Nhà văn Jen Spyra. Nguồn: jewishbookcouncil.org

Giờ khi chúng đã trưởng thành, nghĩ về cách nuôi dạy con ngày trước, tôi lại giật mình vì sự thay đổi chóng mặt từ đứa đầu sang đứa thứ hai.

Hồi con gái đầu Julie đòi ăn vặt, tôi sẽ cẩn thận chọn những quả táo hữu cơ của địa phương rồi rửa sạch lột vỏ, xếp những lát táo thành hình cánh quạt quanh nhúm bơ hạnh nhân tự xay, thêm ly sữa yến mạch mang tới cho con. Còn khi Jane, đứa thứ hai đòi ăn vặt, tôi cắn đôi thanh Snickers rồi thả vào cũi của con bé.

Khi Julie cần tắm, tôi hứng nước mưa Himalaya vào chiếc bát pha lê. Sau khi thiền định trên mặt nước khoảng hai giờ, tôi cõng con trên lưng rồi đi bộ đến cánh đồng oải hương đang mùa nở rộ, để con được hòa mình với thiên nhiên trong lúc tắm. Còn khi tắm cho Jane, tôi đặt nó vào cái chậu trộn salad rồi đẩy ra ngoài ban công thoát hiểm giữa lúc trời đang mưa gió. Khi Julie gặp ác mộng, tôi kiên nhẫn nghe con kể lại giấc mơ từ đầu đến cuối. Tôi xoa lưng nó, bảo rằng con quái vật một mắt với hàm răng đáng sợ kia chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng, trên đời này vốn chẳng có quái vật nào đâu. Rồi tôi hát ru cho tới khi con dần chìm vào giấc ngủ. Còn khi Jane gặp ác mộng, tôi bảo nó rằng quái vật không có thật. “Nhưng con biết ai có thật không? Aileen Wuornos. Aileen cũng từng sợ quái vật, cho đến khi chính cô ta trở thành quái vật - một gái mại dâm chuyên đón khách đi nhờ xe, trong cơn thịnh nộ đã giết chết bảy người đàn ông. Cuối cùng, ả ta bị xử tử bằng thuốc độc. Mà con biết không, có những loại thuốc phải mất hàng giờ mới khiến người ta chết được đấy.” Rồi tôi chúc nó ngủ ngon và đóng cửa lại.

Khi Julie vượt qua bài kiểm tra bơi và được lên cấp Rainbow Fish, tôi đập tay chúc mừng nó rồi đưa con đi ăn sữa chua đông lạnh, món tủ của nó. Còn khi Jane lên cấp Rainbow Fish, tôi dựng nó dậy lúc nửa đêm, lái xe ra sông rồi cho nó lên một chiếc xuồng máy. Tới khúc sông vắng vẻ, tôi đẩy nó xuống nước.

“Tự mà bơi về nhé, đồ cứng đầu!” tôi hét lên rồi rú ga chạy thẳng về nhà.

Mỗi khi vợ chồng cãi nhau trước mặt Julie, tôi sẽ cố hạ giọng hoặc chuyển sang phòng khác để tiếp tục. Khi cãi nhau trước mặt Jane, tôi cũng đi sang một phòng khác, nhưng là để lấy con dao, rồi bảo Jane nhắm vào đầu gối của bố nó, còn tôi sẽ nhắm vào mặt và cổ của anh ta.

Khi Julie muốn hóa trang thành Elsa trong phim Frozen vào sinh nhật, tôi đưa nó tới cửa hàng bán đồ hóa trang sang trọng và mua bộ đồ Elsa xịn nhất: lớp lót bằng vải sa-tanh, áo choàng đính pha lê Swarovski. Còn khi Jane nói muốn hóa trang thành nhà thám hiểm Dora vào sinh nhật, tôi đã làm một điều đúng đắn duy nhất, là tới chính cửa hàng đó và mua cho nó bộ trang phục Dora loại đẹp. Có điều tôi chỉ làm điều ấy sau mười bốn năm kể từ ngày Jane đòi. Bạn thấy đấy, tôi đã không nói chuyện nhiều với con bé kể từ ngày nó trốn khỏi trường nội trú vào năm lớp Mười. Tôi thuê một thám tử tư lần theo tung tích của nó, cuối cùng tìm thấy nó đang nấu ăn tại bếp chiên Uno và nhất quyết không chịu về nhà.

