Khói thuốc thụ động đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận là nguyên nhân gây bệnh và tử vong ở người không hút thuốc. Ước tính mỗi năm có hơn 1,3 triệu ca tử vong trên toàn cầu liên quan đến phơi nhiễm khói thuốc. Báo cáo chỉ ra rằng ở Trung Quốc, chi phí y tế trực tiếp từ khói thuốc thụ động năm 2015 lên tới 1,2 tỷ USD, chiếm 0,3% tổng chi y tế quốc gia. Ở Mỹ, mỗi năm gần 5 tỷ USD được chi để điều trị cho những người không hút thuốc nhưng mắc bệnh do phơi nhiễm khói thuốc. Tại Đức, trẻ em từ 9–11 tuổi nếu thường xuyên tiếp xúc khói thuốc phải gánh thêm trung bình 114 euro chi phí y tế mỗi năm.
Tại Việt Nam, tình trạng cũng đáng báo động. Theo Quỹ Phòng chống Tác hại của Thuốc lá, mỗi năm có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó một phần không nhỏ là do hút thuốc thụ động. Điều tra Toàn cầu về sử dụng thuốc lá (GATS 2020) cho thấy khoảng 75% trẻ em và phụ nữ Việt Nam bị phơi nhiễm khói thuốc trong gia đình và nơi công cộng. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính khoảng 108 nghìn tỷ đồng mỗi năm, tương đương hơn 1% GDP quốc gia.
Cho phép hút thuốc trong nơi làm việc không chỉ gây hại cho sức khỏe nhân viên mà còn làm giảm năng suất và tăng chi phí vận hành. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy người hút thuốc có tỷ lệ nghỉ ốm cao hơn đáng kể so với người không hút. Tại Mỹ, một nhân viên hút thuốc khiến doanh nghiệp tốn thêm trung bình 5.816 USD mỗi năm, bao gồm nghỉ làm, chi phí y tế, bảo hiểm và thời gian nghỉ hút thuốc. Ở Trung Quốc, công nhân hút thuốc vắng mặt nhiều hơn 61% so với người đã cai.
Ở Việt Nam, chi phí này thể hiện qua năng suất lao động thấp hơn và áp lực y tế lớn hơn cho doanh nghiệp. Một nghiên cứu của Bộ Y tế cho thấy chỉ riêng chi phí điều trị và mất năng suất lao động do ốm đau liên quan đến thuốc lá đã vượt xa số thu từ thuế thuốc lá.
 |
Một trong những luận điểm thường được ngành công nghiệp thuốc lá đưa ra là luật cấm hút thuốc sẽ làm sụt giảm doanh thu trong ngành dịch vụ ăn uống và du lịch. Tuy nhiên, các số liệu lại chứng minh điều ngược lại. Ở châu Âu, một nghiên cứu tại 19 quốc gia năm 2017 không tìm thấy bất kỳ tác động tiêu cực nào tới doanh thu, lợi nhuận và việc làm của các nhà hàng, quán bar sau khi áp dụng lệnh cấm. Ở Argentina, doanh thu thậm chí tăng 7–10% tại Buenos Aires sau khi có luật không khói thuốc. Tại New Zealand, sau một năm áp dụng lệnh cấm toàn diện, lượng khách quốc tế tăng 1,5% và chi tiêu du khách tăng 3,3%.
Với Việt Nam – nơi ngành du lịch đóng góp hơn 9% GDP, việc ban hành và thực thi nghiêm các quy định môi trường không khói thuốc không chỉ bảo vệ sức khỏe du khách mà còn nâng cao hình ảnh một điểm đến văn minh, an toàn.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia đã khẳng định: luật môi trường không khói thuốc không gây hại cho kinh tế, ngược lại còn mang lại lợi ích to lớn khi giảm gánh nặng y tế, cải thiện năng suất và nâng cao chất lượng dịch vụ. Trong bối cảnh mỗi năm Việt Nam mất đi 40.000 sinh mạng và hơn 100 nghìn tỷ đồng vì thuốc lá, việc ban hành và thực thi triệt để các quy định không khói thuốc tại nơi làm việc, nhà hàng, quán cà phê, khu vui chơi, bệnh viện và trường học là một yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là một chính sách y tế công cộng, mà còn là một lựa chọn khôn ngoan về mặt kinh tế để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.
