Quang cảnh buổi tọa đàm

Đồng điều hành tọa đàm có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm; Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam Phạm Minh Tuấn.

Tham dự tọa đàm có các Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội: Phạm Nam Tiến, Bùi Hoài Sơn, Vũ Minh Đạo; đại diện Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Ủy ban Công tác đại biểu.

Về phía đại diện cơ quan soạn thảo có Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên. Tham dự tọa đàm còn có đại diện lãnh đạo Hội Xuất bản Việt Nam, các nhà xuất bản, doanh nghiệp xuất bản, phát hành và các chuyên gia về lĩnh vực xuất bản.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương phát biểu

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương cho biết, qua hơn 13 năm thi hành, Luật Xuất bản năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đến nay đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập trong bối cảnh kinh tế, xã hội có nhiều thay đổi, tác động đến hoạt động xuất bản. Thị trường xuất bản số, thương mại điện tử, các mô hình kinh doanh nội dung số đang phát triển mạnh mẽ. Sự bùng nổ của internet, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng phân phối nội dung số tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa các quy định pháp lý với thực tiễn thị trường xuất bản. Đặc biệt, gần đây, Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới" đã đề ra nhiều quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp mới cho việc phát triển xuất bản Việt Nam.

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương nhấn mạnh, thực tiễn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kịp thời sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản để thể chế hóa các quan điểm, đường lối của Đảng cũng như giải quyết được những bất cập trong thực tiễn thị trường xuất bản.

Hiện nay, hồ sơ dự án luật đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8/2026. Với tư cách là cơ quan chủ trì thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã tổ chức nhiều cuộc làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; làm việc, khảo sát tại các nhà xuất bản, các đơn vị phát hành và tham vấn ý kiến chuyên gia trong quá trình thẩm tra.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội mong muốn lắng nghe ý kiến đóng góp của các đại biểu, chuyên gia về định hướng mô hình tổ chức cho các nhà xuất bản; chính sách hỗ trợ và công tác quản lý của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, in và phát hành; vấn đề phát triển xuất bản điện tử, chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển văn hóa đọc, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực xuất bản…

Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên phát biểu

Báo cáo một số nội dung lớn, cơ bản của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên cho biết, qua quá trình triển khai thực hiện, Luật Xuất bản 2012 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên bên cạnh đó cũng có một số vấn đề đặt ra. Trước hết là yêu cầu thể chế hóa các chủ trương của Đảng. Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới" đã định hướng các chỉ tiêu lớn, các nhiệm vụ, mục tiêu phát triển của ngành xuất bản. Đây là một trong những căn cứ rất quan trọng cần phải được thể chế hóa trong Luật. Thứ hai là một số vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn, liên quan tới ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Thứ ba là thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản sửa đổi, bổ sung nội dung 27/54 điều, bãi bỏ 03 điều của Luật hiện hành; thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới" và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật Vũ Trọng Lâm phát biểu

Tại tọa đàm, các chuyên gia và đại diện các nhà xuất bản đã chia sẻ quan điểm về phạm vi sửa đổi Luật Xuất bản, nên tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số điều hay xây dựng Luật mới thay thế toàn bộ Luật Xuất bản 2012; đóng góp ý kiến về mô hình tổ chức phù hợp cho các nhà xuất bản trong giai đoạn tới. Các đại biểu cũng thảo luận về các quy định liên quan tới liên kết xuất bản, thúc đẩy xuất bản điện tử.

Có ý kiến nhận định một nội dung có tính đột phá của dự thảo Luật là xây dựng khung pháp lý tương đối toàn diện cho hoạt động xuất bản điện tử và phát hành trên môi trường số. Dự thảo đã quy định rõ điều kiện đối với nhà xuất bản điện tử, cơ sở phát hành điện tử và các tổ chức cung cấp dịch vụ trung gian phát hành, qua đó tạo cơ sở pháp lý cho sự phát triển của thị trường nội dung số tại Việt Nam. Các quy định về lưu trữ dữ liệu, gỡ bỏ nội dung vi phạm, truy xuất nguồn gốc xuất bản phẩm điện tử và trách nhiệm của nền tảng số thể hiện nỗ lực thích ứng với yêu cầu quản lý trong không gian mạng.

Bà Vũ Thùy Dương, Trưởng Khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền phát biểu

Bên cạnh đó, các đại biểu cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền trong hoạt động xuất bản, nhất là đối với xuất bản điện tử. Cần phải có sự phối hợp liên ngành để phát hiện, xử lý vấn đề sách lậu trên môi trường internet.

Nhiều ý kiến quan tâm tới nội dung được đề cập tại Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới" liên quan tới đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ chính trị tư tưởng, văn hóa giải trí, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo. Các ý kiến cho rằng để làm được điều này cần phải có sự đổi mới về mô hình và các chính sách ưu đãi mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa. Nhận định quy định về tập đoàn xuất bản – truyền thông đã được đề cập trong dự thảo Luật nhưng cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn; đồng thời cần nghiên cứu kỹ mô hình thí điểm, phù hợp với nguồn lực hiện tại của ngành xuất bản.

Bà Nguyễn Thị Báo, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền, Hội Xuất bản Việt Nam phát biểu

Có ý kiến đề nghị luật hóa đầy đủ hơn vai trò của Hội Xuất bản Việt Nam và các tổ chức nghề nghiệp liên quan đến hoạt động xuất bản, theo hướng có điều khoản riêng trong Luật, không chỉ dừng ở một điểm trong nội dung quản lý nhà nước.

Các ý kiến đề nghị cụ thể hóa Quỹ hỗ trợ về dịch thuật, lập danh mục các tác phẩm nước ngoài cần được dịch ra tiếng Việt, các tác phẩm tiếng Việt cần ưu tiên dịch ra tiếng nước ngoài; kiến nghị ưu đãi về thuế, về quỹ đất đối với các doanh nghiệp xuất bản; chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực xuất bản.

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Đại diện các nhà xuất bản, đơn vị phát hành cũng nêu lên những khó khăn khi kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử do chính sách về phí sàn rất cao; kiến nghị có chính sách quản lý các sàn thương mại điện tử có nguồn vốn nước ngoài, đảm bảo công bằng cho các thành phần kinh doanh.

Bên cạnh đó, các đại biểu, chuyên gia kiến nghị bổ sung, cụ thể hóa trách nhiệm phát triển văn hóa đọc, coi văn hóa đọc là một mục tiêu, một chức năng xã hội quan trọng của hoạt động xuất bản.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương phát biểu

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương khẳng định tọa đàm đã ghi nhận nhiều đóng góp giá trị từ đại diện các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành và các chuyên gia. Ủy ban Văn hóa và Xã hội sẽ phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, giải trình các ý kiến tại tọa đàm để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; tiếp tục rà soát, thiết kế các nhóm chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc cho từng nhóm vấn đề cụ thể./.