Thống kê từ hội thảo Phát triển thị trường nghệ thuật Việt Nam: Thực trạng và giải pháp do Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho thấy: tính đến hết tháng 10, doanh thu phim Việt đạt hơn 3.000 tỉ đồng (so với 1.800 tỉ một năm trước đó), trong đó có 13 phim vượt 100 tỉ và 5 phim gia nhập top 10 phim nội địa có doanh thu cao nhất mọi thời đại.
Từ phía khán giả, nếu các năm trước những câu nói như “xem phim Việt là không tôn trọng sức lao động”, “trong 10 phim Việt thì đến 9 phim biết chắc là dở”… cũng như tình hình “lép vế” của phim nội trước phim ngoại, doanh thu phòng vé lẹt đẹt… thường trực xuất hiện khi có tác phẩm nào đó ra mắt, thì năm nay, tình hình nói trên đã có chuyển biến, trải dài từ mùa phim Tết đầu năm đến các dịp quan trọng: Kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, Thống nhất đất nước; Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Mùa phim cuối năm cũng khép lại với những tác phẩm gây chú ý ở cả mảng nghệ thuật lẫn thương mại, trong đó nhiều phim nhà nước đầu tư lột xác ngoạn mục.
Với mảng phim Tết, năm nay tiếp tục chứng kiến thành công của Trấn Thành với Bộ tứ báo thủ có doanh thu hơn 320 tỉ đồng sau thành công của Mai và Nhà bà Nữ trước đó (lần lượt là 551 tỉ và 475 tỉ đồng). Tuy thành tích vẫn còn thấp hơn nhưng không thể phủ nhận anh vẫn là tên tuổi gây được chú ý trên đường đua Tết. Năm 2025 cũng hình thành một “thương hiệu” khác hứa hẹn sẽ gây chú ý và xuất hiện thường xuyên hơn là Thu Trang với Nụ hôn bạc tỉ. Sau những ngày đầu tưởng như “lép vế”, phim nhanh chóng mang về hơn 200 tỉ - con số tương đối ấn tượng với một phim Tết đầu tay. Từ vị trí độc tôn của Trấn Thành, phim Tết ngày càng trở thành mảnh đất màu mỡ cho các đạo diễn thử sức với số lượng “gia nhập đường đua” ngày càng đa dạng.
 |
| Năm 2025 có thể nói là năm thành công đặc biệt của điện ảnh Việt, không chỉ về số lượng, chất lượng, doanh thu, mà còn kì vọng sẽ đặt ra nền tảng vững chắc cho những năm tới. Ảnh minh họa. Nguồn Internet |
Năm 2025 cũng chứng kiến sự thay đổi trong thị hiếu xem phim của khán giả, khi nếu những năm trước dòng kinh dị chiếm vị trí quan trọng, thì năm nay thể loại này đã phải nhường chỗ cho các tác phẩm có hơi hướng lịch sử, tình cảm, gia đình. Đơn cử trong năm qua vẫn có nhiều phim thuộc màu sắc này như Đèn âm hồn (Hoàng Nam), Năm mười (Tấn Hoàng Thông), Dưới đáy hồ (Trần Hữu Tấn), Út Lan: Oán linh giữ của (Trần Trọng Dần), Âm dương lộ (Hoàng Tuấn Cường)… nhưng đa số không tạo được cú hit lớn, chỉ có doanh thu ở mức vừa phải. Nguyên nhân cho điều này phần lớn đến từ sự bão hòa của thị trường, khi các năm trước khán giả đã quá quen thuộc, từ đó tập trung lựa chọn tác phẩm mới hơn, lạ hơn. Bên cạnh đó không thể không thấy sự cạnh tranh đến từ các phim nhập khẩu cùng dòng đến từ Thái Lan, Indonesia… khiến “miếng bánh thị trường” bị chia nhỏ lại.
“Tận dụng” điều này, nhiều đạo diễn và nhà sản xuất đã chuyển hướng đầu tư sang các thể loại đa dạng khác, khiến khán giả tò mò, quan tâm. Thành công nhất phải kể đến Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu của đạo diễn Victor Vũ, tiếp nối tác phẩm Người vợ cuối cùng trước đó. Sau khi rời rạp, phim mang về gần 250 tỉ đồng và được đánh giá là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất năm nay. Bộ phim gây chú ý bởi đã khai thác bối cảnh miền Bắc thời xưa cùng một câu chuyện trinh thám “cổ trang” độc đáo. Cũng theo hướng kinh dị nhưng không theo “lối mòn” tâm linh là bộ đôi Hoàng Quân - Trần Hữu Tấn từng thành công với Tết ở làng địa ngục với Hoàng tử quỷ, chuyển thể từ tiểu thuyết Lý triều dị truyện của tác giả Phan Cuồng. Với bối cảnh ngược về quá khứ và mang tính lịch sử đặc biệt, tác phẩm đang được kỳ vọng sẽ làm nên chuyện.
