Sáng tác

Ăn tết thương hồ. Truyện ngắn của Phan Duy

Phan Duy
Truyện 09:24 | 14/02/2026
Baovannghe.vn - Gió chướng rướn nhẹ từng cơn lên những ngọn sóng rồi va vào mạn ghe sao quen thuộc quá. Không biết nghe ai rủ rê mà năm nay gió chướng lại về sớm hơn mọi năm.
aa

1.

Cái lạnh se se cứ phấp phới luồn qua mấy cụm lục bình đang lang bạt trên sông. Mặt nước nhấp nhô để những luồng gió rót vào lòng người tứ xứ.

Chiếc ghe của Tư Thiệt vẫn dập dềnh theo từng gợn sóng lăn tăn. Đâu có ai hẹn hò gì đâu, mà Tư cứ đợi gió chướng rồi xuôi ghe về đây. Khi nghe gió lao xao mang cái chớm lạnh tạt qua thì chiếc ghe chở bông từ miệt Sa Đéc của Tư lại mượn xóm chợ này tá túc. Nào cúc, vạn thọ, lan, mai cứ chen chúc đầy cả ghe. Có những loài bông nở dành cho mùa gió chướng nhưng năm nào cũng có thêm một vài ba thứ lạ trốn mùa nên ghe của Tư cũng xuất hiện thêm những đợt nở ké. Tư Thiệt xuôi về đây cũng là lúc gió chướng đã chín muồi đầu con tháng Chạp. Tiếng máy, tiếng chèo bắt đầu nhộn lên khi bóng sao mai trồi lần lần về phía cuối trời.

- Năm nay dìa đây sớm hả Tư?

- Bác Bảy, con cứ nhắm chướng mà xuôi thôi. Độ rầy Bác ra sao rồi?

- Tao hả, vẫn còn ngon lành. Chắc qua thêm vài mùa bông của mày nữa. Cái tiếu lâm của ông Bảy hàng nước cứ thế rề rà.

- Bác cho một ca trà đường đi, khi trời bửng rồi bác còn, dìa ngang cho con thêm ca nữa nghen.

Bác Bảy cập xuồng vào sát ghe của Tư rồi đưa ca trà đường. Sớm nào cũng vậy. Riết rồi thành thói quen. Năm nào bác Bảy thấy mùi gió chướng về đều ngó quanh quẩn trên sông xem có chiếc ghe người bạn lang bạt về chưa. Ngót bảy mươi, tuổi đời của bác như gánh hết bao trôi dạt bềnh bồng ở cái chợ nổi này. Không vợ không con, ngoài việc cưu mang Út Hường hồi năm nẵm thì chỉ có chiếc xuồng con làm bạn sông hồ. Tính tình phóng khoáng, hiền lành, chịu nói chơi lắm. Bác Bảy cứ vậy thành thân thiết với Tư Thiệt.

- Thôi, tao đi đây. Chiều tao ghé lai rai tâm sự nghe mậy?

- Rồi, chiều con đợi bác.

Chợ nổi thì lênh đênh, nhất là miệt Cái Răng này. Dậy từ sớm bửng mới kịp. Tư nhổ sào cho ghe tiến ra sông rồi luồn lách trong sự đông nghịt ghe xuồng đang quây quần ở đó. Tiếng người bán kẻ mua cứ xôn xao mặt nước. Vậy đó, kiếp thương hồ chóng vánh y hệt chợ nhóm trên sông. Anh cũng có khác gì đâu một khách thương hồ xuôi ngược. Đến khi mặt trời nằm tròng treo trên lưng ngọn sào thì chợ vãn. Tư đảo mắt nhìn quanh như muốn tìm ai đó. Bất ngờ, người quen năm đó quay lại nở nụ cười e thẹn. Gió chướng vô tình hay hữu ý mà thổi mạnh vào lòng anh. Kệ cứ thổi đi, cho con nước tháng Chạp trôi mau. Cái nụ cười ấy đủ làm lòng Tư ấm lại y hệt nắng Tết đang phả hơi đầy lên mặt nước. Chạm vách ba mươi, anh nhận ra đôi mắt của Út Hường cứ quấn quýt như không muốn rời. Ghe của Tư xuôi theo con chướng hay vì bịn rịn nụ cười hiền trên miệt sông nước Cái Răng chỉ có lòng anh mới hiểu được. “Thôi, em dìa nghen, anh Tư” làm Tư Thiệt mải miết ngóng trông theo.

2.

- Thằng quỷ, vô đi mậy. Đang nhậu mà cứ lơ ngơ ra vậy. Bác Bảy tằng hắng giọng.

