Diễn đàn lý luận

Nguyễn Đình Phúc: Tiếng thơ lắng đọng từ ngã ba sông lịch sử

Đỗ Ngọc Dũng
Chân dung văn học 12:00 | 21/11/2026
Baovannghe.vn - Nhà thơ Nguyễn Đình Phúc đã góp phần tô thắm thêm truyền thống văn hóa vẻ vang của quê hương Phú Thọ.
aa

Tôi lặng lẽ gom vài ba vụn vỡ/ Ký ức xưa gửi cõi mơ hồ

Trong mạch nguồn đa sắc của văn chương đất Tổ hôm nay, có một cây bút chọn cách đi nhẹ nhàng, đi sâu vào nội tâm thăm thẳm và sự chiêm nghiệm cuộc đời thay vì ồn ào, vội vã. Đó chính là Nguyễn Đình Phúc - một gương mặt thơ khá độc đáo.

Sinh 1951 tại Hiền Quan (Tam Nông, Phú Thọ) - vùng quê giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và gắn bó phần lớn cuộc đời tại Việt Trì - đất Cố đô Văn Lang xưa, thơ của Nguyễn Đình Phúc mang đậm hồn quê, cốt cách và âm hưởng của dòng Đà - Thao.

“Bên con sông lở bồi truyền thuyết/ Dòng Thao quê nước đục người đen/ Hơi thở đêm đêm của mẹ/ Chảy hoang sơ dòng sữa ruột mềm…” (Hồn làng).

Nguyễn Đình Phúc: Tiếng thơ lắng đọng từ ngã ba sông lịch sử
Nhà thơ Nguyễn Đình Phúc

Tôi quen biết Nguyễn Đình Phúc khoảng năm 2005. Ngày ấy, ông đến Hội sau khi thay mặt gia đình với tư cách là người chú nhận giải B (không có giải A) của Hội Nhà văn Việt Nam cho tập thơ “Hoa” của tác giả trẻ Lãng Thanh (người mới qua đời trước đó vài tháng). Dòng máu thi sĩ đã ngấm trong gia đình và con người ông từ đó đến nay. Tiếp xúc với ông luôn nhận thấy ở ông độ chín của sự trải nghiệm, vốn văn hóa sâu rộng và nhiều câu thơ ám ảnh…

Gốc rễ quê hương và tâm hồn thi sĩ

Học chuyên ngành kinh tế – một lĩnh vực khá khô khan của những con số, tư duy logic và những tính toán, nhưng ở Nguyễn Đình Phúc lại ấp ủ một tâm hồn thi sĩ vô cùng nhạy cảm và đầy trắc ẩn. Với ông, thơ ca không chỉ là chốn neo đậu của tâm hồn mà còn là nghĩa cử tri ân với cuộc đời, với quê hương đất nước và những con người từng đi qua ký ức:

“Tôi đứa con của làng/ đất dưỡng thịt da/ nước tôi uống có rủi may tiền kiếp/ ăn giọng làng/ uống giọng làng chân thật/ tôi đi xa làng chào đón tôi về”. (Hồn làng)

Lớn lên bên dòng sông lịch sử, tâm hồn Nguyễn Đình Phúc từ thuở nhỏ đã thấm đẫm tiếng sóng nước cùng những trầm tích văn hóa làng xã lâu đời:

“Vòng cung sông Thao ôm vào lòng thị xã/ Bên kia lở bồi ấy làng tôi/ Tuổi thơ lặn ngụp ngợp sóng phù sa đỏ…”(Khúc sông Thao). Hay một câu thơ khác thật tài tình của ông đã ôm trọn hồn cốt của làng quê:

“Tôi yêu cả tiếng thở dài/ Có tiếng thở dài như một pho dã sử” (Hồn làng)

Từng là người lính xông pha trận mạc, một thương binh trong kháng chiến chống Mỹ, rồi theo học Đại học Kinh tế Quốc dân và có thời gian trải nghiệm cuộc sống nơi trời Tây, Nguyễn Đình Phúc đã đi qua nhiều chặng đường khác nhau. Nhưng cuộc đời vốn có những ngã rẽ không ai đoán trước. Những va đập của đời sống, thăng trầm của thời cuộc và cả mạch nguồn nghệ thuật âm thầm chảy trong tâm hồn đã đưa ông đến với văn chương, như một cuộc gặp gỡ mà dường như số phận đã sắp đặt từ trước.

