Con số ấn tượng đó đã phần nào nói lên sự thành công của lễ hội văn hóa truyền thống quan trọng bậc nhất trong năm. Lễ hội được tổ chức trong bối cảnh tỉnh Phú Thọ mở rộng không gian phát triển văn hóa sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính. Điều này đã tạo nên một diện mạo mới, phong phú và đa dạng cho lễ hội có từ bao đời.
Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 được tổ chức trang trọng, với các nghi thức truyền thống và hoạt động văn hóa đặc sắc không chỉ tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ), mà còn ở nhiều địa phương khác trên cả nước như: Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc (TP. Hồ Chí Minh), Đền thờ Vua Hùng (Cà Mau), Đền thờ Quốc Tổ Hùng Vương (An Giang), Đình Hùng Vương (Thái Nguyên)… Giỗ Tổ Hùng Vương đã mang đến không khí náo nức, hồ hởi cho nhân dân cả nước. Sự kiện như một âm vang từ cội nguồn văn hóa dân tộc, tất cả như cùng hòa chung một nhịp điệu thiêng liêng, nhịp điệu của lòng biết ơn và tinh thần đoàn kết dân tộc.
Trong 10 ngày lễ hội tại Phú Thọ, hàng loạt hoạt động phong phú và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc đã được tổ chức. Cụ thể, chương trình có bốn nội dung ở phần Các nghi thức truyền thống (phần lễ) và 25 nội dung chính ở phần Chuỗi các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch (phần hội). Tham gia thực hiện các nội dung này là 18 cụm xã, phường của tỉnh Phú Thọ.
Ngày 17/4, lễ hội khai mạc tại Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì bằng chương trình nghệ thuật Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương. Cùng đó là hội trại văn hóa và trưng bày, quảng bá, giới thiệu sản phẩm địa phương tổ chức tại đồi Phú Bùng, với sự tham gia của 148 xã, phường trong tỉnh. Các trại có diện tích chừng 150m2, kết hợp giữa nét truyền thống và sáng tạo, tái hiện hình ảnh ngôi nhà truyền thống các dân tộc. Cấu trúc các trại gồm nhà chính, cổng trại, khu trưng bày sản vật nơi tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa với khán giả… Điều thú vị là mỗi trại được thiết kế theo ý tưởng riêng, mang đậm bản sắc dân tộc cư trú trên địa bàn. Nếu cụm số 4 (Lâm Thao, Phù Ninh, Dân Chủ, Phú Mỹ, Trạm Thản, Bình Phú, Xuân Lũng, Phùng Nguyên, Bản Nguyên) xây dựng không gian ngôi nhà trung du ba gian, hai chái, với chất liệu gỗ và đá ong cùng các họa tiết đặc trưng như trống đồng, chim lạc, mặt trời… thì cụm trại số 5 (Thanh Sơn, Võ Miếu, Văn Miếu, Cự Đồng, Hương Cần, Yên Sơn, Khả Cửu, Tân Sơn, Minh Đài, Lai Đồng, Long Cốc) lại đặc sắc với tiểu cảnh như đồi chè Long Cốc, cọn nước Khả Cửu, vườn Quốc gia Xuân Sơn, đèo Cón… tạo ra không gian văn hóa đặc sắc.
Bên cạnh đó, phải kể đến các tiết mục hát Xoan, hát Ghẹo, ca trù diễn tấu cồng chiêng, đâm đuống, múa Lập Tĩnh của đồng bào Dao, Soọng Cô của đồng bào Sán Dìu ở xã Đạo Trù, múa chim Gâu, xúc tép của đồng bào Cao Lan ở Đoan Hùng… cùng các trò chơi dân gian được biểu diễn thường xuyên mang đậm bản sắc lễ hội. Đến đây, khán giả được đắm mình vào miền kí ức của các vùng văn hóa. Thưởng thức các tiết mục còn khá bản nguyên như vậy là cơ hội để khán giả và cả các nhà làm văn hóa ý thức sâu sắc hơn những giá trị của miền đất cổ Phú Thọ.
Các sản phẩm OCOP, nông sản và hàng thủ công mĩ nghệ… do chính bàn tay những người “nghệ sĩ” nông dân sáng tạo ra được giới thiệu và trưng bày tại sự kiện, như cam Cao Phong, bưởi Tân Lạc, củ cải Vân Sơn, bánh sắn Hạ Hòa, nón lá Sai Nga, thịt chua ống nứa, cơm lam, măng chua, mật ong rừng, gà nhiều cựa… thu hút sự quan tâm du khách bởi sự đa dạng văn hóa và ẩm thực của miền đất Tổ mới hình thành sau khi được sáp nhập từ ba tỉnh cũ: Phú Thọ, Hòa Bình và Vĩnh Phúc.
