Theo đó, từ năm 2021 Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã xây dựng đề án và triển khai mở Phòng khám phá cho trẻ em bằng màn hình tương tác. Từ năm 2022 đến nay, bảo tàng tiếp tục đa dạng hóa bằng các tour tham quan theo chủ đề, trò chơi "Vui đón quà" và hệ thống quét mã QR "Đi tìm kho báu". Đặc biệt, bước đi đột phá mang tính nền tảng đã được thử nghiệm thành công từ dịp Tết Trung thu năm trước với mô hình "Ông Tiến sĩ giấy AI". Bằng cách tích hợp động cơ cơ khí vào khung robot và nạp dữ liệu chuyên ngành của bảo tàng, mô hình này có thể di chuyển và đối thoại trực tiếp, giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ ý nghĩa hiện vật một cách tự nhiên nhất.

Lãnh đạo Bảo tàng cho biết, giải pháp đưa công nghệ và AI vào không gian thực tế tại bảo tàng nhằm mục đích chuyển hóa các bộ sưu tập vốn nằm sau tủ kính thành một hành trình khám phá đa giác quan. Việc ứng dụng AI giúp cá nhân hóa các trải nghiệm, kích thích người xem tìm hiểu sâu hơn về câu chuyện phía sau di sản. Thay vì thay thế con người, bảo tàng dùng AI như một công cụ làm mới không gian trưng bày và tăng cường khả năng kết nối công chúng. Cách làm này bước đầu mang lại hiệu quả vượt mong đợi khi thu hút lượng lớn khách tham quan trẻ tuổi tiếp cận nguồn thông tin chính thống trong thời gian ngắn.

Giải pháp đưa công nghệ và AI vào không gian thực tế tại bảo tàng nhằm mục đích chuyển hóa các bộ sưu tập vốn nằm sau tủ kính thành một hành trình khám phá đa giác quan. Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Cúng với những nỗ lực của bảo tàng, các thiết chế văn hóa hiện nay cũng đã được bổ xung, thay đổi theo hướng, không dừng lại ở lý thuyết mà phải chủ động thay đổi tư duy, bước ra khỏi vùng an toàn để liên tục thử nghiệm. Đây là điều kiện bắt buộc để biến công nghệ thành công cụ phục vụ hiệu quả cho việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản dân tộc một cách bền vững trong tương lai.

Trước đó, Bộ VHTT&DL đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu, các di tích quốc gia đặc biệt, bảo vật quốc gia được số hóa và ứng dụng trên các nền tảng số. Tuy nhiên, để triển khai các dự án ứng dụng công nghệ mới đòi hỏi nguồn chi phí đầu tư đáng kể. Từ việc cập nhật công nghệ đến đào tạo nhân sự cũng như duy trì hạ tầng kỹ thuật số. Đòi hỏi chính phủ, ngành, địa phương cần triển khai những chính sách hỗ trợ cho các bảo tàng trong hành trình chuyển đổi số. Bên cạnh đó, bảo tàng cũng cần có những kế hoạch đào tạo để nâng cao kỹ năng chuyên môn của nhân viên, cung cấp kiến thức về công nghệ để triển khai và quản lý các dự án ứng dụng công nghệ. Việc tìm kiếm ứng viên mới hoặc đào tạo nhân viên cũng là một trong những thách thức cần giải quyết. Ngoài ra, vấn đề bảo mật và quản lý dữ liệu cũng là một trong những thách thức lớn của bảo tàng khi triển khai chuyển đổi số. Tất cả những vấn đề còn tồn tại trên của việc số hóa bảo tàng, nếu cùng triển khai tháo gỡ đồng bộ, mục tiêu Bộ VHTT&DL đặt ra sẽ là nhiệm vụ trong tầm tay.