Hội thảo được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý vượt trội cho TP.Hồ Chí Minh trong bối cảnh Thành phố đang hướng đến mô hình siêu đô thị hiện đại, trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Theo UBND TP.Hồ Chí Minh, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng trên cơ sở quán triệt các chủ trương lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ; đồng thời kế thừa quá trình tổng kết thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù của Thành phố trong thời gian qua.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào 4 nhóm vấn đề trọng tâm gồm: khẳng định vị trí, vai trò pháp lý của TP.Hồ Chí Minh; phân cấp, phân quyền trong quản trị đô thị; xây dựng cơ chế phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị biển và Trung tâm Tài chính Quốc tế; đồng thời tăng cường liên kết vùng để phát huy vai trò đầu tàu của Thành phố trong vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đã đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo luật và tháo gỡ những điểm nghẽn phát triển của TP.Hồ Chí Minh.

TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, cho rằng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài cho TP.Hồ Chí Minh thay vì chỉ mang tính thí điểm như các nghị quyết trước đây. Ông đề xuất luật cần tập trung vào ba vấn đề cốt lõi gồm phân quyền quyết định, cải cách thủ tục và trao quyền chủ động ban hành chính sách cho Thành phố. Theo TS Trần Du Lịch, TP.Hồ Chí Minh “xin cơ chế chứ không xin tiền”, vì vậy cần được trao thêm quyền tạo nguồn thu, chủ động đầu tư phát triển và tăng thẩm quyền cho chính quyền địa phương nhằm giảm thủ tục hành chính rườm rà.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại Hội thảo

Cùng quan điểm trên, TS-KTS Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh, nếu được luật hóa, TP.Hồ Chí Minh sẽ chủ động hơn trong quy hoạch vùng ảnh hưởng của sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành. Đồng thời, mô hình đô thị tri thức sẽ giúp kết nối đại học, khu công nghệ cao và đổi mới sáng tạo để hình thành các cực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, ông cũng kiến nghị dành 20-30% quỹ đất quanh các dự án TOD cho nhà ở xã hội hoặc nhà ở cho thuê giá thấp nhằm bảo đảm an sinh cho người thu nhập thấp. Bên cạnh đó, để giải bài toán nguồn lực phát triển hệ thống metro, ông đề xuất Trung ương xem xét cho TP.Hồ Chí Minh được giữ lại tỷ lệ ngân sách từ 25-30% nhằm tạo nguồn vốn ổn định cho đầu tư hạ tầng chiến lược.

PGS-TS Thái Thị Tuyết Dung, Trưởng Ban Pháp chế Đại học Quốc gia TPHCM cho rằng, dự thảo luật hiện chưa dành sự quan tâm tương xứng cho lĩnh vực giáo dục và y tế, dù đây là thế mạnh nổi bật của TP.Hồ Chí Minh. Theo bà, Thành phố cần có cơ chế tài chính phù hợp cho các trường đại học, bệnh viện tuyến cuối; đồng thời bổ sung chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài trong các lĩnh vực trọng điểm.

Đối với giáo dục phổ thông, bà đề xuất cho phép hình thành các trường phổ thông trong khuôn viên các đại học lớn như Đại học Quốc gia TP.HCM nhằm tận dụng nguồn lực sẵn có và giải quyết áp lực thiếu trường lớp bậc THPT.

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ có ý nghĩa lịch sử nhằm cụ thể hóa các kết luận, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển của Thành phố. Đây không chỉ là việc tạo ra một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội cho TP.Hồ Chí Minh phát triển mà còn là quá trình tiên phong kiến tạo mô hình quản trị đô thị hiện đại, góp phần hoàn thiện thể chế của đất nước trong giai đoạn mới.