Thơ Nguyễn Đình Phúc còn là nhân chứng lịch sử, là biểu tượng cho sự bền bỉ, thủy chung và sức sống mãnh liệt của con người nơi vùng đất cội nguồn đi qua chiến tranh với những câu thơ xúc động đến thắt lòng:

“Đất nước gồng lên từng cơn binh lửa/ Gạn từng người trai ngơ ngác cuối sân trường/ Tôi ép tiếng ve vào trong sổ/ Mang theo như huyết xác phượng hồng”. Với những người ở lại ông viết:

“Sỏi đá nói lời thiếu phụ/ Đi mãi không ngoài trung du/ Những xóm đồi nhấp nhô thời tiền sử/ Em cứ cộng vào ngày lấy chồng/ Lấy chồng xa nao nao cầu Ô Thước/ Lấy chồng xa gió thổi khuyết bờ sông” (Hồn làng) Với cha mẹ, Nguyễn Đình Phúc lại có những câu thơ thật cảm động. Ông có người cha đi kháng chiến chống Pháp, cả chục năm trời chưa được gặp mặt cha:

“Khi con đầy tuổi cha vào lính/ Con ở nhà chơi với mo cau/ Một mình con kéo trăng ra trận/ Tiếng súng nơi xa vọng xuống giàn trầu” Hay “Giàn giụa trên mầm non tinh khiết/ Con thương mẹ, thương cha/ Trầu cau héo ngày xanh biền biệt/ Mẹ thẫn thờ lầm lụi những ngày đông” (Mắt chiều)

Sự kết hợp giữa tư duy logic sắc sảo của một nhà kinh tế và sự bay bổng, tinh tế của một hồn thơ đã tạo nên nét độc đáo trong các sáng tác của ông. Thơ ông giàu tính triết lý, chặt chẽ về cấu tứ nhưng vẫn dạt dào cảm xúc, không có chỗ cho sự sáo rỗng hay dễ dãi.

Hành trình sáng tạo và dấu ấn nghệ thuật

Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Ủy viên BCH Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh Phú Thọ, nhà thơ Nguyễn Đình Phúc luôn giữ cho mình một tư chất nhà văn đúng nghĩa, một ý thức lao động nghệ thuật nghiêm cẩn, chuyên nghiệp và đầy trách nhiệm.

Nhà thơ Nguyễn Đình Phúc quan niệm, thơ ca phải bắt nguồn từ hiện thực đời sống và chạm đến trái tim người đọc. Cái chất của Nguyễn Đình Phúc là không viết để phô trương kỹ thuật hay chạy theo những trào lưu nhất thời. Mỗi bài thơ của ông ra đời nó là kết quả của những trăn trở, suy ngẫm, cảm xúc trước cảnh vật, những biến đổi của đời sống xã hội, trước số phận con người. Nguyễn Đình Phúc có những câu thơ thật sâu lắng, đồng điệu với tâm hồn thi sĩ Thâm Tâm – tác giả thi phẩm nổi tiếng “Hai sắc hoa ti gôn”:

“Từ dạo ấy xa rồi từ dạo ấy/ Nỗi nhớ về chẳng gặp nỗi thương đi/ Anh tạo dựng góc trời không giông gió/ Bên góc xưa ấp ủ bóng cành si…”. Còn đây nữa những câu thơ của Nguyễn Đình Phúc khiến tôi từng bị ám ảnh:

“Những gì ta chưa có/ Là những gì ta mong/ Như lửa chờ khói bếp/ Thiện ải cõi mây hồng… Lại nữa cái chất trữ tình ấy khiến bất cứ ai khó có thể bỏ qua được những câu thơ như thế này:

“Cứ vậy thôi vậy thôi/ Lặng yêu niềm mong đợi/ Vô tình những trả vay/ Mỗi sinh tồn một lối/ Chỉ có em chiều nay/ Làm bao người bối rối!”

Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm, nhưng qua thơ ông người đọc luôn nhận ra ở ông một tâm hồn thi sĩ trẻ trung, tràn đầy năng lượng cảm xúc trước cái đẹp của tạo hóa:

“Em đi mặt giếng xoay tròn/ Trời xanh in bóng mãi còn mộng mơ/ sáo diều canh giữ tuổi thơ/ quay theo nón lá ẩn tơ vương trời” (Một thoáng trung du)

Nguyễn Đinh Phúc có nhiều bài thơ, câu thơ như khắc vào tim người đọc bởi nội hàm của sự lãng mạn và thi pháp tự sự trữ tình sâu sắc, đa cảm, đa tình như thế. Càng đọc ông nhận thấy ở ông như đã đạt độ chín của cảm xúc và thi pháp nghệ thuật hiện đại, giàu thi ảnh.

“Mắt chiều mơ mộng niềm xưa/ Lang thang mây tím tìm chưa thấy mình”

Nguyễn Đình Phúc: Tiếng thơ lắng đọng từ ngã ba sông lịch sử
Nhà thơ Nguyễn Đình Phúc ( người ngồi thứ 3 từ trái sang) cùng các nhà văn, nhà thơ đi thực tế tại Cao nguyên Đồng Văn - Hà Giang năm 2025

Tiếng thơ lắng đọng từ ngã ba sông lịch sử

Trải qua nhiều năm tháng miệt mài sáng tác, dù đến với văn chương không sớm, nhưng nhà thơ Nguyễn Đình Phúc đã cho ra mắt bạn đọc nhiều tập thơ, trường ca ấn tượng như: “Mắt chiều” – NXB Hội Nhà văn, 2007; “Nơi Cành cong” – NXB Văn học 2008; “Giấc mơ sâm cầm” – NXB Hội Nhà văn 2013; ”Hồn làng” - NXB Hội Nhà văn, 2017; ”Neo bóng thời gian” - NXB Hội Nhà văn, 2018; ”Áo khoác Bác Hồ” - (trường ca) NXB Hội Nhà văn, 2019; “Đường Bác lên Việt Bắc” - (trường ca) – NXB Hội Nhà văn, 2024, cùng nhiều tác phẩm in chung khác.

Dấu ấn xuyên suốt trong các tác phẩm của ông là sự chân thành, mộc mạc nhưng sâu lắng. Ông ít khi dùng từ ngữ cao siêu mà thường chọn cách trò chuyện tâm tình, thì thầm với người đọc qua những thể thơ quen thuộc như thơ tự do, lục bát hoặc bảy chữ… Đặc biệt, nói về thơ Nguyễn Đình Phúc không thể không nhắc đến tình cảm, sự kính trọng của ông đối với Bác Hồ muôn vàn kính yêu, được thể hiện qua hai trường ca.

“Ơi tâm thức cội nguồn/ Phút bồi hồi là dáng hình Tổ quốc/ đôi mắt Bác sáng ngời/ Như thuở các vua Hùng dựng nước/ dạy dân cấy lúa ngập đồng vui”

Qua mấy câu thơ sau, ta thấy hiện lên hình bóng Bác thân thương khuya sớm trăn trở, tất bật với công việc để đưa ra những quyết sách:

“Bên xóm rừng Cổ Tiết/ cây thị thức cùng Người/ Sớm vươn tay luyện sức/ Đèn dầu đêm in bóng/ Ngón tay gõ vào thanh vắng/ Máy chữ từng hồi rung giấy trắng/ Gió xao động từng nước cờ thiên biến/ Đắc địa phép linh công…”

Ngày Bác về tiếp quản Thủ đô vào lúc thu sang, thời tiết bắt đầu se lạnh, Người vẫn áo bà ba, dép lốp khi gặp và nói chuyện với Đai đoàn Quân Tiên Phong tại Đền Hùng, Nguyễn Đình Phúc khiến người đọc xúc động:

“Bậc thềm cao đền Giếng gió thu rồi/ Bác ngồi đó áo bà ba dép lốp/ Người nói về buổi bình minh dựng nước/ Một thời xa vua lẫn vào dân”

Bên cạnh tình yêu dành cho Bác, quê hương, đất nước chiếm vị trí chủ đạo trong sáng tác của ông. Đó là nỗi nhớ nhung da diết về bến sông quê, mái đình cổ kính, hay những mùa lúa chín vàng trên quê hương…

Thơ ông không ồn ào, gai góc mà thấm đẫm tính triết lý dung dị. Đó là những bài học về sự nhẫn nại, về lòng biết ơn nguồn cội và sự trân trọng những phút giây hiện tại. Bước sang độ chín của sự trải nghiệm, trải đời, thơ Nguyễn Đình Phúc mang nhiều hơn những suy ngẫm về thời gian, về nhân tình thế thái, nghĩa thủy chung giữa người với người.

