Hội thảo do đồng chí Phan Xuân Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương và ông Phạm Minh Tuấn, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản chủ trì, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác xuất bản trong cả nước.

Đồng chí Phan Xuân Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: VGP/DA - baochinhphu.

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Minh Tuấn nhấn mạnh: “Hoạt động xuất bản đã có bước phát triển mạnh mẽ, các chỉ số phát triển về đầu sách, bản sách có sự tăng trưởng cao”. Cụ thể, năng lực sản xuất tăng hơn 2,3 lần; tỷ lệ sách bình quân đầu người đạt 6,1 bản vào năm 2023, đưa Việt Nam lọt top 3 khu vực Đông Nam Á. Đặc biệt, xuất bản điện tử phát triển mạnh với 32 nhà xuất bản đăng ký hoạt động, 4.500 đầu sách điện tử chiếm 15,3% tổng xuất bản phẩm.

Bên cạnh đó, ông Tuấn cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế còn tồn tại: “Mặc dù số lượng xuất bản phẩm phong phú, đa dạng nhưng chưa đạt đến sự tinh lọc cần thiết. Vẫn thiếu vắng các công trình có giá trị đỉnh cao trong nhiều lĩnh vực”. Các loại sách chuyên sâu như cẩm nang, hướng nghiệp, ứng dụng khoa học - công nghệ còn ít; một số sách vẫn mắc lỗi cơ bản, thậm chí có sách dưới 200 trang nhưng có tới hơn 150 lỗi.

GS.TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, Phê bình Văn học, Nghệ thuật Trung ương nêu rõ: “Nhiều bộ sách, tủ sách đã đáp ứng được nhu cầu của người đọc... góp phần phổ cập hóa tri thức, nâng cao nhu cầu văn hóa đọc”. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra: “Còn nhiều sách sao chép, chất lượng không cao... Sách cho vùng sâu, vùng xa rất cần nhưng hiện vẫn còn thiếu”.

GS.TS Đinh Xuân Dũng nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng Chỉ thị mới về Xuất bản, phù hợp với bối cảnh đất nước đang chuyển động mạnh mẽ. “Nếu không kịp thời thay đổi, ngành xuất bản sẽ tụt hậu,” ông cảnh báo.

PGS.TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, cho rằng: “Những thành tựu trong văn hóa, văn học nghệ thuật còn bộc lộ nhiều yếu kém. Số lượng tác phẩm nhiều nhưng còn ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật”.

Ông đề xuất cần có một nghị quyết chuyên đề mới của Bộ Chính trị về phát triển văn học, nghệ thuật Việt Nam; đồng thời ưu tiên đầu tư đúng trọng tâm vào đội ngũ sáng tác, đào tạo nhân tài, phát triển các môn nghệ thuật truyền thống, các ấn phẩm nghiên cứu lý luận phê bình, hồi ký văn nghệ sĩ...

Phát biểu kết luận, đồng chí Phan Xuân Thủy đánh giá cao các ý kiến đóng góp tại hội thảo, cho rằng đây là “kết quả của sự nghiên cứu công phu, nghiêm túc và tâm huyết”, giúp làm sâu sắc những vấn đề liên quan đến chủ đề Hội thảo. Trên cơ sở đó, ông đưa ra 6 nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy đảng, sự quản lý của Nhà nước; sự phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam và cơ quan liên quan, cơ quan chủ quản xuất bản nhằm giữ vững vai trò lãnh đạo, định hướng để xuất bản thực hiện tốt sứ mệnh của mình trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên thịnh vượng, giàu mạnh và phát triển.

Hai là, các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý cần khẩn trương hoàn thiện thể chế, chính sách, nhất là sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định của Đảng, cơ chế chính sách của Nhà nước nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, rào cản trong việc tạo động lực thúc đẩy hoạt động xuất bản nói chung và nội dung xuất bản phẩm nói riêng.

Tiếp tục thể chế hóa Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam trong thời gian từ năm 2016 đến nay, đồng thời ban hành chiến lược mới phù hợp hơn với tình hình mới, trong đó, chú trọng tới lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Xem xét triển khai một số chủ trương, chính sách lớn thúc đẩy sách có nội dung tốt, hay như hình thành Quỹ hỗ trợ Xuất bản, Quỹ dịch thuật hay phong trào hưởng ứng Toàn dân đọc sách nhân Ngày 21/4 hằng năm để các nhà sách, công ty sách cùng hưởng ứng, tạo ra giá trị chung cho thị trường sách...

Ba là, tăng cường những giải pháp mạnh mẽ để chăm lo đào tạo, phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ - những "chiến sĩ trên mặt trận văn hóa" cho hôm nay và mai sau có đủ năng lực và điều kiện cống hiến nhiều nhất cho sự nghiệp phát triển của đất nước.

Bốn là, ưu tiên bố trí nguồn lực, đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật, chuyển đổi số cho hoạt động xuất bản. Gắn chặt giữa nâng cao chất lượng nội dung xuất bản phẩm với ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Năm là, cần sớm có quan điểm và nhận thức về việc liên kết giữa nhà xuất bản và các Công ty, Nhà sách bằng cơ chế hợp tác minh bạch, rõ ràng, tạo động lực tăng trưởng ngành xuất bản nói chung và xuất bản phẩm nói riêng.

Sáu là, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về xuất bản và chủ động tham gia khai thác bản quyền và quảng bá xuất bản phẩm Việt ra thế giới; đồng thời thúc đẩy các hoạt động giao lưu, trao đổi học thuật trong xuất bản.

Đồng chí Phan Xuân Thủy đề nghị Ban Tổ chức hội thảo tiếp thu tối đa các ý kiến để nâng cao chất lượng sản phẩm trong Đề án tổng kết Chỉ thị 42-CT/TW, trình Ban Bí thư trong quý III/2025.