- Tới con rồi sao hả bác Bảy.

Hai xị đế với con khô lóc trong cùng một đĩa bộn xoài chua. Hai người bạn vong niên cứ sương sương mà tâm sự một kiếp bềnh bồng trên mui ghe. Trái cây xứ này ngọt lắm vậy mà bác Bảy cứ khoái nhậu với xoài chua. Tư Thiệt vô thêm ly nữa rồi hỏi nhỏ.

- Bác Bảy, con hỏi bác điều này. Bác để bụng chớ có nói giùm kẻo thiên hạ biết hết là con dìa Sa Đức luôn đó.

- Vụ con Út Hường, phải hông?

Bác Bảy tinh mắt đến nỗi chỉ liếc sơ thôi đã biết mồi của Tư Thiệt muốn gì. Bởi vậy, nhiều lần nghe anh nói “tháng Chạp con lại dìa thăm bác rồi buông neo".

- Hổng dám đâu, có trời mới tin mẩy dìa thăm tao không đó. Cái cốt là ngó con Út Hường, mầy thiệt đúng là Tư Thiệt.

- Bác hay thiệt.

- Bỏ gần cả đời lênh đênh chốn này, không lẽ ngó mầy mà tao hổng đoán được. Con nhỏ tội nghiệp, hình như mầy cũng mới vừa gặp nó đâu hồi năm kia gì thôi mà.

Trời đất, hồi năm kia mà. Bác Bảy nói tỉnh như sáo. Từ đó đến giờ cũng mất hai con Chạp rồi còn gì. Hai năm dài muốn mục xương vậy mà bác nói sao nói lẹ như ly rượu đưa tay qua lại. Bác không biết Tư mần xong miếng ruộng rồi tranh thủ mua hạt giống về gieo và trông ngày trông đêm để bông nó nở kịp lứa tháng Chạp mà giọng ghe về miệt dưới này. Loay hoay cũng gặp nhau được chừng một tháng chứ là mấy. Tiếng khề khà ngụm rượu vừa uống, Tư nghe cơn gió chướng từ mặt sông ùa lên mâm rượu. Chiều vịn đọt sào rồi sót lại dăm ba tia nắng nhỏ, hắt lên từng nếp nhăn trên gương mặt bác Bảy. Mé sông Cái Răng vừa nhập nhoạng ánh đèn. Gió chướng đã nêm lạnh lên chiếc ghe bông của Tư Thiệt.

- Mầy có tính thì tính lẹ lẹ. Để ăn Tết nữa nghe mậy.

- Nhưng biết cổ có chịu không bác Bảy?

Bác Bảy giựt mình thiếu điều muốn té xuống sông.

- Cái này mầy phải đi hỏi con Út, chứ mầy hỏi tao. Sao biết đường trả lời mậy.

- Hay là con mở lời, bác Bảy mần ông mai giùm con. Con dìa trên con mua đầu heo xuống tạ ơn bác.

- Mất công lắm mầy ơi. Với lại tao với nó giờ coi như chung một nhà mà mai mối gì. Nếu được tao hỏi dùm, chỉ cần nhậu sương sương như vầy là cũng đã rồi.

Gió dường như lạnh thêm. Bác Bảy uống thêm ly nữa rồi leo xuống xuồng để ra về. Sáng mai còn phải nhóm chợ sớm. Tết nhứt tới, tranh thủ bán thêm chút đỉnh xài Tết. Trên ghe, Tư vẫn dặn dò với theo.

- Bác Bảy dìa, vụ đó ráng giúp con nghen.

- Ừ. Nghe mầy dặn tới dặn lui làm tao muốn tỉnh rượu. Tao dìa, mai gặp nghe mậy?

Gác máy lên, bác Bảy chèo từ từ về phía khu nhà lưa thưa ánh điện. Tư quay lại dọn mâm rượu xong. Gió cứ tạt vào lòng điều gì không biết nhưng anh chỉ nghe lòng mình ấm lại. Nằm trên mui ghe, bắt chéo ngoảy chân, ngó con trăng mười chín đang rọi xuống lòng sông lấp lánh. “Hò ơ...ơ, Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền. Anh có thương em thì cho bạc cho tiền, đừng cho lúa gạo hò ơ... đừng cho lúa gạo mà láng giềng cười chê...” Tư lầm bầm. “Ông nội nào tào lao đi viết thêm câu đó vô chi dị trời. Kiểu này hổng khéo chắc tui nhổ sào luôn quá.”

