 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tại Nhà bia tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ (17/7/2026). Ảnh: Thống Nhất - TTXVN |
Gần bốn tháng triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm - Gọi tên những vì sao đất nước, toàn chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được 1.330 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 306 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Đặc biệt, lực lượng chức năng còn phát hiện 5 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang (theo QĐND), mở ra thêm nhiều cơ sở để tiếp tục xác minh, quy tập trong thời gian tới. Những con số trên là kết quả của sự chuyển động đồng bộ của cả hệ thống, từ Trung ương đến địa phương, từ cơ quan hoạch định chính sách đến những cán bộ, chiến sĩ đang lặng lẽ lần theo từng dấu tích giữa rừng sâu, núi cao hay trên đất bạn Lào, Campuchia. Một chiến dịch tri ân đang được triển khai với quy mô chưa từng có, bằng quyết tâm chính trị rất cao và phương thức tổ chức ngày càng khoa học. Khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước và Quân đội: “Không để những người đã hy sinh vì Tổ quốc tiếp tục vô danh, không để thân nhân liệt sĩ mòn mỏi chờ đợi trong vô vọng.”
Không phải đến thời điểm hiện tại, cả hệ thống chính trị mới vào cuộc mà tinh thần Gọi tên những vì sao đất nước vẫn luôn âm thầm chảy trong đời sống xã hội dưới nhiều hình thức, đồng đội đi tìm đồng đội, gia đình, dòng họ và Hội cựu chiến binh... cho đến nay là một chiến dịch quy mô lớn. Chính sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt từ Chính phủ - Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng - Ban Chỉ đạo quốc gia cùng các ban chỉ đạo quân khu, quân đoàn và địa phương liên tục kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mọi nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, không bị gián đoạn để có một kết quả viên mãn “Không còn liệt sĩ vô danh”.
Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 45/CĐ-TTg ngày 8/7/2026 theo đề xuất của Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia. Công điện giao Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia trực tiếp theo dõi, chỉ đạo, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh theo thẩm quyền trong quá trình triển khai thực hiện; Bộ Quốc phòng, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ thường xuyên theo dõi, đôn đốc việc thực hiện.
Công điện tạo thêm động lực mạnh mẽ, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương huy động tối đa nguồn lực, tăng cường phối hợp, đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Thời gian đã trôi qua, không ai có thể lượng hóa phần xương cốt còn lại, cũng không thể níu giữ từng nhân chứng còn sống, từng tư liệu còn lưu giữ, từng dấu tích có nguy cơ mất đi theo biến đổi của tự nhiên. Mỗi sự chậm trễ đều có thể đồng nghĩa với việc mất thêm một cơ hội tìm được người đã khuất. Bởi vậy, sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, của Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo nên nhịp độ khẩn trương cho toàn chiến dịch.
Nếu trước đây việc xác định danh tính chủ yếu dựa vào sơ đồ mộ chí, di vật hoặc thông tin nhân chứng thì ngày nay, khoa học công nghệ đang trở thành chìa khóa quan trọng để giải quyết bài toán lịch sử kéo dài nhiều thập niên.
Với Chiến dịch 500 ngày đêm: Lần đầu tiên công tác lấy mẫu, giám định ADN được triển khai với quy mô lớn, đồng bộ trên phạm vi cả nước ngay từ những tháng đầu tiên của năm 2026. Đến ngày 9/7, toàn quốc duy trì 297 tổ, đội lấy mẫu với 3.615 cán bộ, nhân viên trực tiếp làm nhiệm vụ. Các lực lượng đã tiến hành lấy mẫu tại 41.559 mộ liệt sĩ, trong đó 29.545 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt hơn 71%. Tiến hành cùng với việc lấy mẫu là công tác lưu trữ, phân tích và giám định ADN (theo QĐND).
Số liệu từ Viện Pháp y Quân đội cho biết, đơn vị đã tiếp nhận, bảo quản 7.048 mẫu hài cốt liệt sĩ của 15 trong số 17 địa phương triển khai lấy mẫu; thực hiện tách chiết 124 mẫu hài cốt liệt sĩ, 4 mẫu thân nhân, đồng thời giải trình tự 28 mẫu ADN ty thể. Và không lâu sau đó (ngày 9/7), viện tiếp tục tiếp nhận thêm 2.637 mẫu và thực hiện thêm nhiều quy trình tách chiết mới (theo QĐND).
