Quả là mình vừa nhận nhuận bút một bài thơ trên tạp chí văn nghệ tỉnh, được 150.000 đồng. Anh bạn thầy giáo tỏ vẻ ngạc nhiên: “Thơ rẻ dữ dậy?”. Mình ngẩn ra: “Giá thơ này là đã tăng mấy lần rồi đó!”.
Mình cộng tác tờ tạp chí này đã mấy chục năm. Theo thời gian, nhuận bút thơ từ vài ngàn, tiến lên vài chục ngàn, rồi một trăm, giờ là trăm rưỡi một bài. Rõ ràng có tăng nhưng đồng tiền trượt dốc nên thấy giá thơ cũng vậy vậy.
Hôm trước, cô em bên đài phỏng vấn có câu “Anh nghĩ gì về thơ?”. Mình huyên thuyên mấy thứ và kết: “Làm thơ cũng vui. Nhất là khi nhận được nhuận bút có tiền cà phê, vài chai bia”. Xong việc, đang đóng máy bỗng cô em sực ra: “Anh nói lại cho em cái câu ‘nghĩ về thơ’ đi. Ai lại nói là đem nhuận bút thơ uống cà phê, bia bọt… Mấy sếp không duyệt đâu”. Ừ thì nói lại chớ biết làm sao giờ.
Thực ra, ấy là mình nói giảm, chứ có hồi mình nhận nhuận bút thơ rất giá trị. Đó là khi chen chúc chầu chực mỏi cổ thì được đăng một bài thơ trên tờ tạp chí đình đám. Nhuận bút mấy trăm khi đó mình đóng một tháng cơm sinh viên, vẫn còn thừa cà phê. Cái nhuận thơ ấy phải nói giá trị hơn nhiều một bài thơ in báo xuân (nhuận tương đương 1 chỉ vàng) khi mình đã đi làm.
Nhớ lúc mấy tờ văn chương tuổi xanh còn thịnh, mình chuyên nghề tẩy tem để gởi thơ. Ấy là tuyệt chiêu xức dầu gió để tẩy dấu bưu điện trên con tem đã dùng. Chớ thử hỏi, triền miên thâu đêm suốt sáng cày thơ bỏ bì gởi đi như bươm bướm, tiền tem thư nào chịu lại? Mà tỷ lệ bài đăng đâu chỉ cỡ một phần trăm. Mỗi lần ra tiệm báo mà rà thấy được thơ đăng thì như rồng lộn lên mây.
Nhuận thơ mấy tập san khi đó ở mức năm, mười, hai chục ngàn đồng/bài. Giá trị lắm khi thêm được ly cà phê, điếu thuốc đen ngày sinh viên. Có tòa soạn nhét nhuận bút vào tờ tập san rồi quấn giấy ghi địa chỉ gởi luôn cho cộng tác viên. Giấy quấn chặt lắm, vậy mà nhận cuốn báo mở ra thì tiền nhuận bút đã không cánh mà bay. Đau hơn bồ bỏ. Phải chi khi đó có camera đặt ở thùng thư ký túc xá…
Ở đâu không biết, chớ ai trong ký túc xá làm được thơ là người đáng trọng, đáng ganh tị. Tụi bút nhóm mình đều vênh váo vì có nhuận thơ. Ai hỏi tới thì nhận một nâng thành mười. Có lúc bị chỉ thẳng mặt là “bọn háo danh”. Mình thấy hơi oan ức. Chỉ có sau này một ông nhà văn già chính thức giải tỏa: “Bọn này háo danh thì một mà háo tiền thì mười, đói quá mà. Nếu thơ không có mấy đồng nhuận, bọn nó không gởi đâu”.
Lão bạn già của mình thì bình luận: “Mấy đứa bỏ quê đi thành phố, tưởng công danh gì, hóa ra chỉ làm thơ”. Chẳng biết nói sao, mình bèn hề hề: “Giọng xứ Nẫu mình nói ‘ê, uê’ thành ‘ơ’ nên đi ‘làm thuê’ nó nói thành ‘làm thơ’ í mà”.
Có hồi ngồi sau xe máy giữa phố, mình được một nhà thơ đại ca vắn tắt “đến ba mươi tuổi mà thơ chưa thành thì đừng làm nữa”. Càng ngày mình càng thấy đúng nên cố tình né tránh chuyện thi phú. Chính xác là đưa thơ vào vòng bí mật.
Nghiệm lại thời câu gái, hễ lo le thơ với em nào là trật em đó. Sau, mình giấu biệt thơ thì dính. Vợ mình nói: “Hồi trước chỉ biết ông làm báo, cưới rồi mới phát hiện còn làm thơ nữa”. Cảm tạ đại ca, nhờ theo lời ông mà qua ba mươi mình được vợ. Hú hồn.
![]() |
| Ảnh minh họa bài viết. Nguồn Pinterest |