Ăn tết thương hồ. Truyện ngắn của Phan Duy
Ảnh pixabay

3.

Đêm tàn. Cái radio chết tiệt trên ghe của ai quên tắt cứ dậy lên. “Tết, tết, tết đến rồi..” như giục dân thương hồ chuẩn bị nhóm chợ sớm. Ai biết không biết Tết đến giáp be xuồng rồi mà cứ ong óng lên. Không khí ồn ào bắt đầu rộ dần. Chợ nổi bao giờ cũng thế, cứ sớm bửng là đã nhộn nhịp rồi. Ngày thường đã vậy, huống gì những ngày sắp Tết. Bác Bảy ghé đưa ca trà đường như mọi khi rồi cùng hòa vào dòng ghe xuồng tấp nập ấy. Tư cũng loăn xoăn mời chào hàng cùng bà con. Ghe của Tư bán bông mà anh có đành lòng bẹo bông lên đâu. Cây bẹo nằm im re trong khoang. Kệ đi, chịu khó tí. Cũng bộn chậu bông bắt đầu trổ những cánh tươi tắn đón ngày.

Sáng đã lò dò đi dọc theo sông Cái Răng rồi nắng hửng lên. Chợ cũng tan từ từ. Tư đang loay hoay dọn dẹp cho mấy chậu bông cho gọn gàng, tươm tất. Nghe tiếng quen cập lại gần.

- Anh Tư ơi, còn trên ghe hông anh?

- Vẫn còn đây nè, đợi tui xíu Út ơi. Tư Thiệt ngoảnh ra với một nụ cười tươi rói.

- Tui tặng cho bác Bảy và Út hai chậu mai vàng chưng Tết. Dọn chúng từ hồi ở trên nhà lận, mấy rày gặp mà lại quên đưa cho bác, Út mang dìa giùm tui nghe.

- Cám ơn anh Tư. Em thấy ngại quá. Sáng nay bán được khấm khá hông anh? Em có chừa riêng cho anh ít dâu, ăn lấy thảo cùng em. Ngờ đâu, anh lại...

- Có gì mà ơn nghĩa chứ Út. Sắp dâu này chắc ngon lắm.

Mớ dâu Út đưa cho Tư Thiệt cứ tươi ngon làm sao. Mấy hôm trước Út có mối lái vào tận vườn trong Phong Điền mang về đây bán cho khách dịp Tết. Giống dâu thơm thảo của miền quê đất lành trái ngọt làm lòng người cứ bịn rịn. Du khách bịn rịn, khách mua bịn rịn đã đành. Đằng này, anh Tư cũng nghe mình bịn rịn luôn cái hương vị ngọt ngào thấm lên môi dù chưa nếm thử. Út Hường sửa lại hai chậu mai cho ngay ngắn, chợt nhìn anh một cách bối rối liền kéo lại chiếc nón che nghiêng rồi lui xuống.

Bác Bảy nói Út là đứa được người được nết, tía má mất hết cả. Lui cui kiếm sống bằng nghề buôn bán trên sông này đâu hồi mười sáu mười bảy tuổi tới giờ. Cũng bảy tám năm rồi. Cuộc sống thương hồ làm bạn mưa nắng mà, nói cực thì không cực mà sướng thì cũng có sướng gì. Hồi năm kia, Tư xuôi ghe về đây rồi tình cờ gặp Út, lân la chuyện trò cũng được mười lần. Vậy mà, hai người chẳng ai dám nói với ai câu nào cho ra cái tình cái gì hết. Bác Bảy cười thầm trong bụng mầy lo cái đầu heo cho tao được rồi Tư Thiệt ơi.

4.

Sông Cái Răng cứ miên man con sóng hết chiều này đến chiều khác mà nó có hữu ý se duyên cho người với người tìm đến với nhau không. Chợ nổi thì vẫn cứ nhóm từ hừng đông đến sáng quạu rồi tan, còn cái tình cái nghĩa cứ xin nhóm cho cả một đời một kiếp đi.

Chiều nay, bác Bảy ngẫu hứng. “Trai thương hồ gặp em chiều ngơ ngẩn, Tết về chưa mà bông Sa Đéc phải lòng em dâu ngọt Phong... Điền”. Mới có mấy ly mà bác Bảy xuống vọng cổ nó mùi còn hơn cơn gió chướng ngoài sông đang rước Tết.

- Mầy nghe Tư Thiệt, nhát như thỏ đế. Có nói mà cũng hông dám nói. Nhấp thêm ngụm rượu bác Bảy mở lời.

