Tác phẩm mang tên AI God: Portrait of Alan Turing (2024) được tạo ra bởi Ai-Da Robot – một robot nghệ sĩ, đồng thời là dự án sáng tạo của Aidan Meller, chủ phòng trưng bày tại Oxford.

Meller giải thích với CBS MoneyWatch: “Điều làm nên sự khác biệt của tác phẩm này là nó được thực hiện bởi một robot có khả năng biểu đạt vật lý. Đây cũng là lần đầu tiên một tác phẩm từ loại robot này được đem đấu giá.”

Bức tranh tái hiện Alan Turing – nhà toán học, nhà giải mã nổi tiếng trong Thế chiến thứ hai, và một trong những người tiên phong đặt nền móng cho AI và khoa học máy tính. Năm 1952, Turing bị kết án vì hành vi đồng tính luyến ái, khi đó là một tội danh hình sự. Ông buộc phải chọn thiến hóa học thay vì chịu án tù. Hai năm sau, ông qua đời do ngộ độc xyanua trong một vụ việc được cho là tự tử, dù vẫn còn nhiều nghi vấn chưa được giải đáp.

Bức chân dung này từng được trưng bày đầu năm nay tại hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về AI của Liên Hợp Quốc ở Geneva.

Ai-Da và bức chân dung Alan Turing của cô tại Liên Hợp Quốc ở Geneva vào đầu năm nay. Ảnh: Sotheby's.

Sotheby's dự kiến bán bức tranh với giá từ 120.000 đến 180.000 đô la vào ngày 31 tháng 10, đúng dịp Halloween. Điều thú vị là nhà đấu giá cũng chấp nhận thanh toán bằng tiền điện tử. Theo Meller, số tiền thu được từ bán đấu giá sẽ được tái đầu tư vào dự án Ai-Da.

Meller cho rằng dự án của mình mang hơi hướng phong cách của nghệ sĩ Marcel Duchamp: “Duchamp từng thách thức cách chúng ta nhìn nhận nghệ thuật. Tương tự, Ai-Da đang thách thức cách chúng ta định nghĩa về nghệ sĩ và mở rộng ra là về con người,” Meller và nhà nghiên cứu Lucy Seale viết trên The Art Newspaper năm ngoái. “Ý nghĩa của việc làm người đang thay đổi, dù chúng ta có chấp nhận hay không. Đây có lẽ là lý do vì sao Ai-Da gây nhiều lo ngại – cô ấy phản ánh chính sự thay đổi này, một cách tinh tế.”

Ai-Da được thiết kế mang giới tính nữ. Cô vẽ và tô màu bằng camera trong mắt và sử dụng cánh tay robot. Robot này thường xuất hiện với tóc giả ngắn, màu tối, và mặc quần yếm denim. Các nhà phê bình nhận xét Ai-Da có ngoại hình thu hút, với một người từng mô tả rằng: “Đôi mắt nâu bí ẩn... đôi môi căng mọng giống như một chiếc ghế sofa mời gọi.”

Tuy nhiên, Ai-Da không chỉ có ngoại hình đẹp. Năm 2022, cô đã gây ấn tượng khi phát biểu tại Viện Quý tộc Anh: “Tôi không có trải nghiệm chủ quan; tôi phụ thuộc vào các chương trình máy tính,” cô nói với Ủy ban Truyền thông và Kỹ thuật số. “Mặc dù tôi không còn sống, nhưng tôi vẫn có thể sáng tạo nghệ thuật.”

Cuộc đấu giá lần này sẽ là phép thử để kiểm chứng giá trị của nghệ thuật do robot tạo ra. Sotheby's đã có bên thứ ba bảo lãnh để đảm bảo tính an toàn cho lô hàng này, báo hiệu sự quan tâm và kỳ vọng lớn dành cho tác phẩm độc đáo này.