Phát biểu khai mạc Phiên họp, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn cho biết, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, trên cơ sở tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) đã được Quốc hội quyết nghị về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc nhấn mạnh các ý kiến cần bám sát chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Kết luận số 172 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công. Ảnh QH

Theo Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn, việc hợp nhất 4 CTMTQG là chủ trương cần thiết, phù hợp yêu cầu lồng ghép nguồn lực, tăng cường phân cấp, phân quyền và đổi mới phương thức quản lý, đánh giá theo kết quả đầu ra. Tuy nhiên, do phạm vi tích hợp rộng, liên quan nhiều lĩnh vực, quá trình này cần được rà soát kỹ để tránh trùng lặp, bỏ sót nhiệm vụ; đồng thời bảo đảm tính kế thừa, ổn định và đặc thù của từng chương trình.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá tính phù hợp với Luật Đầu tư công; khả năng khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải, giảm thủ tục hành chính khi tái cấu trúc thành 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm; ưu tiên địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng DTTS&MN, biên giới, hải đảo. Đồng thời, cần làm rõ tiêu chí đánh giá đầu ra gắn với chuyển đổi số, xử lý các nhiệm vụ đã được phê duyệt năm 2026 và xác định thời điểm chuyển tiếp để không phát sinh gián đoạn, trùng lặp thủ tục.

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh, việc tích hợp sẽ không thực hiện theo cách “cơ học”, không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu của 4 chương trình, mà chủ yếu cơ cấu lại nhiệm vụ để tránh trùng lặp, giảm đầu mối trung gian và đẩy mạnh phân cấp theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Chính phủ đề xuất giữ tổng nguồn lực dự kiến khoảng 808.558 tỷ đồng, đồng thời chuyển phương thức phân bổ ngân sách từ “đăng ký nhu cầu” sang kết hợp giữa nhu cầu, kết quả thực hiện, giải ngân và mức độ sẵn sàng. Hằng năm, nguồn vốn có thể được điều chuyển từ nhiệm vụ chậm sang nhiệm vụ có khả năng hoàn thành tốt hơn.

Đáng chú ý, ngân sách trung ương dự kiến áp dụng mức hỗ trợ từ 60% trở lên đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối, đồng thời ưu tiên cao nhất cho xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng DTTS&MN, an toàn khu, biên giới, hải đảo. Chương trình được thiết kế thành 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới sử dụng nguồn lực tập trung, hiệu quả hơn, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các đối tượng thụ hưởng.

Ngoài việc cho ý kiến vào chủ trương tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia, Hội nghị cũng thảo luận về Báo cáo kết quả khảo sát tình hình thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù về Y tế và Giáo dục và Đào tạo và thông qua Quy chế làm việc của Hội đồng Dân tộc khóa XVI.