Sinh năm 1942 tại Hà Nội, họa sĩ Trần Nguyên Dũng được bạn bè thân thiết gọi bằng cái tên rất Hà Nội: “Dũng đen Chợ Gạo”. Cái tên ấy gợi nhớ khu phố cổ nơi ông lớn lên, nơi lưu giữ những ký ức đầu tiên để rồi theo ông suốt hành trình sáng tạo.

Ông đến với mỹ thuật từ khá sớm, học nghề tại xưởng của các họa sĩ nổi tiếng như Lương Xuân Nhị và Phạm Viết Song. Tuy nhiên, thay vì lựa chọn con đường đào tạo hàn lâm, Trần Nguyên Dũng đi theo một lối riêng: tự học, tự tích lũy và bền bỉ hoàn thiện ngôn ngữ nghệ thuật của mình qua từng năm tháng.

Chân dung tự hoạ của hoạ sĩ Trần Nguyên Dũng. Ảnh: BTC

Triển lãm Những ngày thảnh thơi được sắp đặt thành ba không gian chủ đề: “Những ngày có hội”, “Thiếu nữ Hà Nội” và “Phố không vội vã”. Ba chủ đề ấy cũng chính là ba miền cảm xúc tiêu biểu trong thế giới hội họa của họa sĩ Trần Nguyên Dũng.

Ở không gian “Những ngày có hội”, người xem bắt gặp những hình ảnh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ: hội làng, chợ xuân, múa rối nước, những cuộc vui dân gian đầy sắc màu. Nhưng điều thú vị là tranh của ông không kể chuyện theo cách trực diện.

Tác phẩm "Đền Bạch Mã, Hàng Buồm" của hoạ sĩ Trần Nguyên Dũng

Không gian “Thiếu nữ Hà Nội” lại mang đến một sắc thái dịu dàng hơn. Trong tranh ông, những cô gái hiện diện bên gánh hoa, giữa chợ Tết hay trong khu vườn mùa xuân ngập tràn sắc màu.

Trong khi đó, “Phố không vội vã” lại là cuộc trở về với Hà Nội của ký ức.

Các nhà nghiên cứu mỹ thuật nhận định rằng, họa sĩ Trần Nguyên Dũng không lựa chọn cách biểu đạt trực diện. Hình ảnh trong tranh thường được tiết chế, giàu tính ẩn dụ, tạo khoảng trống để người xem tự liên tưởng và kết nối với trải nghiệm cá nhân.

Ngôn ngữ tạo hình của ông mang đậm tinh thần Việt Nam nhưng không sa vào lối diễn giải cổ điển. Những yếu tố từ mỹ thuật truyền thống như hoa văn dân gian, kết cấu trang trí đình chùa hay nhịp điệu tranh cổ được chuyển hóa thành một ngôn ngữ hiện đại, vừa quen thuộc vừa mới mẻ.

Tác phẩm "Đi lễ chùa". Ảnh: BTC

Họa sĩ Trịnh Sinh Nha từng nhận xét: “Trần Nguyên Dũng mang cốt cách của một sĩ phu Bắc Hà – nho nhã, thâm trầm, thích riêng tư. Nhưng hội họa của ông lại khoáng đạt hơn, rực rỡ hơn mà vẫn giữ được cái lặng lẽ tích lũy của một tâm hồn Á Đông”. Có lẽ chính tính cách ấy đã làm nên thế giới nghệ thuật riêng của ông.

Sau khi họa sĩ đã đi xa, những tác phẩm của ông vẫn ở lại như một lời mời gọi người xem chậm lại đôi chút để nhìn ngắm vẻ đẹp quanh mình. Bởi có lẽ, như chính tinh thần mà triển lãm gửi gắm, đích đến đẹp nhất của đời người đôi khi không phải là những thành công lớn lao, mà chỉ đơn giản là tìm được sự thảnh thơi trong tâm hồn.