Nhiều nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa và chuyên gia âm thanh đã tham dự tọa đàm. Những kết quả thu đươc từ tọa đàm được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới về mối quan hệ giữa ngôn ngữ tiếng Việt, thanh điệu và sóng âm, đồng thời giới thiệu các ý niệm học thuật và nghệ thuật nền tảng cho chương trình nghệ thuật “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu” - một dự án đặc biệt kết hợp âm nhạc, trình diễn và nghệ thuật thị giác trong không gian Bảo tàng Hà Nội sẽ diễn ra trong thời gian gần đây.

Bảo tàng Hà Nội phối hợp với nhóm Lên Ngàn (giám tuyển nội dung) và Bắt Sóng (đơn vị sản xuất chương trình) tổ chức Tọa đàm “Đối thoại sóng âm” thu hút sư quan tâm của đông đảo giới học thuật trong và ngoài nước.

Tọa đàm được thiết kế như một cuộc đối thoại mở giữa giới nghiên cứu, nghệ sĩ và nhà quản lý văn hóa, hướng đến ba trọng tâm: kết nối học thuật và sáng tạo, kiến tạo hướng tiếp cận mới cho “âm học bản địa”, và định hình diễn ngôn sáng tạo Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Theo ghi nhận từ BTC, tọa đàm không chỉ là phần khởi động học thuật của chương trình nghệ thuật mà còn là hành trình lắng nghe bản sắc Việt bằng đôi tai mới, nơi âm thanh trở thành ngôn ngữ kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Đồng thời kiến tạo hướng tiếp cận mới, xem âm sắc tiếng Việt như chất liệu học thuật - thẩm mỹ - chính sách, góp phần xây dựng nền công nghiệp văn hóa bản địa. Bên cạnh đó cũng góp phần định hình diễn ngôn sáng tạo Việt Nam bằng việc mở ra các mô hình và luận điểm cho việc “chuyển hóa di sản” thành sáng tạo đương đại, hướng tới giá trị thương mại và xã hội.

Ở Phần 1 với chủ đề “Sóng âm, thanh điệu và ký ức ngôn ngữ Việt”, Tiến sĩ Trần Hậu Yên Thế (Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam) cho rằng: “Di sản văn hóa Việt Nam mang lại cho chúng ta niềm tin và một nguồn dữ liệu phong phú về âm điệu, âm vực cũng như nghệ thuật biểu diễn. Nghệ thuật có thể giúp con người ‘sống chậm’ hơn, giữ chân du khách bằng những trải nghiệm giàu cảm xúc. Việc tăng cường yếu tố thị giác trong các buổi biểu diễn khiến không gian nghệ thuật trở nên sinh động, lôi cuốn hơn; đặc biệt là khi trường nhịp và diễn xuất được kết hợp hài hòa, tạo nên trải nghiệm độc đáo”.

Đứng ở góc độ nghiên cứu, Phó Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam quan tâm đến vai trò của chính sách văn hóa và nghiên cứu di sản phi vật thể như nền tảng để xây dựng ngành “âm học bản địa”, góp phần bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa Việt trong tương lai. Phó Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, cho biết: “Ngôn ngữ và thanh âm của người Việt vốn rất giàu tính giai điệu. Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng ngôn ngữ của người Việt nói chung và 53 dân tộc anh em còn lại có hệ thống thanh điệu vô cùng phong phú. Tuy nhiên, Việt Nam hiện còn thiếu các công trình nghiên cứu liên ngành – từ ngôn ngữ học, âm nhạc học đến văn hóa học để khai thác ngôn ngữ như một phần giá trị cốt lõi trong di sản văn hóa phi vật thể. Vì vậy, tôi đánh giá cao sáng kiến liên ngành của Bảo tàng Hà Nội trong việc mở ra diễn đàn để cùng thảo luận và tiếp cận vấn đề này”.

Ở phần thứ hai trao đổi về “Thực hành nghệ thuật: từ âm thanh đến sáng tạo bản địa”. Nhiều phát biểu đã đề cập trực tiếp đến thực hành trong việc “chạm” vào di sản âm thanh và chuyển hóa chúng thành ngôn ngữ sáng tạo mới.

Đề cập đến khái niệm “kiến trúc âm thanh”, nghệ sĩ Thụy Sĩ Dominique Barthassat cho biết, ông coi đây là cách tiếp cận sáng tạo nơi không gian trở thành nhạc cụ và âm thanh trở thành không gian “Trong lĩnh vực kiến trúc âm thanh, công nghệ kỹ thuật số có thể trở thành yếu tố hỗ trợ cho sự phát triển của văn hóa – nghệ thuật truyền thống mà không làm biến dạng hay bóp méo giá trị nguyên bản của nó. Chính cấu trúc và thiết kế không gian kiến trúc sẽ giúp khuếch tán, cộng hưởng hiệu ứng âm thanh thông qua các ứng dụng kỹ thuật số. Đây chính là yếu tố hiện đại có thể phát huy và làm nổi bật giá trị của truyền thống”. Dominique Barthassat nhấn mạnh.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, BTC đã bố trí giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh giới thiệu chương trình biểu diễn “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu” như một phương pháp giám tuyển mới, đưa âm thanh di sản vào hệ sinh thái sáng tạo, kết nối khoa học và nghệ thuật; Nghệ sĩ Nguyễn Xuân Sơn (SonX) trình bày về mối liên kết giữa âm thanh truyền thống và tiết tấu cơ thể, biến nhạc cụ dân gian thành “ngôn ngữ biểu đạt” trong âm nhạc đương đại.; Họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ về nhà Sàn như một “nhạc cụ sống” – nơi nghệ thuật, vật thể và ký ức hòa quyện qua âm thanh.

Tọa đàm “Đối thoại Sóng Âm” được đánh giá đã và đang góp phần kiến tạo hướng tiếp cận mới, xem âm sắc tiếng Việt như chất liệu học thuật - thẩm mỹ - chính sách, góp phần xây dựng nền công nghiệp văn hóa bản địa. Bên cạnh đó cũng góp phần định hình diễn ngôn sáng tạo Việt Nam bằng việc mở ra các mô hình và luận điểm cho việc “chuyển hóa di sản” thành sáng tạo đương đại, hướng tới giá trị thương mại và xã hội.