Đêm trước sinh nhật lần thứ mười tám của Jane, cảm giác tội lỗi với con bóp nghẹt tim tôi. Tôi lái xe đến trung tâm thương mại, mua bộ đồ Dora loại đẹp rồi mang tới căn hộ nơi nó sống với gã bạn trai ba mươi chín tuổi. Chúng sống trong dãy nhà nhỏ ở Rankin, khu phố đơn sơ nằm bao quanh dãy cửa hàng ven quốc lộ 48. Tôi từng lái xe qua đó cả chục lần, nhưng chưa lần nào đủ can đảm bước xuống gõ cửa nhà con. Hôm nay tôi hạ quyết tâm làm vậy. Jane mở cửa khi đang hút thuốc lá điện tử, cái bụng bầu to lớn lộ ra dưới chiếc áo ba lỗ bằng vải lưới. Vừa nhìn thấy nó, mắt tôi rưng lệ. Tôi không thể tin đó là con gái mình. Hốc mắt trũng sâu, hai má hóp lại, mái tóc rối bù, xơ xác. Mắt trái tím bầm vì một vết thương chưa tan. Phía sau nó là căn phòng tối tăm, bừa bộn, chiếc laptop phát ra tiếng cười sằng sặc của một bộ phim hài. Hai mẹ con đứng lặng nhìn nhau.

“Hôm nay là sinh nhật con đấy,” cuối cùng tôi lên tiếng, cố nén xúc động.

Jane liếc nhìn bộ đồ Dora. Hai tay tôi run bắn. Tôi biết chỉ một cử động nhỏ như thế có thể khiến nó nổi nóng, nhưng tôi không sao kìm mình được. Toàn thân tôi cứng đờ, đứng đó chờ chịu trận. Có thể Jane sẽ đá tôi, nó từng làm thế rồi. Tát tôi, nhổ nước bọt vào tôi, mỗi khi lên cơn giận, chẳng ai biết chuyện gì sẽ xảy ra. Những cơn bạo lực của nó có thể bất ngờ ập tới như cơn giông. Nhưng lần này, nó chỉ quay người, để mặc cửa mở, rồi chậm rãi bước vào nhà. Tôi thở phào nhẹ nhõm. Lần trước khi tôi đến, nó đã kề con dao Thụy Sĩ vào cổ và dọa sẽ tự sát nếu tôi còn tiếp tục bám theo nó.

Tôi theo Jane đi vào căn phòng tối om. Bên trong mùi ẩm mốc nồng nặc, còn phảng phất thứ mùi khác nữa, hăng nồng mà lại ngòn ngọt, giống kiểu mùi xác con vật đang phân hủy đâu đó trong tường. Tôi lững thững đi sau nó, mắt dán chặt vào mảng tóc hói sau đầu của nó, bỗng chân tôi chạm phải thứ gì dưới đất. Cúi xuống, tôi nhận ra mình vừa vô tình đá đổ chiếc cốc Easy Mac, bên trong lem nhem màu vàng cam và đầy tàn thuốc lá.

“Đừng có đụng vào bất cứ thứ gì,” Jane gằn giọng.

Nó đi vào phòng khách, ngồi phịch xuống ghế sofa, trên lưng đặt một miếng đệm sưởi màu hồng. Dây điện không đủ dài nên phải kéo căng từ miếng đệm mới tới được ổ cắm. Chỉnh lại miếng đệm xong, nó gác chân lên bàn trà, đặt bàn chân lên một chiếc chăn len đan hình ô vuông tím cam đã được gấp lại. Tôi nhớ chiếc chăn ấy. Jane đã tự đan ở Deep Creek, ngôi trường đặc biệt mà chúng tôi gửi nó đến khi nó bắt đầu tự hành hạ mình, mà chúng tôi không làm cách nào để nó dừng lại.

“Mắt con bị làm sao vậy?” Tôi hỏi.

Vẻ bực dọc thoáng qua trên mặt nó.

