Đại tá, NSND Hồng Hạnh - Ảnh: Báo Quân đội nhân dân

Buổi sáng đầu xuân năm 2026, chúng tôi đến thăm Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, được nghe nhiều câu chuyện thật hay, đẹp về Nhà hát và "nữ thuyền trưởng" tài ba - NSND Hồng Hạnh.

Nghệ danh của lòng hiếu nghĩa

Trong cuộc sống, có những hành trình đẹp như câu chuyện cổ tích giữa đời thực. Nhưng cổ tích của NSND Hồng Hạnh không có phép màu của bà tiên, mà được viết nên từ bùn lầy bãi bồi và nghị lực phi thường. Ngồi giữa văn phòng Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội trang trọng, chị kể về tuổi thơ tại vùng mỏ Uông Bí, nhọc nhằn mà cũng nên thơ. Là chị cả trong gia đình có bốn anh chị em, cô bé Bích Hạnh khi ấy đã sớm quen với việc lội bùn mò cua, bắt ốc, bắt cáy, bắt còng để phụ giúp mẹ cha. Chính những ngày gian khó ấy đã hun đúc nên một tâm hồn nghệ sĩ chân phương, một giọng hát mang nội lực của sóng gió biển khơi và sự rắn rỏi của đá than đất mỏ.

Di sản lớn nhất mà chị mang theo trong hành trang cuộc đời chính là hình ảnh người cha - một chiến sĩ Đặc công từng chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Ngay từ khi Bích Hạnh còn nhỏ, nhận ra năng khiếu của cô "họa mi đất mỏ", nhiều đoàn nghệ thuật, kể cả cải lương, đã đến nhà xin tuyển, nhưng người lính Đặc công chỉ đồng ý cho con gái theo con đường nghệ thuật Quân đội. Cha chính là người "truyền lửa", là tấm gương về lòng kiên trung để chị quyết tâm trở thành một người nghệ sĩ - chiến sĩ.

Cái tên Hồng Hạnh ra đời như một biểu tượng của lòng biết ơn: tên khai sinh của chị là Bích Hạnh, chữ "Hồng" lấy từ tên cô giáo Hồng Mơ (người đầu tiên phát hiện tài năng của chị) và dòng họ Nguyễn Hồng của cha. Năm 1993, khi được các bậc thầy như NSND Ứng Duy Thịnh, NSND Doãn Tần thuyết phục về đoàn và được đặc cách phong quân hàm Chuẩn úy, chị đã chính thức bước chân vào "Thánh đường" của niềm tự hào. Và Hồng Hạnh cũng chính là nghệ danh của chị.

Sân khấu là trái tim của người chiến sĩ

Đối với NSND Hồng Hạnh, sân khấu không chỉ là ánh sáng lung linh mà còn là thao trường, biên giới, hải đảo... Chị quan niệm: Chỉ khi hát bằng trái tim của người lính mới chạm được đến cảm xúc của người lính. Khi chị cất lên bài Trở về Quảng Trị, những giọt nước mắt rơi xuống, là khi chị hóa thân, dắt tay người cha già trở lại chiến trường xưa thắp hương cho đồng đội.

Sự chân thành ấy đã biến chị thành "giọng hát tiêu biểu nhất toàn quân", người có thể khiến những chiến sĩ trẻ hân hoan như được chắp thêm đôi cánh và những cựu binh già rưng rưng vì tìm thấy bóng hình đồng đội trong từng lời ca.

Đại tá, NSND Hồng Hạnh giao lưu cùng các chiến sĩ - Ảnh: Quốc Hùng / Báo Quân đội nhân dân

Tại mái nhà thứ hai - Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, NSND Hồng Hạnh là thủ lĩnh tinh thần, người thấu hiểu cán bộ bằng trái tim. Chị luôn tạo điều kiện cho thế hệ trẻ như nhạc sĩ Hoàng Hồng Ngọc, ca sĩ Viết Danh, ca sĩ Thu Thủy... sải cánh bay xa nhưng vẫn giữ vững kỷ luật thép của người lính.

Chính sự hết mình vì lý tưởng và nghệ thuật ấy đã khiến nhiều đồng nghiệp và nhân dân trân trọng đề nghị vinh danh chị là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ Đổi mới.

Trong hành trình trưởng thành, NSND Hồng Hạnh luôn dành một góc trang trọng trong tim để nhớ về mái trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội - nơi đã rèn giũa "cô bé Lọ Lem" đất mỏ thành một ngôi sao sáng. Đáp lại tình cảm ấy, nhà trường đã dành những dòng viết đầy tự hào về chị: "Từ cô nghệ sĩ trẻ ngày nào đến người thuyền trưởng hôm nay, Đại tá, NSND Hồng Hạnh vẫn giữ nguyên một giá trị sống là làm nghề bằng cả trái tim. Chị biết ơn Quân đội, nơi đã cho chị môi trường tốt nhất để học tập, rèn luyện và trưởng thành. Và cũng chính từ sự biết ơn ấy, chị chọn cách tiếp tục cống hiến, lặng lẽ chèo lái con thuyền Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội hôm nay đi tiếp trong kỷ nguyên mới, mang theo tiếng hát, điệu múa và tinh thần Bộ đội Cụ Hồ, chạm đến trái tim bộ đội, nhân dân bằng sự dung dị, nồng ấm và chân thành nhất của nghệ thuật."

NSND Hồng Hạnh quan niệm rằng, chỉ khi hát bằng trái tim của người lính mới chạm được đến cảm xúc của người lính - Ảnh: Tư liệu

Có thể nói, hành trình từ bãi bồi tuổi thơ đến đỉnh cao nghệ thuật của NSND Hồng Hạnh không chỉ là vinh quang cá nhân, mà còn là bản anh hùng ca về sự tận trung với Tổ quốc, tận hiếu, tận tâm với nghệ thuật Quân đội, nghệ thuật cách mạng.