Ban Tổ chức đã nhận được 35 bài tham luận của lãnh đạo, nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và các cộng tác viên gắn bó với Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật.
Các tham luận tập trung phân tích sự phát triển tư duy lý luận của Đảng, quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa từ Đại hội VI đến tầm nhìn chiến lược trong Văn kiện Đại hội XIV; đánh giá công tác xây dựng và thực thi chính sách trên các phương diện thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm. Từ đó, nhận diện những vấn đề đặt ra sau 40 năm đổi mới, đề xuất giải pháp để chính sách văn hóa ngày càng khả thi, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Hiệu quả chính sách cần được đo bằng cơ hội tiếp cận, hưởng thụ văn hóa của người dân, sự khích lệ đối với người sáng tạo và khả năng gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa.
Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long, GS.TS Từ Thị Loan khẳng định, qua 40 năm Đổi mới, tư duy lý luận của Đảng về văn hóa không ngừng được nâng tầm và hoàn thiện. Từ chỗ chủ yếu được nhìn nhận là mặt trận tư tưởng, lĩnh vực phúc lợi, văn hóa ngày càng được xác định là nền tảng tinh thần, đồng thời là mục tiêu, động lực và nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển bền vững.
![]() |
| Hội thảo “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986 - 2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” sáng 18/11 do Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật tổ chức. Ảnh: Tuấn Minh |
Sự chuyển biến trong nhận thức đã tạo cơ sở để đổi mới phương thức quản lý, phát huy vai trò của văn hóa trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó, phát triển công nghiệp văn hóa được xem là hướng đi quan trọng nhằm chuyển hóa các giá trị di sản, nghệ thuật, tri thức dân gian thành nguồn lực kinh tế. Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, đây là bước chuyển từ làm văn hóa sang kinh doanh văn hóa và phát triển kinh tế văn hóa. Muốn vậy, cần xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, ứng dụng công nghệ số, phát triển thị trường và tạo điều kiện để cộng đồng tham gia trực tiếp vào quá trình khai thác, phát huy giá trị văn hóa.
Từ thực tiễn điện ảnh, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan đề xuất đổi mới phương thức sản xuất phim sử dụng ngân sách nhà nước theo hướng đấu thầu, đặt hàng cạnh tranh, công khai; đồng thời tháo gỡ rào cản về thuế, tín dụng và đất đai để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng điện ảnh.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng, Nhà nước cần chuyển từ tư duy làm thay, quản lý hành chính sang kiến tạo môi trường và hỗ trợ các chủ thể sáng tạo. Bởi nguồn lực văn hóa không chỉ nằm trong các thiết chế hay chương trình đầu tư công mà còn hiện diện trong cộng đồng, doanh nghiệp, nghệ sĩ và mỗi người dân. Nếu thiếu cơ chế để những chủ thể này tham gia, tiềm năng văn hóa khó có thể chuyển hóa thành sức mạnh phát triển.
Sau 40 năm đổi mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục hoàn thiện nhận thức về vai trò của văn hóa mà quan trọng hơn là tháo gỡ những rào cản thể chế, khơi thông nguồn lực và tạo cơ hội để văn hóa tham gia sâu hơn vào đời sống. Như Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Đây cũng là thước đo quan trọng nhất đối với hiệu quả của mọi chính sách văn hóa.