Trước đó, tại Cung văn hóa Hòa Bình (phường Hòa Bình), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND các phường Hòa Bình, Vĩnh Phúc tổ chức Chương trình giao lưu nghệ thuật phục vụ Nhân dân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026. Trong không khí dịu mát của đêm cuối xuân, khán giả được chào đón tiết mục mashup Về đây Đất Tổ quê mình - Phú Thọ bừng sáng chào tương lai mở màn với không khí sôi động. Là một khán giả đến từ phường Hòa Bình, chị Ngọc Diệp chia sẻ: “Đây là một hoạt động tiêu biểu trong chuỗi sự kiện để tri ân các vua Hùng và các bậc tiền nhân. Các tiết mục được đăng dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa ba vùng bản sắc văn hóa sau sáp nhập. Tôi hi vọng sẽ có nhiều chương trình đặc sắc được tổ chức tại phường Hòa Bình để nhân dân thưởng thức.”
Một điểm nhấn quan trọng tạo ấn tượng là Lễ hội Văn hóa dân gian đường phố (24/4), với chủ đề “Thanh âm nguồn cội”. Lễ hội được tổ chức bài bản, có chiều sâu, gồm 18 đoàn diễu hành với sự tham gia của 1.500 nghệ nhân, nghệ sĩ cùng với 18 xe mô hình trình diễn của các đoàn được thiết kế công phu được xuất phát từ khu vực ngã tư đường Nguyễn Tất Thành đến công viên Văn Lang. Mở đầu bằng dàn trống hội dân tộc, múa rồng, múa lân và múa cờ thần… Tiếp sau đó là màn diễn lễ hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa, lễ hội hát Xoan tôn vinh nghề nông, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tri ân công đức Vua Hùng… Đây là các giá trị dân gian đã làm nên bức tranh văn hóa miền Đất Tổ, di sản văn hóa phi vật thể được giới nghiên cứu và du khách quan tâm theo dõi.
Đây cũng là cơ hội hiếm có để khán giả được tận mắt thưởng thức các trò diễn dân gian đặc sắc như: rước cây bông, đả cầu, cướp phết, hát Trống Quân, chiêng Mường, chơi kéo song, mô phỏng đua thuyền trên cạn, nấu cơm thi, bịt mắt đập niêu, bắt vịt… Trong khi đó, sự mới mẻ đến từ tiết mục Khai Xuân khánh hạ (múa mo) với hình thức hóa trang, đeo mặt nạ, diễu hành như một “Carnaval” (lễ hội hóa trang dân gian truyền thống) thường thấy ở các lễ hội lớn trên thế giới. Chương trình khép lại bằng màn hát múa tập thể với chủ đề “Con rồng cháu tiên - Cùng nhau ta thắp sáng”, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả. Sự hấp dẫn và đặc sắc của lễ hội này, khiến khán giả trên địa bàn và du khách vẫn tiếc nuối khi chương trình kết thúc.
Có thể thấy Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm 2026 có sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, giữa các cụm xã, phường trong tỉnh, giữa các dân tộc cùng chung sống. Đây là sự kiện văn hóa nổi bật với tỉnh Phú Thọ (nói riêng), và cả nước (nói chung) trong năm 2026. Với những ấn tượng để lại trong lòng du khách trong và ngoài nước, trong lần tổ chức sau, kì vọng sẽ thu hút được thêm nhiều du khách và vượt qua con số 6,5 triệu lượt du khách đến với Phú Thọ năm nay.
Song, điều quan trọng hơn, lễ hội giữ được “hồn cốt” của văn hóa dân tộc, không bị sân khấu hóa hay thương mại hóa, tạo ra không gian mở để người dân và du khách cùng tham gia, cùng trải nghiệm. Điều đó cho thấy một hướng đi đúng đắn trong việc bảo tồn và phát huy di sản. Âm vang từ cội nguồn ấy sẽ còn lan tỏa, trở thành động lực để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc - nơi quá khứ, hiện tại và tương lai hòa quyện trong cùng một dòng chảy.
 |
| Nghệ thuật trình diễn hát Xoan tại Lễ hội không gian đường phố tỉnh Phú Thọ năm 2026. Ảnh: P.V |
