Sau một thời gian dài không phổ biến rộng rãi trên thị trường nghệ thuật, nhạc bolero, hay trước đó từng được gọi là nhạc vàng, bắt đầu có dấu hiệu hồi sinh trở lại vào nửa cuối những năm 2000. Thời điểm này có thể kể đến những album bài hát xưa, mang hơi hướng trữ tình từng thịnh hành trong quá khứ, do một số ca sĩ vốn hát nhạc trẻ như Cẩm Ly, Đàm Vĩnh Hưng, Lệ Quyên… thể hiện lại.
Nhờ thành công bước đầu của những sản phẩm kể trên, sang những năm 2010, dòng nhạc này dần dần trở lại trong đời sống âm nhạc. Trước đó, vốn dĩ bolero là một thể loại nhạc phát triển từ vũ điệu ở khu vực Mỹ Latinh. Khi được lồng vào các tác phẩm ở Việt Nam, giai điệu này là một trong muôn vàn giai điệu khác của dòng nhạc từng thịnh hành ở phía Nam nước ta. Dẫu cho tên gọi có phần chưa hoàn toàn chuẩn xác, nhưng vì thói quen dụng ngôn ở thời điểm đó, nên tên gọi ấy dần có tính chính danh.
Từ những sản phẩm âm nhạc ghi dấu trong lòng khán giả, các ca khúc bolero bắt đầu có cơ hội được trình bày qua sóng truyền hình. Sau đó không lâu, những cuộc thi ca hát riêng cho bolero được “trình làng”, với mong muốn tiếp tục tìm kiếm thế hệ ca sĩ trẻ, giàu tiềm năng để nối dài hơi thở của dòng nhạc này. Đánh dấu bằng chương trình Solo cùng bolero trên các kênh của Đài Truyền hình Vĩnh Long, ra mắt năm 2014. Thời gian sau là loạt các cuộc thi khác như Tình bolero hướng đến đối tượng người nổi tiếng, Kịch cùng bolero hay Duyên dáng bolero kết hợp thi nhan sắc với tiếng hát,… Một số chương trình khác dù không phải chuyên biệt cho bolero như Người hát tình ca, Người kể chuyện tình, nhưng ưu tiên thời lượng lớn cho tiết mục thuộc thể loại này.
Thời điểm đó, Đài Truyền hình Việt Nam cũng bắt kịp xu hướng tổ chức các cuộc thi đang thịnh hành. Năm 2016, phát sóng mùa đầu tiên chương trình Thần tượng bolero. Chương trình đặc biệt thu hút được nhiều người xem bởi dàn giám khảo “đình đám” qua các năm như Cẩm Ly, Đan Trường, Đàm Vĩnh Hưng, Lệ Quyên… Loạt các chương trình âm nhạc như vậy ra đời, ngoài đem đến món ăn tinh thần hấp dẫn cho khán giả Việt Nam, còn tạo điều kiện cho các ca sĩ hoạt động nghệ thuật ở nước ngoài nhiều năm trở về và hoạt động ở thị trường giải trí trong nước. Nhờ cơ hội đó, họ tiếp tục ghi dấu ấn trong lòng khán giả.
Các chương trình âm nhạc ấy đã nhanh chóng chiếm được thiện cảm của công chúng, không chỉ do nội dung mới lạ, mà vốn dĩ nhạc bolero giống như một dòng chảy văn hóa âm ỉ dưới nhiều nếp nhà. Đến khi nhạc bolero chiếm sóng truyền hình, dòng chảy đó như tuôn trào mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Nắm bắt cơ hội tỏa sáng, thí sinh ở nhiều độ tuổi như thanh niên, trung niên và cả thiếu niên đều muốn thử sức trong các cuộc thi này. Và rồi, sự thịnh hành của các chương trình ấy kéo theo hàng loạt ca sĩ không chuyên nhạc bolero hay nghệ sĩ không theo nghề hát, cũng chuyển sang hát bolero. Nhạc sĩ Vinh Sử từng bày tỏ thái độ trước hiện tượng nghệ sĩ nổi tiếng nhưng ít có, thậm chí thiếu chuyên môn về dòng nhạc này cũng dám nhận lời ngồi ghế giám khảo.
