Từ định hướng đó, yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách đối với các địa phương, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục đào tạo.
|
PGS.TS Hà Đắc Bình, quyền Hiệu trưởng Trường Công nghệ & Kỹ thuật (SET), Đại học Duy Tân chia sẻ với phóng viên báo Văn nghệ về vai trò của các cơ sở giáo dục đại học trong hiện thực hóa các định hướng này.
- Thưa ông, trong bối cảnh khoa học công nghệ được xác định là động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế và phát triển quốc gia, ông có thể chia sẻ những nhận định về cơ hội và ý nghĩa của việc phát triển khoa học công nghệ đối với Việt Nam hiện nay?
- Bối cảnh khoa học công nghệ của Việt Nam hiện nay đang trên đà phát triển mạnh mẽ và được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Nhiều chiến lược và chính sách đã được ban hành nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo tôi, nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ chính là nền tảng tạo ra các đột phá về tri thức và công nghệ, giúp Việt Nam từng bước làm chủ các công nghệ lõi và các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, công nghệ bán dẫn. Đây không chỉ là yếu tố nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn mà còn góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ vững chủ quyền quốc gia trong bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp.
- Trước thực tế đó, Trường Công nghệ & Kỹ thuật (SET), Đại học Duy Tân đã triển khai những hoạt động cụ thể nào để góp phần thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ?
- Chúng tôi xác định nghiên cứu khoa học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Nhà trường. Hiện nay, Trường Công nghệ & Kỹ thuật (SET) đang triển khai 2 đề tài nghiên cứu cấp quốc gia do Quỹ NAFOSTED tài trợ gồm:
+ Đề tài: “Nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu năng mạng kết nối vạn vật (IoT) không dây tích hợp cảm biến, truyền thông và tính toán”.
+ Đề tài: “Nghiên cứu chế tạo chân giả bán chủ động cải tiến tích hợp trí tuệ nhân tạo cho người khuyết tật bị cụt trên đầu gối”.
Thông qua các đề tài nghiên cứu, chúng tôi không chỉ tạo ra những kết quả khoa học có giá trị mà còn góp phần đào tạo đội ngũ nghiên cứu viên trẻ, đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh có năng lực hội nhập quốc tế.
Trường đặt công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ nghiên cứu lên hàng đầu. Trường hiện đang triển khai 3 chương trình đào tạo trình độ Tiến sĩ gồm: Vật lý Chất rắn, Vật lý Lý thuyết và Vật lý Toán, và Vật lý Nguyên tử và Hạt nhân.
Đây là những chuyên ngành nền tảng quan trọng cho định hướng phát triển Công nghệ Lượng tử.
Bên cạnh đó, trong hoạt động hướng dẫn nghiên cứu sinh, Nhà trường tập trung vào các hướng nghiên cứu thuộc các nhóm công nghệ chiến lược như: Trí tuệ Nhân tạo; Hệ thống Thực tế Ảo; Điện toán biên; Học máy Lượng tử; Mạng Di động thế hệ mới (B6G/6G); Robotics; An ninh Mạng, và Công nghệ Hàng không - Vũ trụ.
Các công bố khoa học cũng được định hướng theo danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược, nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu và khả năng hội nhập quốc tế.
Nhà trường đã và đang hợp tác quốc tế với nhiều đơn vị. Trường cũng đồng thời tổ chức các seminar, hội nghị/hội thảo và mời các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế đến nói chuyện chuyên đề về các chủ đề liên quan đến 11 nhóm công nghệ chiến lược.
- Được biết Nhà trường đang xúc tiến thành lập Trung tâm Công nghệ Lượng tử. Vì sao Nhà trường lựa chọn lĩnh vực này là một hướng đi chiến lược, thưa ông?
- Công nghệ Lượng tử được xem là một trong những lĩnh vực đột phá của thế kỷ XXI, có khả năng tái định hình toàn diện năng lực tính toán, truyền thông và bảo mật, đồng thời trở thành nền tảng quan trọng trong cạnh tranh và tự chủ công nghệ giữa các quốc gia. Hiện nay, nhiều quốc gia phát triển đang tập trung đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này.
Trường Công nghệ & Kỹ thuật (SET) đã xây dựng đề án thành lập Trung tâm Công nghệ Lượng tử với các định hướng nghiên cứu như: Tính toán và Truyền thông Lượng tử, Học máy Lượng tử, Mạng Lượng tử, Trao đổi Khóa Lượng tử, An ninh lớp Vật lý, Mạng 6G, Trí tuệ Nhân tạo cho Điện toán Lượng tử, và Bảo mật Dữ liệu Lượng tử.
Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là nền tảng để đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, đồng thời góp phần xây dựng năng lực nghiên cứu Công nghệ Lượng tử cho Việt Nam trong tương lai.
- Ở bậc đại học, Nhà trường đã chuẩn bị như thế nào về công tác đào tạo nguồn nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược?
- Chúng tôi thực hiện đồng thời nhiều giải pháp. Trong đó, ở bậc sau đại học, các nội dung liên quan đến 11 nhóm công nghệ chiến lược đã được tích hợp vào chương trình đào tạo và các chuyên đề nghiên cứu. Nội dung về Máy tính Lượng tử cũng được đưa vào các học phần kiến thức nâng cao.
Ở bậc đại học, Nhà trường tăng cường đào tạo Toán Ứng dụng, bổ sung các học phần về Trí tuệ Nhân tạo, điều chỉnh nội dung lập trình theo hướng ứng dụng AI trong các hệ thống nhúng và đưa các vấn đề về đạo đức trong bối cảnh kỷ nguyên AI vào chương trình đào tạo.
Sinh viên DTU đã nhanh chóng tiếp cận với chương trình đào tạo tích hợp AI và bước đầu tạo ra nhiều sản phẩm, dự án ứng dụng có tính thực tiễn cao. Một trong số đó là phần mềm AgenTex v1.0 - Hệ thống AI Đa Tác tử hỗ trợ Nghiên cứu Khoa học được ra mắt vào ngày 17/5/2026. AgenTex v1.0 được xây dựng trên nền tảng kiến trúc Multi-Agent AI gồm 5 lớp hệ thống và hệ sinh thái 9 tác tử AI chuyên biệt, vận hành đồng bộ trên một giao diện web duy nhất. Phần mềm phát triển với định hướng thiết lập một nền tảng hỗ trợ nghiên cứu toàn trình, góp phần nâng cao chất lượng công bố quốc tế, và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong môi trường học thuật.
Giảng viên và cán bộ Trung tâm Cơ khí, Trường Công nghệ & Kỹ thuật (SET), Đại học Duy Tân cũng đang tập trung nghiên cứu và hoàn thiện sản phẩm “Robot Dịch vụ thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo phục vụ giao hàng”. Sản phẩm được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn tại các khách sạn ở Đà Nẵng, nơi nhiều quy trình như giao nhận vật dụng, khăn, nước uống hay hồ sơ giữa các bộ phận còn mang tính lặp lại và phụ thuộc nhiều vào nhân sự. Robot tích hợp AI để hỗ trợ nhận diện môi trường, điều hướng an toàn và thực hiện vận chuyển nội bộ tự động, góp phần giảm tải công việc, nâng cao hiệu suất và hướng tới hiện đại hóa dịch vụ lưu trú.
- Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia mạnh về công nghệ cao, theo ông Việt Nam đang đối mặt với những thách thức nào và cần tập trung vào những giải pháp gì trong thời gian tới?
Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để bứt phá trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, song cũng đối mặt với không ít thách thức. Trước hết là vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao khi số lượng chuyên gia, kỹ sư có trình độ chuyên sâu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của đất nước. Bên cạnh đó, đầu tư cho Nghiên cứu và Phát triển (R&D) còn chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu thực tế. Chúng ta cần nhiều hơn nữa các phòng thí nghiệm hiện đại, các trung tâm nghiên cứu quy mô lớn và những chương trình hỗ trợ tài chính đủ mạnh. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ cao cùng hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.
Chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, giáo dục STEM từ bậc phổ thông đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực dài hạn cho đất nước. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ người học trong các lĩnh vực Khoa học và Công nghệ, tăng cường đầu tư cho các phòng thí nghiệm trọng điểm, nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng. Việc phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh tại các trường đại học, thu hút chuyên gia quốc tế, thúc đẩy bảo hộ Sở hữu Trí tuệ và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp với cơ sở đào tạo sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn, tạo động lực cho Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Việt Nam hiện có nhiều lợi thế như vị trí địa lý chiến lược, hạ tầng số ngày càng hoàn thiện, nguồn nhân lực trẻ dồi dào cùng sự quan tâm, quyết tâm mạnh mẽ từ Đảng và Nhà nước đối với phát triển Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo. Trên nền tảng đó, nhiều địa phương như Đà Nẵng đang hình thành hệ sinh thái Đổi mới Sáng tạo năng động với sự tham gia của doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp. Tôi tin tưởng rằng với những điều kiện thuận lợi này, Việt Nam có cơ sở để tiếp tục phát triển mạnh mẽ và từng bước khẳng định vị thế trong khu vực cũng như trên thế giới.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Phạm Hà thực hiện
