Không phải ngẫu nhiên Hội Sách Hà Nội lần thứ XI - năm 2026 chọn chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”. Khi thói quen tiếp nhận thông tin đang thay đổi từng ngày, câu chuyện của một hội sách không còn chỉ là đưa thêm sách đến với người đọc, mà là đặt câu hỏi: làm thế nào để con người vẫn đọc sâu, nghĩ độc lập và tìm thấy giá trị của tri thức giữa một thế giới ngày càng nhiều thông tin?.
 |
| Các chương trình nổi bật tại Hội sách Hà Nội lần thứ XI - năm 2026. Ảnh: BTC |
Lễ khai mạc Hội Sách Hà Nội lần thứ XI diễn ra vào 19 giờ 30 ngày 2/10 tại Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm (số 2 phố Lê Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). Sự kiện là hoạt động thiết thực chào mừng 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô và 74 năm Ngày truyền thống ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam. Hội sách quy tụ 31 đơn vị xuất bản, phát hành, mở ra những không gian từ văn hiến Thăng Long - Hà Nội đến khoa học, công nghệ và đời sống đương đại.
Hội sách thu hút 50 đơn vị xuất bản tham gia với khoảng hơn 250 gian hàng, hứa hẹn sẽ mở ra một không gian đọc thực sự hấp dẫn, có thể giúp người đọc tìm thấy lý do để dừng lại giữa một đời sống đang ngày càng vội.
Không gian “Văn hiến Thăng Long - Hà Nội” vì thế mang một ý nghĩa vượt ra ngoài việc trưng bày sách. Những ấn phẩm thuộc Tủ sách “Thăng Long ngàn năm văn hiến”, “Tủ sách điện tử Văn Miếu - Quốc Tử Giám”, tư liệu về Quốc Tử Giám, cùng hoạt động viết thư pháp, in rập họa tiết bia tiến sĩ... đưa lịch sử ra khỏi những trang sách khô cứng để trở thành một trải nghiệm. Với trẻ em, đó có thể là lần đầu tiên lịch sử hiện diện bằng một hình thức gần gũi; với người lớn, đó là dịp nhận ra rằng ký ức đô thị cũng cần được đọc, được hiểu và được trao truyền.
Từ Hà Nội của những lớp văn hiến ấy, hội sách mở sang một Hà Nội của công nghệ. Không gian “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai” giới thiệu sách điện tử và các phương thức đọc trên máy tính bảng, điện thoại, máy tính xách tay; “Tủ sách Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi” tiếp cận những lĩnh vực từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, học máy đến an ninh mạng, blockchain và các công nghệ mới nổi.
Sự xuất hiện của công nghệ trong hội sách không nên được hiểu đơn giản là làm cho việc đọc “hiện đại” hơn. Công nghệ có thể mở rộng cánh cửa đến tri thức, nhưng không thể đọc thay con người. Một thuật toán có thể đưa đến hàng nghìn văn bản, song việc lựa chọn cái gì đáng đọc, kiểm chứng điều gì đáng tin và suy nghĩ thế nào từ những gì đã đọc vẫn là năng lực của con người. Bởi vậy, thách thức của văn hóa đọc trong thời đại số không phải là giữ người đọc mãi với trang giấy, mà là giúp họ giữ được chiều sâu của việc đọc trên mọi nền tảng.
Các tọa đàm về Hà Nội chính là một cách để điều đó diễn ra tự nhiên hơn. Sáng 3/10, “Mơ về ánh sáng Kinh Kỳ” giới thiệu Dấu vân tay của phố của nhà văn Nguyễn Trương Quý, đưa độc giả trở lại những khu phố, tuyến đường, dòng sông và các lớp ký ức văn hóa của Thủ đô. Chiều cùng ngày, chương trình “Dạo quanh ‘Hà Nội của tớ’” dành cho độc giả nhỏ tuổi qua cuốn sách tranh Hà Nội của tớ - My Hanoi của tác giả Phương Vũ. Tối 3/10, “Hà Nội - Thành phố, gương mặt, con người” tiếp tục mở ra Hà Nội qua các tác phẩm của Thạch Lam, Hoàng Đạo Thúy, Doãn Kế Thiện, Tô Hoài.
Sáng 4/10, “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” kể câu chuyện lưu giữ ký ức đô thị qua hành trình 10 năm của Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, từ món ăn, người làm nghề, gánh hàng đến những nếp sống phố cổ. Chiều 4/10, chương trình giao lưu, giới thiệu Ngày hôm sau: Chuyển tiếp, đổi thay và bước tới (The Next Day) của Melinda French Gates mở rộng câu chuyện sang những biến chuyển của đời sống đương đại. Có lẽ đây mới là phần quan trọng nhất của một hội sách: không chỉ bán sách, mà tạo ra những cuộc gặp giữa sách và người đọc, giữa ký ức và hiện tại, giữa tri thức và trải nghiệm. Bởi một thành phố muốn phát triển bằng văn hóa không thể chỉ có những không gian đẹp để chụp ảnh; thành phố ấy cần những công dân biết đọc thành phố mình đang sống. Và một xã hội muốn đi xa bằng công nghệ càng cần những con người có khả năng đọc sâu, nghĩ kỹ và đối thoại bằng tri thức.
Hội sách vì thế có thể bắt đầu từ một cuốn sách, nhưng không nên kết thúc ở việc mua một cuốn sách. Điều đáng mong đợi hơn là sau những ngày hội, sẽ có thêm những người tìm đến sách không phải vì một phong trào, mà bởi họ hiểu rằng đọc không chỉ để biết thêm một điều, mà để có thêm năng lực bước vào tương lai.