 |
| Các cuộc thi bolero kém thu hút khán giả vì thiếu tính sáng tạo. Ảnh: THVL |
Từ cảm giác mới lạ, khán giả lại dần cảm thấy bội thực. Trên sóng Đài Truyền hình Vĩnh Long, cứ kết thúc mùa giải cuộc thi âm nhạc bolero này sẽ tiếp nối một cuộc thi bolero khác ra đời với tên gọi mỹ miều hơn. Chưa kể, đã có thời gian dài, hầu như cứ mở kênh Truyền hình Vĩnh Long 1 vào mỗi tối là đều thấy có người hát bolero. Việc liên tục phát sóng các chương trình với nội dung tương tự nhau đẩy nhà sản xuất vào thế khó trong sáng tạo kịch bản. Nhà đài này đã cố gắng làm mới các chương trình bằng cách lồng ghép tiểu phẩm vào trước khi hát, song nội dung luôn xoay quanh tiếng than thở trước những cuộc đời lao động nghèo, tha hương, kiếp người cầm ca bạc bẽo, tình yêu bị ngăn cách bởi sự chênh lệch gia cảnh,…
Khối lượng ca khúc bolero được viết trước năm 1975 đồ sộ, và sau này các nhạc sĩ như Thái Thịnh, Minh Vy, Hamlet Trương cũng sáng tác thêm nhiều bài hát mới. Nhưng kho bài hát trong các cuộc thi bolero vẫn còn nghèo nàn, kém phong phú, trong khi đó, bản phối như thể “giậm chân tại chỗ”. Việc khai thác các bài hát trước đây đôi khi là thách thức đối với chính nhà sản xuất. Nguyên do đến từ các ca từ trong nhiều bài không phù hợp với cuộc sống hiện nay. Việc sửa lại lời bài hát cần nhận được sự đồng thuận của tác giả, trong khi có những tác giả đã không còn.
Chưa kể, các chương trình chưa thực sự thành công khi chỉ tạo được hiệu ứng rầm rộ ban đầu, mà chưa thể bồi đắp nên thế hệ ca sĩ thực sự có tài năng. Bởi giọng ca và cách thể hiện của họ vẫn chưa có màu sắc riêng. Người xem chỉ thấy họ giống bản sao của các nghệ sĩ tên tuổi, được mệnh danh là “danh ca” trước đó. Sau khi bước ra khỏi cuộc thi, ngoài số ít ca sĩ định vị được tên tuổi, phần đông vẫn chưa tạo ra được những sản phẩm được công chúng chú ý và ủng hộ mạnh mẽ. Có khi, họ lại tiếp tục trở lại hát tại các phòng trà như trước và ít có dịp bước lên sân khấu có quy mô lớn.
Chính vì những lí do trên, sang đến thập niên 2020, hầu hết các chương trình bolero bước vào giai đoạn thoái trào, bắt đầu có dấu hiệu cầm chừng. Trong bối cảnh hiện nay, thị trường giải trí hướng đến các cuộc thi đòi hỏi cả kĩ năng ca hát, rap, vũ đạo, trình diễn sân khấu thì đương nhiên các cuộc thi mang tính chất ca hát đơn thuần luôn vấp phải sự cạnh tranh với các chương trình mua bản quyền từ nước ngoài.
Có lẽ, không cần bất kỳ giải pháp nào để đưa các cuộc thi bolero ra khỏi ngõ cụt trong thời điểm hiện tại. Nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí không ngừng gia tăng, các chương trình chuyên biệt về bolero đến lúc cần nhường chỗ cho những chương trình nghệ thuật khác với nội dung hấp dẫn hơn. Có thể bolero không mất đi nhưng nó lại xuất hiện trong một “hình hài” khác. Đó là khi người xem bất ngờ và thích thú trước bóng dáng của dòng nhạc này trong các chương trình mới. Minh chứng bằng ca khúc Chuyện ba người (sáng tác: Nguyễn Quốc Dũng) được làm mới bằng bản phối đầy dí dỏm trong Anh trai vượt ngàn chông gai 2024 và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ khán giả trẻ. Dòng nhạc này cũng được lồng ghép vào một số tác phẩm sân khấu, điện ảnh. Vở kịch Người thứ ba của Nhà hát kịch Công an nhân dân đã đưa vào phân cảnh biểu diễn văn nghệ bài hát Chuyện tình cô lái đò bến Hạ (sáng tác: Hoàng Thi Thơ). Hay gần đây, bộ phim Tử chiến trên không lồng bài hát Bừng sáng (sáng tác: Song Ngọc) trong phần đầu phim.
Không còn chiếm sóng trên truyền hình không có nghĩa là dòng nhạc bolero mất đi vị trí trong lòng khán giả. Đêm hát ở các phòng trà, khu nghỉ dưỡng vẫn luôn có sức hấp dẫn với lượng khán giả nhất định. Những album, bài hát được phát hành của các nghệ sĩ có tên tuổi vẫn được người yêu nhạc đón nhận. Và dưới nhiều nếp nhà, các bài hát bolero vẫn được phát lên hằng ngày, như thể một thời quá vãng của chính mình hiện về trong tâm thức người nghe qua lời ca tiếng hát.
