thảo, hội nghị về triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa. Cơ sở để các chuyên gia đưa ra quan điểm này xuất phát từ sự bất cập, thậm chí thiếu các chính sách đồng bộ, cơ chế thông thoáng và chiến lược dài hạn cho ngành công nghiệp văn hóa.

Hội thảo "Góp ý Dự thảo Báo cáo nghiên cứu khả thi Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035". Ảnh minh họa. Nguồn Bộ VHTT&DL

Cụ thể, với nội tại của ngành văn hóa, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cơ sở hạ tầng và ứng dụng công nghệ còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chưa hiệu quả và thị trường tiêu thụ sản phẩm văn hóa nội địa còn yếu. Lĩnh vực văn hóa vẫn chưa được ưu đãi về thuế để thu hút doanh nghiệp đầu tư. Chưa kể, Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi) đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 8, trong đó đã bỏ quy định các hàng hóa, dịch vụ của hoạt động văn hóa, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật, sản xuất phim, nhập khẩu, phát hành phim và chiếu phim được hưởng thuế suất giá trị gia tăng ưu đãi 5% trước đây, thay vào đó là chịu thuế suất 10% theo mức thuế chung. Đây là những khó khăn trong việc khuyến khích các nhà đầu tư tham gia.

Để vượt qua những thách thức này, cần xây dựng chính sách nhất quán, đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng văn hóa, cải thiện chất lượng đào tạo và thúc đẩy tinh thần sáng tạo. Đồng thời, cải cách về thể chế pháp luật liên quan đến việc phát triển công nghiệp văn hóa, như vấn đề tài chính, đầu tư cho văn hóa, lao động và nguồn nhân lực văn hóa, thuế sản phẩm và dịch vụ văn hóa, phát triển doanh nghiệp văn hóa...

Theo PGS. TS Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới cần phải có sự phát triển mạnh hơn giai đoạn trước. Muốn thực hiện được điều này trước mắt cần có chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, ưu đãi về tiền thuê đất cho những doanh nghiệp văn hóa để tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư và các nguồn lực đa dạng từ xã hội cho lĩnh vực văn hóa. Đồng thời đầu tư phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; giáo dục và đào tạo chuyên sâu trong các lĩnh vực như bảo tồn di sản, nghệ thuật, truyền thông văn hóa... để tạo ra một thế hệ chuyên gia có năng lực đóng góp vào việc phát triển văn hóa quốc gia.

Sự đầu tư và hỗ trợ từ phía Nhà nước, không chỉ về nguồn lực tài chính mà còn là những biện pháp khuyến khích tinh thần sáng tạo, bảo trợ nghệ sĩ và tạo điều kiện để những tài năng văn hóa, nghệ thuật phát huy tối đa khả năng của mình.

Đây cũng chính là mục tiêu Hội thảo tham vấn chính sách do Bộ VHTT&DL tổ chức mới đây nhằm tháo gỡ mọi rào cản để Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện trong phát triển văn hóa và xây dựng, hoàn thiện nhân cách, chuẩn mực đạo đức, bản sắc, bản lĩnh, hệ giá trị con người, gia đình Việt Nam. Nâng cao đời sống tinh thần, khả năng tiếp cận, thụ hưởng văn hóa, nhu cầu tập luyện, giải trí của nhân dân, thu hẹp sự chênh lệch trong thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền, các tầng lớp dân cư, giới tính, từ đó nâng cao năng suất lao động, hiệu quả công việc của toàn xã hội, để Việt Nam hoàn thành mục tiêu vươn mình trong kỷ nguyên mới