Ngọn lửa đam mê chưa bao giờ tắt

Từng có nhiều thành tựu được ghi nhận qua các giải thưởng cao quí: Giải C của Ban Tuyên giáo Trung ương, giải A của Tỉnh ủy Phú Thọ, giải A giải thưởng Văn học nghệ thuật 5 năm (2015 – 2020), giải thưởng Hùng Vương về Văn học nghệ thuật của UBND tỉnh Phú Thọ, cùng một cuộc hội thảo qui mô về thơ Nguyễn Đình Phúc do Hội Nhà văn Việt Nam, Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ phối hợp tổ chức… Giữa nhịp sống hối hả của thời đại số, con người đôi khi bị cuốn đi bởi những giá trị vật chất, nhưng nhà thơ Nguyễn Đình Phúc vẫn miệt mài giữ trọn ngọn lửa văn chương ở miền đất Tổ cội nguồn. Ông vẫn chiêm nghiệm cuộc đời, vẫn đi nhiều, viết nhiều.

Với tư cách một nhà văn, từng là Ủy viên BCH Hội, Trưởng Ban công tác hội viên – Hội Liên hiệp VHNT Phú Thọ, Ủy viên BCH Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ, ông luôn tích cực tham gia các hoạt động văn học nghệ thuật địa phương và Trung ương, đóng góp tiếng nói xây dựng đời sống văn hóa tinh thần cho quê hương. Ông cũng luôn sẵn sàng dìu dắt, chia sẻ kinh nghiệm, động viên các cây bút trẻ, góp phần làm cho dòng chảy văn chương đất Tổ ngày càng phong phú, đa dạng.

Với những đóng góp miệt mài và lặng thầm của mình, nhà thơ Nguyễn Đình Phúc đã góp phần tô thắm thêm truyền thống văn hóa vẻ vang của quê hương Phú Thọ, để lại cho đời những vần thơ đẹp, trong trẻo và lắng đọng mãi cùng thời gian bên ngã ba sông lịch sử.

Cuối thu 2026

Bông hoạ mi trong nhà cổ - Thơ Lê Nhi

Bông hoạ mi trong nhà cổ - Thơ Lê Nhi

Baovannghe.vn- Những bông hoạ mi rời làng vào phố/ tinh khôi trong sương
Con cái của Goni. Truyện ngắn của Quya Reyna

Con cái của Goni. Truyện ngắn của Quya Reyna

Baovannghe.vn- Nhà tôi có vô số quy tắc. Những quy tắc phải tuân theo ở trong lẫn ngoài nhà, khi còn nhỏ cũng như khi lớn. Tất cả đều được đặt ra dưới sự giám sát nghiêm khắc của mama và tính khí cứng rắn của bố. Mỗi quy tắc đều có câu chuyện riêng, và câu chuyện nào cũng thú vị.
Biến tri thức thành giá trị

Biến tri thức thành giá trị

Baovannghe.vn- Giai đoạn 2021-2025, ngân sách nhà nước đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng cho 4.800 nhiệm vụ thuộc 42 chương trình khoa học và công nghệ, nhưng chỉ một phần nhỏ kết quả nghiên cứu được thương mại hóa.
THƯ MỜI CỘNG TÁC BÁO VĂN NGHỆ TẾT ĐINH MÙI 2027

THƯ MỜI CỘNG TÁC BÁO VĂN NGHỆ TẾT ĐINH MÙI 2027

Baovannghe.vn - Báo Văn nghệ trân trọng kính mời các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ, họa sĩ và cộng tác viên gửi bài cho số báo Tết Đinh Mùi 2027.
Thông cáo báo chí số 26, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội Khóa XVI

Thông cáo báo chí số 26, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội Khóa XVI

Baovannghe.vn - Thứ Sáu, ngày 20/11/2026, ngày làm việc thứ hai mươi sáu, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI diễn ra tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.