Trong lịch sử Việt Nam hiện đại, hành trình phát triển của Chính phủ luôn gắn liền với từng bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng. Từ Chính phủ lâm thời sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến Chính phủ của thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều phản ánh những đổi mới về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý, năng lực điều hành và tư duy kiến tạo phát triển.
Được triển khai từ Quyết định số 54/2000/QĐ-TTg ngày 19/5/2000 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Ban Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Chính phủ Việt Nam, hai công trình Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) được thực hiện với mục tiêu phản ánh tương đối đầy đủ, toàn diện và có hệ thống quá trình ra đời, phát triển về tổ chức và hoạt động của Chính phủ Việt Nam; đồng thời tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn phục vụ việc nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới. Điều đặc biệt là Ban Chỉ đạo biên soạn không lựa chọn một cách tiếp cận duy nhất, mà hai công trình được xây dựng song hành, bổ sung cho nhau: Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) tập trung nghiên cứu, phân tích sự phát triển của Chính phủ qua từng thời kỳ lịch sử; trong khi Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) hệ thống hóa toàn bộ tiến trình ấy bằng chuỗi sự kiện được sắp xếp theo trình tự thời gian.
![]() |
Với quy mô gần 3.000 trang gồm 4 tập và một cuốn giản lược, bộ Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) tập trung làm rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Chính phủ trong từng giai đoạn phát triển của đất nước; đặt hoạt động của Chính phủ trong mối quan hệ với Quốc hội, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương, các cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân.
Tái hiện hơn 70 năm lịch sử Chính phủ Việt Nam bằng hệ thống sự kiện, bộ Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) được cấu trúc thành 14 tập, bảo đảm tính hệ thống, logic và độ tin cậy của tư liệu. Mỗi sự kiện đều được trình bày với bốn yếu tố cơ bản: thời gian, tiêu đề, nội dung và nguồn tư liệu, giúp người đọc dễ dàng theo dõi, tra cứu và đối chiếu. Đặc biệt, giai đoạn 1969 - 1975 được trình bày song song theo hoạt động của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, phản ánh đầy đủ công tác điều hành đất nước trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt.
Điều làm nên giá trị lâu dài của hai công trình không chỉ là quy mô hay khối lượng tư liệu đồ sộ, mà còn ở những đóng góp về khoa học và thực tiễn. Từ việc tổng kết hơn 70 năm hình thành và phát triển của Chính phủ Việt Nam, hai bộ sách góp phần làm sáng tỏ quá trình xây dựng nền hành chính cách mạng, khẳng định vai trò của Chính phủ trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng, tổ chức thực hiện Hiến pháp và pháp luật, quản lý và điều hành đất nước qua các thời kỳ. Đây đồng thời là nguồn tư liệu chính thống, có giá trị đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy lịch sử Việt Nam hiện đại; là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử Nhà nước và nền hành chính Việt Nam.