Sáng tác

Cỏ hoa đồng nội. Tản văn của Chu Thị Thơm

Chu Thị Thơm
Tản văn 06:00 | 17/02/2026
Baovannghe.vn - Có lẽ, cánh đồng ở quê tôi chỉ đợi mưa là bắt đầu khoác lên thân mình tấm áo choàng rực rỡ của muôn loài hoa.
aa

Nhưng, ngay từ ban đầu, cỏ đã bắt đầu chiếm lĩnh “giang san” của chúng. Sức sống của cỏ, mãnh liệt và bất tận. Cỏ mùa xuân như một tấm thảm xanh non tơ, phô mình và hào hứng dưới làn mưa xuân rây, phơ phất.

Giữa thảm xanh ấy, hoa đồng nội vẫn cứ nở, như tấm khăn thêu... muôn màu cùng xuân đón mưa và phô sắc.

Cỏ hoa đồng nội. Tản văn của Chu Thị Thơm
Ảnh Marika

Từng bông hoa không tên, không tuổi, có hoặc không có hương vẫn âm thầm nở, âm thầm len giữa đám cỏ xanh mà vươn lên... Như mọi sinh vật khác, bình đẳng và quyết liệt khẳng định mình, từng chùm hoa li li men theo bờ cỏ, rồi tìm mọi cách leo lên khỏi đám cỏ xanh mượt lá sắc như kim. Tôi chợt nhìn thấy một loại hoa trắng, 5 cánh dịu dàng e lệ xếp bên nhau, vượt lên đám cỏ xanh biếc kia để mặc cho lũ bướm bay lượn tỏ tình. Thân và lá cây có mùi hắc, nhưng hoa thì đẹp và e lệ, trắng tinh khôi. Vẻ đẹp ấy dễ dàng bị bỏ qua nếu như những cánh hoa không tên ấy đứng cạnh sắc thắm rực rỡ của hoa hồng, hoa cúc.

Tôi thấy thân cây, quyết liệt sống và vươn lên, mang theo bên mình từng chùm hoa trắng. Những cánh hoa mỏng manh mang theo cả sứ mệnh của cuộc sống mà thiên nhiên ban tặng. Sứ mệnh ấy, chính là tô sắc cho sự đìu hiu cô quạnh của cảnh vật, an ủi cho nỗi cô đơn, trong bước chân mệt mỏi của khách bộ hành vào những buổi xế chiều...

Cánh đồng có loài hoa trắng mơn man như muốn luyênh loang và vụn vỡ dưới chân mình. Nhưng cánh đồng cũng là nơi cho những cánh hoa tím biếc của loài cây mang tên thài lài ven ruộng. Thân cây thài lài mềm mại, lá mập ứ đầy nước. Có lẽ, chỉ cần lấy tay bẻ đôi thân lá, là cây cũng ứa nước, như những giọt nước mắt tinh khôi. Thài lài mê mải vươn cánh tay lá ra xa, lan tới đâu, rễ mọc tới đó. Nó đã lan, có nghĩa là hoa từng chùm tím nhỏ li ti cũng lan theo. Thành ra, sắc hoa tím kia, như dấu hiệu “lãnh địa” của thài lài mà có không thể được phép độc quyền.

Từng đám thài lài lan ra... thì cũng là lúc những chùm me chua, cũng chạy theo tới đó. Thân me mỏng manh, yếu ớt, chỉ cần cơn mưa ập xuống cây cũng có thể nghiêng ngả, hoặc đổ xuống bất thình lình. Nhưng chỉ trong nội nhật một hai hôm, thân cây lại từ từ đứng dạy, ngạo nghễ mỉm cười dưới nắng để bắt đầu dâng cho ban mai từng chùm hoa tím mong manh và yếu ớt.

Có loài hoa khác, chỉ kịp nhú lên một nụ bé xíu, ửng vàng. Nó nằm sát ruộng, âm thầm đợi mưa và nắng, nhô lên giữa muôn loài hoa cỏ dại , để chờ dịp trổ bông mặc cho kẻ lữ khách cần biết đến hay không.

Như một khu rừng nguyên sinh thu nhỏ và bé xíu. Những vệt cỏ ven đường, ven ruộng, hay trên cánh đồng... chỉ chờ dịp là bung sắc. Giữa mây trời bao la, có vệt lau dại màu nâu sẫm hiên ngang. Đón gió. Từng chùm hoa chó đẻ, so dáng cùng xuyến chi, mơn man giữa sác tím và trắng... ru giấc mộng cho kẻ qua đường. Tầng cuối cùng, thài lài, me đất... trườn trong giấc mơ hoa, dáng mềm mại, dâng bản tình ca muôn thuở trong sắc tím tinh khôi...

Chỉ cần tĩnh lại, lắng nghe và thưởng thức hương hoa và sắc hoa cỏ dại, ta bắt gặp lại mình một thuở tinh khôi. Cỏ cây không bao giờ phản bội con người, dù con người dửng dưng hay vô tình với chúng...

Mưa, nắng... đi qua những mùa hoa đồng nội. Vui hay buồn và gần gũi hay chia xa cũng đi qua các đời hoa mà con người không dễ gì biết rõ...

Chỉ biết rằng, vào lúc cạn lòng hay cô đơn nhất, trên cánh đồng hoặc trên những con đường gập ghềnh, xa ngái... những loài hoa không tên nhưng rực rỡ sắc hương sẽ giúp bàn chân của khách bộ hành đỡ mỏi...

