Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ Tám với ba chính sách được tập trung sửa đổi gồm:

- Tăng cường nội dung, cơ chế, chính sách thúc đẩy xã hội hóa và thu hút nguồn lực; Nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực; Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật nhằm thu hút mọi nguồn lực, thành phần kinh tế, các tầng lớp nhân dân, qua đó góp phần phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam. Chủ trương này đã được thể chế hóa bằng nhiều cơ chế, chính sách; qua đó đã đóng góp tích cực vào những thành tựu trong lĩnh vực văn hóa - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế để đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa, phát huy các giá trị văn hóa, tạo động lực phát triển đất nước . Thực tế cho thấy, mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, hay nói đúng hơn là khai thác di sản vẫn chưa hài hòa. Đặc biệt vấn đề quản lý di sản chưa linh hoạt giữa cộng đồng nơi sở hữu di sản.

Để có thêm cơ sở khoa học và những giải pháp cho bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống, cũng như khẳng định vị trí quan trong của di sản trong phát triển ngành công nghiệp văn hóa, nhiều hội thảo cấp chuyên ngành, quốc gia đã được thực hiện. Mới đây nhất là hội thảo do báo Đại biểu Nhân dân thực hiện với sự tham dự của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội; Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và đại diện tỉnh Ninh Bình - địa phương được đánh giá làm tốt công tác xã hội hóa trong bảo vệ, phát huy các giá trị văn hóa.

Đại biểu tham dự tọa đàm

Tại tọa đàm các đại biểu đã đưa ra những luận cứ khoa học, chỉ ra những bất cập trong Luật di sản cần sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn, đồng thời hướng đến những xu hướng mới trong bảo tồn phát huy giá trị di sản một cách hài hòa, tăng trách nhiệm cho cộng đồng nơi có di sản.

Đại biểu tham dự cũng đã làm rõ vai trò của các nguồn lực xã hội trong bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa; Đồng thời phân tích cơ chế, chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Theo PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật nhằm thu hút mọi nguồn lực, thành phần kinh tế, các tầng lớp nhân dân tham gia đầu tư đã đóng góp tích cực vào những thành tựu trong lĩnh vực văn hóa - xã hội của đất nước thời gian qua. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế để đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa, phát huy các giá trị văn hóa, tạo động lực phát triển đất nước.

Cũng có quan điểm về hoàn thiện thể chế, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa Trần Đình Thành, (Bộ VHTTDL) - đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) - cho biết, Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) quy định cụ thể cơ chế, chính sách, trong đó dành riêng một điều về xã hội hóa trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Ông cho biết “dự thảo lần này có các quy định tương đối rõ ràng, rành mạch liên quan đến trách nhiệm của Nhà nước, xã hội. Chúng tôi rất mong muốn chính quyền địa phương - nơi có các di sản sẽ phối hợp chặt chẽ và góp ý , đề xuất thật cụ thể những vấn đề đang còn chồng chéo, mâu thuẫn hay là chưa tháo gỡ được trong thời gian vừa qua, để chúng tôi tập hợp và hoàn thiện dự thảo”.

Cho biết, Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) quy định cụ thể cơ chế, chính sách, không chỉ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với việc khuyến khích và tạo điều kiện cho cá nhân, tổ chức tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; mà còn tạo niềm tin và động lực để cả xã hội chung tay chăm lo sự nghiệp phát triển văn hóa. Qua đó, huy động được nguồn lực ngoài Nhà nước để cùng với nguồn lực Nhà nước bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa, qua đó góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương cũng như đất nước nói chung. Tuy nhiên, Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) nếu được Quốc hội thông qua, để thi hành một cách hiệu quả, các đại biểu cho rằng, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cũng như cụ thể hóa các quy định trong dự thảo Luật này, đồng thời điều chỉnh các quy định pháp luật khác có liên quan để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ.

Đồng thời, phải quy định rõ nội dung, cơ chế về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của các bên để họ muốn làm và được làm; đồng thời có cơ chế kiểm soát, giám sát, để kịp thời phát hiện vi phạm hoặc khó khăn, vướng mắc, từ đó chấn chỉnh, khắc phục, tạo điều kiện thuận lợi nhất trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa...hướng tới mục tiêu, di sản là một phần quan trọng không thể thiếu trong chiến lực phát triển Văn hóa.