Toàn cảnh hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thành phố cần một nền tảng pháp lý ổn định, dài hạn nhằm thúc đẩy tăng trưởng. Theo ông, các cơ chế đặc thù trước đây như Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 hay Nghị quyết 260 đã tạo động lực quan trọng cho thành phố, song vẫn còn những giới hạn nhất định.

Đặc biệt, ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới. Đây được xem là cơ sở chính trị quan trọng để thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với kỳ vọng tạo cơ chế vượt trội giúp TP.HCM tăng trưởng nhanh và bền vững hơn trong thời gian tới.

Doanh nghiệp hiến kế tháo gỡ điểm nghẽn phát triển

Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp lớn đã đề xuất các giải pháp nhằm tháo gỡ các “nút thắt” về hạ tầng, quy hoạch, logistics và đầu tư.

Đại diện Gemadept kiến nghị TP.HCM cần tăng cường vận tải thủy nội địa nhằm giảm chi phí logistics và áp lực giao thông đường bộ. Doanh nghiệp cũng đề xuất có lộ trình di dời các cảng biển ra khỏi khu vực nội đô, đồng thời nghiên cứu kỹ các dự án chồng lấn không gian biển như cầu vượt biển, điện gió ngoài khơi để không ảnh hưởng quy hoạch cảng biển.

Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Becamex IDC, cho rằng TP.HCM cần phát huy mạnh hơn vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chiến lược. Theo ông, đây không chỉ là các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thông thường mà còn là “cánh tay đầu tư” trong phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, logistics, năng lượng và đổi mới sáng tạo. Nếu được trao quyền tự chủ phù hợp cùng cơ chế hậu kiểm minh bạch, các doanh nghiệp này có thể huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án lớn, giảm áp lực ngân sách.

Becamex cũng đề xuất mở rộng mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), không chỉ quanh ga metro mà còn gắn với ga đường sắt quốc gia, cảng biển, trung tâm logistics và các đầu mối giao thông lớn. Theo doanh nghiệp, TOD cần được xem là công cụ tái thiết không gian đô thị và tạo nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng.

Đề xuất cơ chế linh hoạt về đầu tư và quy hoạch

Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, kiến nghị Thành phố cần phát huy tốt hơn vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chiến lược.

Cho rằng dự thảo luật cần mạnh dạn trao quyền linh hoạt hơn cho TP.HCM trong điều chỉnh quy hoạch và xử lý các dự án trọng điểm, đại diện Sun Group đề nghị mở rộng cơ chế cho phép HĐND TP.HCM quyết định các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc khác với quy chuẩn quốc gia đối với dự án của nhà đầu tư chiến lược. Doanh nghiệp cũng kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù về bồi thường, giải phóng mặt bằng, đồng thời kéo dài thời hạn thị thực và thẻ tạm trú cho chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài tham gia các dự án ưu tiên.

Theo Sun Group, thành phố cần được trao thẩm quyền xử lý nhanh các vướng mắc thực tiễn trong trường hợp pháp luật hiện hành chưa kịp sửa đổi, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư.

Ở góc độ doanh nghiệp bất động sản, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu cho rằng, cần bổ sung cơ chế khai thác quỹ đất đa chức năng trong các dự án TOD nhằm tăng nguồn thu cho Thành phố. Ông cũng đề xuất áp dụng hệ số K dưới 1 khi tính tiền sử dụng đất để tránh giá nhà tăng quá cao khi áp dụng bảng giá đất mới. Theo tính toán, nếu áp dụng bảng giá đất mới kết hợp hệ số điều chỉnh như hiện nay, tiền sử dụng đất có thể tăng gấp 2-3 lần.

Đối với yêu cầu bảo đảm tính liên kết vùng, đại diện VinaCapital lưu ý, phát triển hạ tầng giao thông, logistics hay TOD đều phải mang tính liên vùng. Nếu chỉ áp dụng cơ chế đặc thù trong phạm vi TP.HCM sẽ dễ dẫn đến “đứt gãy” về mặt pháp lý, ảnh hưởng hiệu quả liên kết phát triển.

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, thành phố sẽ tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi từ chuyên gia, doanh nghiệp, người dân, các bộ ngành Trung ương và các địa phương vùng Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ nhằm hoàn thiện dự thảo luật bảo đảm tính liên kết và cộng hưởng phát triển vùng. Lãnh đạo TP.HCM cũng khẳng định, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định góp phần hiện thực hóa các cơ chế chính sách thành các công trình hạ tầng hiện đại, mô hình kinh tế đột phá và động lực tăng trưởng mới cho thành phố trong tương lai.