Vào một ngày gần Tết thanh minh, tôi trở về với quê mẹ. Chợt nhận ra những cỏ cây đồng nội không rõ tuổi tên... trầm ngâm ngoái theo bước chân người... Cỏ xanh đến thế... Phải chăng là đang ngẩn ngơ và hoài niệm để đợi Tết thanh minh?

Từng bụi cỏ bị lấp lên dưới lát cuốc sắc lẹm... Màu xanh nhanh chóng được nhường chỗ cho màu đỏ của đất. Hanh quang cả nghĩa trang và hanh hao cả đất, cả tâm trạng con người...

Tôi quỳ xuống. Rưng rưng trước khói hương bên nấm mộ mẹ cha. Giờ này, dưới lớp đất quang hanh kia, mẹ cha có nhìn rõ đất trời, mây bay hoặc những làn mưa lây phây se lạnh?

Nghi ngút khói hương hay nghi ngút tâm trạng nửa như vỡ vụn, nửa như chuyếnh choáng trong những hạt mưa xuân?

Vâng.

Mẹ cha đã ngủ sâu dưới lớp cỏ kia. Và dưới những cánh hoa nhỏ bé li ti kia... Rồi đây, cỏ lại lên xanh, hoa lại tưng bừng bên nấm mồ cha mẹ. Trong cuộc du ngoạn vào bất tử, cỏ và hoa đồng nội đã cùng làm tấm thảm xanh tươi che mát cho mẹ cha những ngày nắng lửa... Rồi níu giữ từng miếng đất tổ tiên không để mưa xói mòn loang lổ... Và sẽ có chú dế râm ri hát bản tình ca muôn thưở của đất trời trong những đêm thanh tĩnh... Bầy đom đóm sẽ bay lên, chao liệng, làm bữa tiệc ánh sáng cho người đã khuất...

Âm thanh rỉ rả của bầy dế kéo đàn, ánh sáng xiên dọc ngang chấp chới và lạ lùng man dại của bầy đom đóm… bên thảm có xanh biếc kia... sẽ ở mãi bên mẹ cha... như một minh chứng cho sự bất tử của phép màu bí ẩn. Mà cho đến muôn đời, bằng tất cả sự cố gắng của khoa học, con người cũng vẫn mãi mãi không lý giải được nguyên nhân.

Con người đi qua bóng đêm để bước vào bức màn kỳ diệu của ánh sáng...

Nhưng, tôi cho rằng, dẫu ánh sáng hay bóng đêm, thì sắc xanh của cỏ, sắc màu rực rỡ của hoa đồng nội... vẫn mãi mãi sống trong cuộc đời và ký ức của mỗi cuộc đời...

Tản mạn về “Ông tùy bút giao thừa”

Tản mạn về “Ông tùy bút giao thừa”

Baovannghe.vn - Khi tôi về làm phóng viên nhà Đài (VOV) thì nhà thơ Trần Mạnh Thường đã như ông hộ pháp trấn giữ ở Phòng Văn học thuộc Ban Văn nghệ (Văn học nghệ thuật và âm nhạc).
Bhutan - Miền cổ tích bên bờ mây Himalaya. Bút ký của Tạ Ngọc Tấn

Bhutan - Miền cổ tích bên bờ mây Himalaya. Bút ký của Tạ Ngọc Tấn

Baovannghe.vn- Sau hơn 4 giờ xuất phát từ Thành phố Hồ Chí Minh, tàu bay mang số hiệu chuyến bay B3 777 của Hãng hàng không Bhutan từ từ hạ thấp độ cao, lách đi giữa một thung lũng sâu rồi lượn vòng quanh một triền núi trước khi đáp xuống đường băng sân bay Paro trong niềm vui vỡ òa của các hành khách.
Nhân năm Ngọ, ngắm những bức tranh về ngựa của họa sĩ Giuseppe Castiglione

Nhân năm Ngọ, ngắm những bức tranh về ngựa của họa sĩ Giuseppe Castiglione

Baovannghe.vn - Giuseppe Castiglione (Lang Thế Ninh) là một trong những họa sĩ cung đình nổi bật nhất lịch sử Trung Hoa. Bên cạnh loạt tranh chân dung các vị vua và hoàng thất, Castiglione còn nổi tiếng với các bức họa về ngựa, đặc biệt là bức Bách tuấn đồ (Một trăm con ngựa).
Tết vùng cao

Tết vùng cao

Baovannghe.vn - Cái lạnh vùng cao luôn có một cách riêng để chạm vào con người. Nó không ùa đến như cơn gió bất chợt giữa phố thị, cũng không chỉ là hơi sương giăng qua mái tóc.
Thế nước - lòng dân trong kỷ nguyên mới. Tuỳ bút của Hải Hà

Thế nước - lòng dân trong kỷ nguyên mới. Tuỳ bút của Hải Hà

Baovannghe.vn - Thế nước vững thì lòng dân yên. Lòng dân yên sẽ hóa thành lũy muôn đời cho kiến quốc và dựng xây. Xưa là thế, hôm nay và ngày mai vẫn là như thế, như một quy luật tất yếu, như sông vì biển mà dài, biển vì sông mà bao dung sóng cả.