- Tao nói giùm mầy rồi, dìa trển mà lo liệu đi. Chứ đợi mầy nói với con nhỏ, chắc tao ngủm luôn quá. Tao muốn ăn Tết mình chứ hông phải muốn ăn Tết Công - gô nghe mậy.

- Vậy hả bác Bảy. Con mang ơn bác nhiều lắm.

- Ơi, mầy cứ khách sáo. Dô một ly đi. Có điều là mầy phải thương yêu chăm sóc rồi phụ con Út một tay. Nó cơ cực nhiều rồi, tội lắm. Hổng chừng tới bữa đó tao chủ hôn cho tụi bây luôn đó. Coi nó như con gái tao, mầy tử tế để ông già vợ hông mất mặt nghe Tư Thiệt.

- Con hứa với tía luôn.

- Cái thằng này có lý, bây.

Bác Bảy về rồi, Tư lại một mình hóng gió chướng, trăng lại nhô lên trên sông Cái Răng một màu bàng bạc. Nghĩ bâng quơ về những ngày tới. Tết năm nay có gì mới không mà anh thấy lòng mình phơi phới. Con sóng vỗ bên hông ghe nghe cũng dễ thương làm sao.

“Hò...ơ. Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền. Em thương anh vì tình vì nghĩa hò…ơ, miễn an đầy tình khẳm nghĩa dù hổng có lúa gạo hổng bạc tiền em vẫn ưng.” Chiếc radio giờ thấy dễ thương ghê. Cây sào thẳng đuột máng vầng trăng lững lờ trên sóng nước.

Chợ nổi vẫn nhộn nhịp và bà con nhóm chợ cuối năm lại xôn xao hẳn lên. Bác Bảy vẫn bán trà đường hàng rong và dành riêng cho Tư một ca y như mọi lần.

5.

Mâm rượu lần này có thêm đĩa dâu Phong Điền. Vừa để ly rượu xuống, anh Tư nói:

Năm nay, vợ chồng con dìa dưới này ăn Tết thương hồ với tía luôn, tía thấy sao?

- Ơ, cái thằng này có lý, bây.

Út sờ tay lên bụng rồi nhìn lại chồng mỉm cười. Sông Cái Răng êm đềm một giao thừa rồi. màu chiều xuống. Đêm mai nữa là giao thừa rồi.

Văn nghệ, số 3/2018
Miền đất hứa. Truyện ngắn của Nguyễn Minh Tuấn

Miền đất hứa. Truyện ngắn của Nguyễn Minh Tuấn

Baovannghe.vn - Cáo Fennec sống ở sa mạc. Nó có một cái tai rất to, là cái máy phả nhiệt nên cái nóng ở sa mạc không làm gì được nó.
Bồi đắp tình yêu nguồn cội qua Festival Nghệ thuật Truyền thống 2026

Bồi đắp tình yêu nguồn cội qua Festival Nghệ thuật Truyền thống 2026

Baovannghe.vn - Ngày 12/2, tại Nhà hát Đài Tiếng nói Việt Nam (58 Quán Sứ, Hà Nội), đã diễn ra Festival Nghệ thuật Truyền thống Việt Nam 2026. Chương trình hướng tới mục tiêu kết nối văn hóa trong nước với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, lan tỏa giá trị di sản dân tộc và củng cố tình đoàn kết giữa kiều bào với quê hương.
Không thời gian - Thơ Lệ Hằng

Không thời gian - Thơ Lệ Hằng

Baovannghe.vn- Không hoàng hôn chẳng ban mai/ Buổi chân trời ngủ quên trong đôi mắt
Ấn tượng với không gian hoa Xuân lớn nhất Thủ đô

Ấn tượng với không gian hoa Xuân lớn nhất Thủ đô

Baovannghe.vn - Từ ngày 13/2, không gian hoa Xuân lớn nhất Thủ đô tại khu vực vườn hoa Lý Thái Tổ mở cửa đón du khách. Điểm nhấn là hàng trăm gốc đào quý và các đại cảnh nghệ thuật, được trang trí ấn tượng, thể hiện sự giao thoa giữa nét hoài cổ của Thăng Long xưa và tư duy thẩm mỹ hiện đại.
Điều chỉnh Quy hoạch Di tích Quốc gia Đặc biệt Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Điều chỉnh Quy hoạch Di tích Quốc gia Đặc biệt Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baovannghe.vn - Phó Thủ tướng Mai Văn Chính ký Quyết định số 283/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích Quốc gia Đặc biệt Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Kim Liên, tỉnh Nghệ An.