Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong dự và phát biểu chỉ đạo. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, cơ quan quản lý, tổ chức quản lý tập thể quyền, hiệp hội, doanh nghiệp, chủ thể sáng tạo và đơn vị khai thác, sử dụng tác phẩm.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh, những biến đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đặc biệt trong thời đại AI, đang tạo ra nhiều vấn đề mới về sở hữu trí tuệ mà không chỉ Việt Nam, mà cả thế giới vẫn đang tiếp tục tìm lời giải. Yêu cầu đặt ra là hoàn thiện thể chế để vừa bảo vệ quyền tác giả, vừa khơi thông nguồn lực sáng tạo, tạo ra giá trị thực chất cho phát triển văn hóa và kinh tế đất nước.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh CTTĐT

Theo báo cáo của bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, tổng kết giai đoạn từ ngày 1/1/2021 đến 30/6/2026 cho thấy nhiều vướng mắc cần được tháo gỡ. Nổi bật là việc xác định chủ thể và phạm vi quyền đối với tác phẩm có nhiều người tham gia, tác phẩm đặt hàng, sử dụng ngân sách nhà nước hoặc có sự hỗ trợ của AI; các quy định về sử dụng tác phẩm để huấn luyện AI; cơ chế cấp phép, khai thác và phân chia lợi ích trên các nền tảng xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, dữ liệu về tác giả, tác phẩm và chủ sở hữu chưa đồng bộ; việc xác định thiệt hại do vi phạm bản quyền còn khó khăn, trong khi hành vi xâm phạm trên môi trường số ngày càng nhanh, ẩn danh và khó xử lý. Những hạn chế về công cụ kỹ thuật, nguồn lực chuyên môn và phối hợp thực thi cũng ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ quyền.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu không chỉ sửa đổi từng quy định riêng lẻ, mà cần nghiên cứu xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập, với cách tiếp cận phù hợp hơn với môi trường sáng tạo mới. Đây cũng là cơ sở để xác lập rõ trách nhiệm của các bên, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện cho việc khai thác tác phẩm minh bạch, hợp pháp.

Trong bối cảnh văn hóa được xác định là nguồn lực phát triển, bảo vệ bản quyền không đơn thuần là ngăn chặn vi phạm, mà còn là bảo vệ giá trị lao động sáng tạo và tạo động lực cho công nghiệp văn hóa. Hoàn thiện pháp luật vì thế cần hướng tới sự cân bằng giữa đổi mới công nghệ, quyền lợi của tác giả và nhu cầu khai thác tác phẩm, để thành quả sáng tạo thực sự trở thành nguồn lực cho nền kinh tế.