Trong năm qua cũng có những hiện tượng đáng chú ý, tuy không phải những thành công có “xu hướng” nhưng qua đó cho thấy một nền điện ảnh phong phú, đa dạng. Thuộc mảng này phải kể đến phim ngắn Đàn cá gỗ của Nguyễn Phạm Thành Đạt. Nổi lên nhờ nhạc phim là ca khúc Phép màu nổi tiếng, phim ngắn mang về doanh thu gần 4.5 tỉ đồng khi chỉ trình chiếu một tuần duy nhất. Một cái tên khác cũng phải kể đến là Quán Kỳ Nam của Leon Lê được đánh giá cao về chất lượng, khi đã xuất hiện tại các liên hoan phim quốc tế lớn như LHP Toronto, LHP Busan, LHP Hawaii… Được quay bằng phim nhựa 35mm, tác phẩm gây ấn tượng với màu phim hoài cổ, thiết kế bối cảnh xuất sắc và sự trở lại đầy chờ đón của Đỗ Thị Hải Yến và Liên Bỉnh Phát. Trong thị trường suốt một năm đa phần được nắm giữ bởi các dự án thương mại, Quán Kỳ Nam như cơn gió lạ thổi qua làng phim, cho ta niềm tin về điện ảnh Việt vẫn có những tác phẩm xuất sắc, có thể chinh phục khán giả quốc tế.
Và thành công đặc biệt nhất không thể không kể đến dòng phim chiến tranh với hai cái tên: Địa đạo - Mặt trời trong bóng tối của Bùi Thạc Chuyên và Mưa đỏ của Đặng Thái Huyền - phim phá kỷ lục doanh thu phòng vé. Từ sự yêu thích đặc biệt dành cho Đào, Phở và Piano một năm trước đó, cộng hưởng với năm 2025 là thời điểm diễn ra nhiều sự kiện quan trọng, hai tác phẩm này đã tạo cú hích bất ngờ khi mang khán giả trẻ trở lại rạp chiếu bằng một dòng phim tưởng đã “hoàn thành sứ mệnh lịch sử”. Nhưng khác với tác phẩm của Phi Tiến Sơn, cả hai bộ phim đều được thực hiện chỉn chu, bài bản nếu không muốn nói là có mức đầu tư khổng lồ đến từ nhà nước. Chẳng hạn Địa đạo không thể thực hiện nếu không tái hiện bối cảnh tương tự, trong khi Mưa đỏ lại gây ấn tượng với các đại cảnh được mô phỏng thực tế… Điều này cho thấy để phim lịch sử thành công, thì nguồn đầu tư cần phải tương thích. Một khi có được điều này, khán giả Việt sẽ rất sẵn lòng ra rạp trước thực tế tinh thần yêu nước luôn luôn sẵn có. Ngoài hai phim trên, điện ảnh nhà nước trong năm qua cũng gây tiếng vang với Tử chiến trên không, có sự đầu tư bài bản, đề cập một vụ không tặc có thật trong lịch sử, sau ngày đất nước thống nhất. Dự kiến, bộ phim Thiên đường máu sắp tới sẽ ra rạp, lần đầu tiên khai thác chủ đề lừa đảo qua mạng, cho thấy sự tiệm cận của các đạo diễn với những câu chuyện mang tính thời sự.
Không quá thành công về mặt thương mại, nhưng các phim tình cảm, gia đình vẫn cho thấy sự yêu thích đặc biệt của khán giả Việt. Trong số này không thể không kể đến Nhà gia tiên (Huỳnh Lập), Cục vàng của ngoại (Khương Ngọc), Cưới vợ cho cha (Nguyễn Ngọc Lâm)… Là kết quả của những dự án hợp tác với Hàn Quốc, các phim như Mang mẹ đi bỏ (Mo Hong-jin), Tay anh giữ một vì sao (Kim Sung Hoon)… lại cho thấy vị thế mới của ekip Việt, khi không còn ở chiếu dưới mà đã vươn lên trở thành đối tác tiềm năng, chịu trách nhiệm và đóng vai trò ngang bằng với đối tác nước ngoài. Điện ảnh Hàn Quốc sau thời gian tập trung vào làn sóng Hallyu cũng đang hướng ra ngoài nước, xoáy vào hợp tác, khai thác các nền văn hóa đa dạng của các quốc gia lân cận. Vì vậy nếu nắm bắt cơ hội, điện ảnh Việt không chỉ thành công trong việc kết hợp mà còn có thể là đòn bẩy “tự thân”, đưa căn tính Việt quen thuộc hơn nữa với khán giả quốc tế, giúp điện ảnh Việt càng thêm thân quen bên ngoài đất nước.
Kết hợp với việc TP.HCM vừa trở thành thành phố điện ảnh nằm trong mạng lưới kết nối các thành phố sáng tạo của UNESCO cũng như nước ta là một trong hai thị trường tăng trưởng mạnh nhất sau giai đoạn Covid-19, có thể thấy năm 2025 đã mang đến một bàn tiệc phong phú, hứa hẹn mở ra một năm 2026 rộn ràng hơn nữa, khi có sự hậu thuẫn về mặt chính sách từ các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, từ đó mang đến những tác phẩm hay, ấn tượng cho khán giả trong và ngoài nước. Tuy vậy những thành tích này cũng đặt ra những câu hỏi lớn về khoảng cách doanh thu, khi có phim đi vào lịch sử phòng vé, có phim ghi nhận chỉ vài trăm triệu. Không dừng ở đó, dòng phim nghệ thuật vẫn chưa tìm được hướng phát triển và nếu kéo dài, dấu ấn Việt Nam trên trường quốc tế vẫn sẽ xa vời…
