Kịch bản của Phan Vũ được đánh giá là một trong những điểm tựa quan trọng làm nên sức nặng của vở diễn. Ông xây dựng câu chuyện xoay quanh một gia đình trong thời chiến, nơi người cha đi theo con đường cách mạng, nhưng trớ trêu thay, người con lại đứng ở phía bên kia chiến tuyến. Từ bi kịch riêng ấy, tác giả cài đặt hàng loạt tình huống, mâu thuẫn chồng lớp, buộc các nhân vật phải đối diện với lựa chọn khắc nghiệt giữa hiếu đạo, tình thân và vận mệnh của đất nước.

NSƯT Hoàng Khanh và Hồng Giang trong vở "Người mẹ và thanh gươm". Ảnh: BTC

Dòng họ Trần Trung với thanh gươm gia truyền – bảo vật hiếm có từ thời ông cha theo Quang Trung – Nguyễn Huệ đánh giặc – trở thành trục biểu tượng xuyên suốt vở diễn. Thanh gươm không chỉ là di vật của một dòng họ võ nghiệp, mà còn là biểu tượng của lời thế vì dân, vì nước, của truyền thống không chịu sống hèn, sống nhục, mà phải nêu cao khí tiết, lý tưởng và danh dự của gia tộc.

Chính thanh gươm ấy đã đặt các nhân vật vào thử thách đạo lý gay gắt: giữ trọn chữ hiếu hay chọn con đường lớn của dân tộc.

Trên nền kịch bản giàu chất bi kịch ấy, NSND Trần Ngọc Giàu đã lựa chọn phong cách dàn dựng tiết chế, chắt lọc, không phô trương hình thức mà tập trung khắc họa số phận con người. Câu chuyện được kể một cách mạch lạc, chặt chẽ, từng lớp diễn như những vòng sóng lan dần, cuốn khán giả đi sâu vào nội tâm từng nhân vật.

Vở "Người mẹ và thanh gươm" mang lại nhiều cảm xúc cho khán giả. Ảnh: BTC

Thủ pháp dàn dựng nổi bật của NSND Trần Ngọc Giàu là đặt cảm xúc làm trung tâm, để bi kịch không bùng nổ bằng hành động dữ dội, mà bằng những khoảng lặng, ánh nhìn, sự ngập ngừng trước lựa chọn sinh tử.

Thành công của vở diễn còn được ghi nhận ở sự thăng hoa cảm xúc trong nghệ thuật ca và diễn xuất rất chân thật của dàn nghệ sĩ.

NSƯT Hoàng Khanh trong vai Trần Trung Chánh đã khắc họa hình ảnh người chiến sĩ cách mạng với nội tâm phức tạp: cứng rắn trong lý tưởng nhưng đầy day dứt trước tình thân. Nghệ sĩ Hồng Giang vai bà mẹ là linh hồn cảm xúc của vở diễn. Không bi lụy, không cường điệu, bà mẹ hiện lên bằng sự khẳng khái, ẩn chứa sức mạnh tinh thần to lớn.

Nghệ sĩ Lê Duy vai Trần Trung Hiếu – người con ở phía bên kia – thể hiện tròn vai một nhân vật đầy mâu thuẫn. Nghệ sĩ Phương Anh vai Trung tá Vĩnh Hường tạo được dấu ấn bằng phong thái lạnh lùng, lý trí, đối lập rõ nét với không khí gia đình và tình thân, góp phần làm bật lên xung đột kịch. Nghệ sĩ Kim Ngân vai Trần Trung Thành – là nữ đóng vai nam, nhưng đã mang đến sắc thái thông minh, gan dạ, bổ sung chiều cảm xúc cho bức tranh gia đình nhiều đổ vỡ trong chiến tranh.

Các nghệ sĩ tham gia vở "Người mẹ và thanh gươm". Ảnh: BTC

Vở cải lương đã để lại ấn tượng mạnh mẽ, không chỉ bởi đề tài chiến tranh cách mạng quen thuộc, mà còn bởi chiều sâu tư tưởng và cách dàn dựng xúc tích, giàu cảm xúc. Đồng thời, như một lời tri ân sâu lắng dành cho những người đã hy sinh thầm lặng. Đặc biệt, là những người mẹ, để giữ trọn lời thề vì dân, vì nước.