Theo đó, cùng được xếp hạng đặc biệt trong đợt này có chùa Cổ Lễ thuộc xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình. Danh thắng, khảo cổ Quần thể Tam Chúc ở phường Tam Chúc (tỉnh Ninh Bình), là khu vực cảnh quan núi đá vôi nhiệt đới ẩm có giá trị địa chất nổi bật, tương tự quần thể Tràng An (Ninh Bình). Nơi đây còn có giá trị sinh thái, sinh học quan trọng, là môi trường sinh sống của hơn 400 cá thể Voọc mông trắng, loài linh trưởng cực kỳ quý hiếm trên thế giới.

Danh thắng Tam Chúc

Các nghiên cứu khảo cổ cho thấy Tam Chúc từng là nơi cư trú của cư dân Việt cổ chịu ảnh hưởng văn hóa Hòa Bình, có niên đại từ 20.000-30.000 năm. Đây cũng là vùng đất gắn với quá trình hình thành, phát triển Phật giáo Việt Nam, liên quan đến Thiền sư Nguyễn Minh Không thời Lý và Phật hoàng Trần Nhân Tông thời Trần.

Ngoài ra, với sự phát triển địa hình qua hơn 5 triệu năm đã hình thành nên một cảnh quan có vẻ đẹp nguyên sơ, lộng lẫy với các giá trị thẩm mỹ nổi bật, một sự hòa quyện các ngọn núi tháp vách bao, được phủ lên bởi thảm rừng, các bồn trũng, hang động và suối ngầm. Quần thể cũng mang yếu tố đại diện cho các quá trình sinh thái và sinh vật, là môi trường sống của quần thể Voọc mông trắng, một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới với số lượng lên đến hơn 400 cá thể.

Chùa Cổ Lễ, tên chữ là Thần Quang tự, thuộc xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình, được khởi dựng từ thời Lý (thế kỷ XII) gắn liền với công lao của Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không. Tuy nhiên, công trình hiện nay là sản phẩm do Hòa thượng Phạm Quang Tuyên kiến tạo vào đầu thế kỷ XX.

Chùa Cổ Lễ.

Điểm đặc biệt của ngôi chùa này là công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống phương Đông với kiến trúc Gothic phương Tây, thể hiện sự giao hòa giữa Phật giáo và Thiên Chúa giáo. Chùa Cổ Lễ còn là nơi thờ phụng hai cha con Tiến sĩ Đào Toàn Bân và Trạng nguyên Đào Sư Tích, những người có công trong việc xây dựng quê hương và đặt nền móng cho truyền thống hiếu học của vùng đất này. Lễ hội Chùa Cổ Lễ diễn ra từ ngày 13-16/9 (Âm lịch) hằng năm nhằm kỷ niệm ngày sinh của Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không. Trải qua nhiều biến cố, công trình vẫn được gìn giữ gần như nguyên trạng, trở thành một kiệt tác kiến trúc Đông-Tây vô cùng quý hiếm.

Được Nhà nước xếp hạng hai di tích này không chỉ khẳng định những giá trị đặc sắc về văn hóa, lịch sử và kiến trúc của các di tích mà còn mở ra nhiều cơ hội cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch bền vững tại địa phương.

Như vậy, với việc thêm hai di tích vừa được Nhà nước công nhận hiện tỉnh Ninh Bình có 10 di tích quốc gia đặc biệt.