Cụ thể, trước diễn biến dịch bệnh do virus Nipah tại Ấn Độ, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương siết chặt giám sát y tế, chủ động phát hiện sớm, không để dịch xâm nhập và lây lan trong cộng đồng.
Tin từ Cục Phòng bệnh cho biết, thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cho thấy, trong khoảng thời gian từ ngày 27/12/2025 đến 27/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah, trong đó có 2 ca được xét nghiệm khẳng định. Các trường hợp này được phát hiện tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal.
Để chủ động ngăn ngừa nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam, Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các địa phương chỉ đạo tăng cường công tác phòng, chống dịch ngay tại cửa khẩu, cơ sở y tế và trong cộng đồng.
Trong đó, yêu cầu các đơn vị thường xuyên cập nhật thông tin dịch bệnh trên thế giới; giám sát chặt chẽ người nhập cảnh, đặc biệt là người đến từ hoặc đi qua vùng có dịch, nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ và xử lý kịp thời ngay tại cửa khẩu.
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và người tiếp xúc gần với các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh; đồng thời tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám, chữa bệnh.
Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế, các Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế và CDC địa phương xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah tại cửa khẩu; tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về biện pháp phòng chống dịch và công tác phòng, chống nhiễm khuẩn.
Song song với đó, các địa phương cần đẩy mạnh truyền thông về tình hình dịch bệnh, cung cấp thông tin chính xác để người dân không hoang mang, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.
Đối với các Viện Vệ sinh dịch tễ và Viện Pasteur, Cục Phòng bệnh yêu cầu tăng cường hướng dẫn, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho địa phương trong công tác giám sát dịch, lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển và tiếp nhận mẫu bệnh phẩm.
Các đơn vị đồng thời rà soát, củng cố đội phản ứng nhanh, sẵn sàng đáp ứng khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ hoặc mắc bệnh tại địa phương.
 |
| Dơi được xác định là nguồn lây virus Nipah sang người. |
| PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết: Đối với Việt Nam, nguy cơ cần được nhìn nhận trên hai phương diện. Thứ nhất là nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài thông qua người đi về từ các vùng đang có dịch, không chỉ riêng Ấn Độ mà cả những quốc gia từng ghi nhận virus Nipah lưu hành. - Thứ hai, Việt Nam nằm trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á – nơi có sự phân bố của các loài dơi ăn quả, vốn là ổ chứa tự nhiên của virus. Mặc dù đến nay nước ta chưa ghi nhận ca bệnh nào, nhưng xét về mặt dịch tễ học, vẫn cần theo dõi, giám sát nguy cơ virus lưu hành trong quần thể động vật, đặc biệt là dơi và một số vật chủ trung gian như lợn – yếu tố có thể làm tăng nguy cơ lây sang người. - Do đây là bệnh lây truyền từ động vật sang người, công tác giám sát cần được triển khai đồng thời trên cả người và động vật, căn cứ vào các yếu tố dịch tễ cụ thể để áp dụng biện pháp phù hợp. Chúng ta cần thận trọng, nhưng không nên hoang mang. Nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa, nguy cơ bùng phát dịch lớn tại Việt Nam là rất thấp. |
Theo Cục Phòng bệnh, bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A theo Quyết định số 3644/QĐ-BYT ngày 25/11/2025 về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A, B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay chủ yếu qua loài dơi ăn quả), hoặc qua tiếp xúc với thực phẩm, vật phẩm bị nhiễm virus; đồng thời có thể lây từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh.
Thời gian ủ bệnh từ 4–14 ngày. Người nhiễm virus có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng; sau đó có thể diễn tiến nặng với chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp.
Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế cho biết đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát từ sớm, từ xa, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng khi có tình huống phát sinh.
Bộ Y tế khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch bệnh, phối hợp chặt chẽ với Tổ chức Y tế thế giới và các quốc gia để kịp thời triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:
Hạn chế đến khu vực đang có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.
Tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch; khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật… cần liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.
Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị động vật như dơi, chim cắn phá; tránh uống các loại nhựa cây chưa qua chế biến.
Không tiếp xúc gần với động vật có nguy cơ lây truyền cao như dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh và các vật phẩm có nguy cơ ô nhiễm; sử dụng đầy đủ khẩu trang, găng tay, đồ bảo hộ khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh.