Nhìn vào những con số mang hy vọng của hàng nghìn gia đình, mới thấy sức nặng và trách nhiệm đang đặt lên vai những người lính và những tình nguyện viên đang miệt mài trên hành trình đi tìm những vì sao đất nước. Mỗi mẫu ADN thành công đều có thể mở ra cơ hội để một ngôi mộ vô danh được khắc tên, để một người mẹ, người vợ, người con sau hàng chục năm chờ đợi cuối cùng cũng biết chính xác nơi người thân mình yên nghỉ. Và khoa học đang hỗ trợ lực lượng chức năng làm được điều mà trước đây nhiều người từng nghĩ là không thể.
Những kết quả đã đạt được là cơ sở để chúng ta tiếp tục triển khai thắng lợi Công điện số 45/CĐ-TTg của Thủ tướng. Trong đó, phấn đấu các địa phương khu vực phía Bắc (từ Hà Tĩnh trở ra) hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trước ngày 22 tháng 12 năm 2026, các địa phương khu vực phía Nam (từ Quảng Trị trở vào) hoàn thành trước ngày 30 tháng 4 năm 2027. Tổ chức khởi công xây dựng Nhà lưu trữ, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ trước ngày 27 tháng 7 năm 2026. Tổng hợp đề xuất kinh phí phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm và mua sắm trang thiết bị công nghệ giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ, hoàn thành trước ngày 15 tháng 7 năm 2026. Chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc tiến độ tổng thể; định kỳ hằng tháng tổng hợp kết quả, báo cáo.
Cùng với việc quy tập, lấy mẫu, hoạt động liên thông và dựa trên dữ liệu số hóa cũng đang được đẩy mạnh. Công tác này đã giải được nút thắt về thông tin, khi hồ sơ lịch sử, bản đồ tác chiến, cơ sở dữ liệu liệt sĩ, thông tin nhân chứng, kết quả giám định ADN và dữ liệu khảo sát thực địa không còn tồn tại riêng lẻ mà từng bước được kết nối, đối chiếu, bổ sung cho nhau... đã góp phần giúp cho hành trình Gọi tên những vì sao đất nước được rút ngắn. Chính sự kết hợp giữa kinh nghiệm của những người từng đi qua chiến tranh với sức mạnh của khoa học công nghệ đang tạo nên phương thức tìm kiếm hiệu quả hơn, chính xác hơn và bền vững hơn.
Vẫn biết những kết quả đạt được đã làm ấm lòng những thân nhân gia đình liệt sĩ nói riêng, người dân cả nước nói chung, nhưng chặng đường phía trước vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Khối lượng hài cốt chưa được quy tập vẫn còn lớn; số lượng mộ chưa xác định được danh tính vẫn còn nhiều; không ít khu vực chiến trường xưa đã thay đổi địa hình, nhân chứng ngày càng ít, thông tin ngày càng khó xác minh.
Chính vì vậy, Chiến dịch 500 ngày đêm cần tiếp tục được duy trì với tinh thần khẩn trương hơn nữa, quyết liệt hơn nữa và khoa học hơn nữa. Cần đẩy mạnh số hóa hồ sơ liệt sĩ; hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung; mở rộng hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin; huy động sự tham gia của cựu chiến binh, các tổ chức đoàn thể và nhân dân trong việc cung cấp nguồn tin. Đồng thời, tiếp tục đầu tư cho công nghệ giám định ADN, nâng cao năng lực của các cơ sở chuyên môn để rút ngắn thời gian đối sánh và xác định danh tính.
Như vậy có thể thấy, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là hoàn thành một chỉ tiêu hay kết thúc một chiến dịch. Đó là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” bằng những việc làm cụ thể; là thước đo trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với sự hy sinh của thế hệ đi trước. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được trả lại không chỉ làm vơi đi nỗi đau của một gia đình mà còn bồi đắp nền tảng đạo lý của dân tộc. Bởi một dân tộc biết tri ân những người đã ngã xuống chính là một dân tộc biết trân trọng lịch sử, gìn giữ ký ức và nuôi dưỡng sức mạnh để bước tới tương lai.
Chiến dịch 500 ngày đêm đang dần được rút ngắn với những kết quả đạt được sau gần bốn tháng triển khai đã góp phần khẳng định, khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, khi khoa học đồng hành với trách nhiệm và khi lòng biết ơn được chuyển hóa thành hành động, thì những việc tưởng chừng không thể sẽ trở thành có thể. Hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về sẽ không dừng lại nếu vẫn còn những sai lệch so với số liệu lưu trữ. Và cũng chính vì vậy, hành trình Gọi tên những vì sao đất nước không chỉ là nhiệm vụ của hôm nay, mà còn là lời hứa của Tổ quốc đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do và sự trường tồn của dân tộc hôm nay.
