Bảo tàng Mauritshuis tại The Hague vừa chính thức công bố kết quả nghiên cứu mới: ba bức tranh từng được cho là tác phẩm của Rembrandt thực chất chỉ là bản sao, có khả năng được thực hiện trong xưởng vẽ của danh họa.

Thông báo được đưa ra ngày 17/4/2025, sau quá trình phục chế và thẩm định kỹ lưỡng. Ba bức tranh bị phân loại lại gồm Chân dung Rembrandt với Gorget (khoảng 1629), Tronie về một ông già (khoảng 1630), và Nghiên cứu về một ông già (khoảng 1655–1660).

Một bức vẽ bên dưới được phát hiện bên dưới lớp sơn của bức Chân dung Rembrandt với Gorget.

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1999, khi các chuyên gia phát hiện một bản vẽ sơ phác ẩn dưới lớp sơn của Chân dung Rembrandt với Gorget—điều vốn không hề thấy trong bất kỳ tác phẩm nào đích thực của Rembrandt. Phát hiện này đã thúc đẩy quá trình kiểm tra sâu hơn, dẫn tới kết luận rằng bức tranh ở bảo tàng Mauritshuis chỉ là bản sao của một tác phẩm gốc hiện đang lưu giữ tại Germanisches Nationalmuseum ở Nuremberg, Đức.

Tronie về một ông già, mua bởi Abraham Bredius—cựu giám đốc Mauritshuis—vào năm 1892, cũng chịu số phận tương tự. Dù trước đây được cho là chân dung cha của Rembrandt, các phân tích kỹ thuật và so sánh hình thái gần đây cho thấy không có sự tương đồng giữa hình ảnh trong tranh với những bức vẽ xác thực khác về cha của họa sĩ. Ngoài ra, phần nền của tác phẩm bị phát hiện đã được vẽ đè thêm nhiều năm sau khi hoàn thiện.

Tác phẩm thứ ba, Nghiên cứu về một ông già, có chữ ký "Rembrandt fecit"—một chi tiết từng khiến giới chuyên môn ngần ngại đặt nghi vấn. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng ngày tháng được thêm vào sau, bằng loại sơn khác. Phân tích phong cách cho thấy các nét cọ không đạt đến sự tinh tế đặc trưng của Rembrandt, cho thấy đây có thể là tác phẩm của một học trò trong xưởng vẽ của ông.

Ba tác phẩm vừa được phân loại lại vốn nằm trong số bảy bức tranh từng được mua như tác phẩm của Rembrandt nhưng đã bị loại khỏi danh mục hoặc đặt nghi vấn về tính xác thực. Hiện tại, Bảo tàng Mauritshuis trưng bày 11 bức tranh được xác nhận của Rembrandt, trong đó nổi bật có Bài học giải phẫu của Tiến sĩ Nicolaes Tulp (1632) và bức Tự họa cuối cùng (1669).

Bản thân việc sao chép tác phẩm tại các xưởng họa lớn ở thế kỷ 17 không phải là điều bất thường. Những học trò và cộng sự của Rembrandt thường được giao nhiệm vụ hoàn thiện các đơn đặt hàng, đôi khi có sự chỉnh sửa của bậc thầy và thậm chí được ký tên dưới sự đồng ý của ông.

Ba bức tranh nói trên hiện đang được trưng bày trong triển lãm Rembrandt?. Ảnh: Mauritshuis.

Ba bức tranh nói trên hiện đang được trưng bày trong triển lãm Rembrandt? tại Mauritshuis, kéo dài đến ngày 13/7/2025. Triển lãm không chỉ hé lộ những phát hiện mới về các tác phẩm, mà còn giúp công chúng hiểu hơn về quá trình kiểm tra, xác minh tính xác thực trong nghệ thuật, đồng thời nhấn mạnh ranh giới mong manh giữa bản gốc và bản sao trong lịch sử hội họa.