“Cái con thu ngân chết tiệt ở Marshalls,” Jane nói, đảo mắt rồi thở hắt ra. “Bọn ở Marshalls đứa nào cũng phân biệt chủng tộc.”

Tôi gật đầu, chẳng hiểu gì. Gần đây tôi vừa học một khóa trực tuyến với Julie về việc nhìn nhận và đối diện với đặc quyền da trắng của chính mình. Tôi định kể cho Jane nghe, nhưng rồi lại thôi, dĩ nhiên. Jane nhồi cần sa vào tẩu thủy tinh rồi châm lửa hút. Tôi đảo mắt quanh phòng khách, nhìn dấu vết đời sống của con. Trên chiếc bàn nhỏ có mấy quyển vở vẽ đang tô dở, một bao thuốc lá, túi khoai tây chiên vị muối giấm cỡ lớn đã ăn hết, và một quả cầu tiên tri. Mắt tôi dừng lại ở chiếc đèn neon màu hồng đặt bên ô cửa kính. Chúng tôi mua chiếc đèn ấy cho Jane trong chuyến du lịch gia đình tới Paris. Ngay ngày đầu tiên, nó đã nằng nặc đòi mua khi nhìn thấy chiếc đèn trong một cửa hàng tạp hóa ở khu Marais. Tôi cố giải thích với nó (và cả Dave) rằng về nhà chúng tôi có thể mua loại y chang như vậy, khỏi phải xách theo nó trong vali suốt mười ngày, nhưng Dave luôn mềm lòng trước con. Anh ấy sẵn sàng làm bất cứ điều gì để tránh một cuộc nổi loạn.

Có tiếng đàn ông vọng xuống từ gác trên.

“Này cưng! Jasper đói rồi. Nhà mình còn chuột không?”

“Trong thùng giữ lạnh ấy,” Jane hét vọng lên.

Nó thọc tay vào hộp bánh gừng đang mở, lấy mấy cái liền rồi nhét cả vào miệng. Tôi suýt bật cười. Hồi mang thai nó, tôi cũng ăn hết hộp bánh này đến hộp bánh khác. Bác sĩ trị liệu từng nói, điều duy nhất chúng tôi có thể làm là “để ngỏ cánh cửa”. Cho nó biết rằng chúng tôi vẫn ở đây. Tôi phải quan tâm, bao dung và chấp nhận, không phán xét, không kỳ vọng. Không được van nài. Nhưng rồi chợt nhớ đến mảng tóc hói nhỏ phía sau đầu nó, phần da đầu trắng bệch lộ ra, thế là tôi buột miệng xin lỗi. Tôi nói tôi muốn có một cơ hội làm lại. Tôi thú nhận mình đã là một người mẹ tồi, và thấy tội lỗi ghê gớm vì đã đối xử với nó khác với chị gái. Tôi van xin nó cho tôi một cơ hội nữa. Nó rít một hơi thật sâu từ chiếc tẩu, phả đám khói vào mặt tôi rồi bảo tôi cút đi.

Tôi định đưa bộ đồ Dora cho nó, nhưng mắt nó đã quay lại màn hình tivi. Nó không muốn tiếp chuyện nữa. Tôi thờ thẫn bước đi, tự mở cửa ra ngoài rồi khẽ khép lại. Tiếng chó sủa ở mấy căn nhà phía xa rồi im bặt, nhường chỗ cho tiếng rè rè của những ngọn đèn huỳnh quang ngoài phố, chúng đã được bật sáng lúc tôi còn ở trong nhà. Tôi đặt bộ đồ Dora trước bậc thềm, mới đi được vài bước thì nghe tiếng Jane đạp tung cánh cửa phía sau. Nó hét lên rằng nếu tôi biết điều thì đừng bao giờ bén mảng đến gần nó và đứa con của nó nữa. Rằng tôi là thứ độc hại. Thầy bói của nó bảo tôi là phù thủy. Và nó mong chờ xiết bao ngày được cho con mình một cuộc đời tốt đẹp hơn cuộc đời nó từng có. Jane đóng sầm cửa lại. Trên đường lái xe trở về, tôi nghĩ: Ừ, đúng thôi. Vì đó là đứa con đầu tiên của con mà.

Nguyễn Thị Thùy Linh

Dịch từ tiếng Anh