Theo thông tin từ gia đình Giáo sư Cao Huy Thuần, do tuổi cao sức yếu, Giáo sư đã trút hơi thở cuối cùng vào đêm 7/7 tại Pháp.

Giáo sư Cao Huy Thuần sinh năm 1937 trong một gia đình có truyền thống hiếu học ở Huế. Ông tốt nghiệp Đại học Luật Sài Gòn (1955-1960) và tham gia giảng dạy tại Đại học Huế (1962-1964).

Năm 1963, ông cùng các trí thức yêu nước xuất bản báo Lập Trường và tham gia tranh đấu trong sự kiện đàn áp Phật giáo tại Huế. Sau đó, ông du học ở Pháp, bảo vệ luận án tiến sĩ tại Đại học Paris (1969), rồi làm Giám đốc Trung tâm nghiên cứu về Cộng đồng châu Âu tại Đại học Picardie và là Giáo sư chính trị học tại Đại học Picardie, Pháp.

Giáo sư Cao Huy Thuần - Ảnh: Tư liệu

Có thể nói, văn chương của Giáo sư Cao Huy Thuần hòa quyện giữa triết lý nhân sinh và triết lý Phật giáo, phản ánh những vấn đề gần gũi, dung dị và thiết thực trong đời sống xã hội; với các tác phẩm sâu sắc, đa chiều kích về văn hóa, đặc biệt thấm nhuần tư tưởng Phật giáo, điển hình là những cuốn sách như Thấy Phật, Khi tựa gối khi cúi đầu, Nhật ký sen trắng, Đến với Phật cùng tôi...

Hòa thượng Thích Hải Ấn - Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế cho biết, Giáo sư Cao Huy Thuần là một trí thức gắn bó với quê hương, đất nước. Ông từng thỉnh giảng tại học viện và tham gia nhiều sự kiện văn hóa Phật giáo do Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức.

Năm 2017, ông được Quỹ Phan Châu Trinh trao giải Văn hóa Phan Châu Trinh lần thứ X, hạng mục giải Vì sự nghiệp văn hóa - giáo dục "vì những đóng góp to lớn và sâu sắc cho sự nghiệp văn hóa và giáo dục Việt Nam".

Theo nhà thơ Nguyễn Duy, Giáo sư Cao Huy Thuần là "một học giả uyên thâm biết tìm kiếm đến ngọn nguồn sự biết", nhưng vô cùng khiêm nhường và tinh tế, ông "nép mình sau trang viết, truyền bá trí tuệ và kết nối lương tri bằng cảm xúc, với tất cả năng lượng tâm hồn cùng năng lực văn chương có thể". Tiến sĩ Trần Ngọc Hiếu (Đại học Sư phạm Hà Nội) thì nhận định, ông là "một trong những người viết tiếng Việt điềm đạm mà đẹp đẽ, vừa thâm trầm vừa tinh khôi".

Giáo sư Cao Huy Thuần từng chia sẻ: "Bắt đầu soạn một bài giảng, mình là người không biết gì cả. Bắt đầu đi vào một nghiên cứu, mình là người không biết gì cả. Đọc sách từ sáng đến chiều, miệt mài gần nửa thế kỷ, có biết gì đâu trong biển học mênh mông. Mình chưa bao giờ chấp nhận tranh cãi với ai, dù trước học trò hay công chúng... Suốt đời, đứng trước mọi câu hỏi, cái đầu mình trống không như không biết gì cả".

Một số tác phẩm của Giáo sư Cao Huy Thuần đã xuất bản tại Việt Nam - Ảnh: Giác Ngộ Online

Giáo sư Cao Huy Thuần không chỉ viết nhiều công trình nghiên cứu bằng tiếng Pháp, mà còn rất được độc giả Việt Nam yêu mến. Trong suốt cuộc đời lao động và cống hiến, giáo sư đã xuất bản các cuốn sách: Thượng đế, Thiên nhiên, Người, Tôi và Ta (NXB TP.HCM, 2000; NXB Hồng Đức tái bản, 2017); Giáo sĩ thừa sai và chính sách thuộc địa của Pháp tại Việt Nam (1857-1914) (NXB Tôn giáo, 2002; NXB Hồng Đức tái bản, 2014); Từ Đông sang Tây (chủ biên cùng Nguyễn Tùng, Trần Hải Hạc, Vĩnh Sính, NXB Đà Nẵng, 2005); Tôn giáo và xã hội hiện đại (NXB Thuận Hóa, 2006; NXB Hồng Đức tái bản, 2017); Nắng và hoa (NXB Văn hóa Sài Gòn, 2006; NXB Văn hóa - Văn nghệ tái bản, 2013); Thế giới quanh ta (NXB Đà Nẵng, 2007); Thấy Phật (NXB Tri thức, 2009; tái bản 2013); Khi tựa gối khi cúi đầu (NXB Văn học, 2011; NXB Tri thức tái bản, 2017); Chuyện trò (NXB Trẻ, 2012, tái bản 2013, 2014, 2016, 2020); Nhật ký sen trắng (NXB Trẻ 2014; tái bản lần thứ 5, 2020); Sợi tơ nhện (NXB Trẻ, 2015; tái bản 2015); Đến với Phật cùng tôi (NXB Hồng Đức, 2016); Người khuân đá (NXB Trẻ, 2018); Sen thơm nắng hạ quê mình (NXB Tri thức, 2020); Im lặng như lời chia tay (NXB Đà Nẵng, 2022).