Theo thông tin từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tình trạng thiếu cục bộ sách giáo khoa đầu năm học 2026-2027 có liên quan đến biến động lớn về nhu cầu, quá trình tổng hợp đăng ký và việc triển khai các chính sách hỗ trợ sách tại địa phương. Nhà xuất bản đang tăng cường in, điều phối nguồn sách và phối hợp tháo gỡ vướng mắc để sớm bổ sung sách cho học sinh.
Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, việc chuẩn bị sách giáo khoa cho mỗi năm học được xây dựng trên cơ sở danh mục, số lượng đăng ký và đơn đặt hàng do các cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường và hệ thống phát hành tổng hợp. Đây là căn cứ để đơn vị bố trí kế hoạch in, tái bản và phân phối đến từng địa phương.
Là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải cân đối giữa yêu cầu bảo đảm nguồn sách và trách nhiệm bảo toàn, sử dụng hiệu quả vốn nhà nước. Do đó, việc in dự trữ cần dựa trên nhu cầu có cơ sở, đồng thời tính đến nguy cơ tồn kho.
 |
| Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đang tăng cường in, điều phối nguồn sách và phối hợp tháo gỡ vướng mắc để sớm bổ sung sách cho học sinh - Ảnh: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam |
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng cho biết hiện không có bộ máy trực tiếp thống kê số lượng học sinh tại từng trường trên cả nước. Độ chính xác và thời điểm tiếp nhận thông tin từ cơ sở có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ kế hoạch cung ứng. Khi nhu cầu thực tế thay đổi hoặc số liệu được bổ sung muộn, các khâu sản xuất, phát hành phía sau đều cần điều chỉnh tương ứng.
Theo số liệu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp, nhu cầu phát sinh trên toàn quốc trong năm học 2026-2027 tăng gần 69,9 triệu bản, tương đương 39,7% so với dự báo ban đầu. Đây là mức tăng lớn, vượt khả năng dự phòng thông thường của kế hoạch cung ứng.
Trong quá trình sắp xếp bộ máy chính quyền hai cấp, sáp nhập trường và kiện toàn ban giám hiệu, việc tiếp nhận đăng ký mua sách tại một số trường chưa được thực hiện theo tiến độ thường lệ. Vì thế, kênh đăng ký qua nhà trường, nhằm tổng hợp và điều tiết nhu cầu từ tháng 6, tháng 7, có những thời điểm bị gián đoạn. Theo thông tin Nhà xuất bản cung cấp, đến ngày 25/8/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh còn 197 trường chưa tiếp nhận đăng ký mua sách.
Khi chưa đăng ký được qua trường, nhiều phụ huynh tìm mua tại các cửa hàng gần ngày khai giảng. Nhu cầu tập trung trong thời gian ngắn tạo thêm áp lực cho hệ thống bán lẻ, dẫn đến tình trạng thiếu cục bộ ở một số nơi.
Cùng thời điểm, một số địa phương chuẩn bị triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa. Chính sách này hướng đến việc giảm chi phí học tập cho các gia đình, đặc biệt là học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cần có sự chuẩn bị đồng bộ về nguồn kinh phí, thủ tục phê duyệt và phương án mua sắm.
Theo thông tin từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam về Nghị định 271/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 3/7/2026, lộ trình thực hiện miễn phí sách giáo khoa bắt buộc bắt đầu từ năm học 2029-2030; kế hoạch nhu cầu cần được UBND cấp tỉnh phê duyệt trước ngày 30/10 hằng năm để làm căn cứ lập dự toán và giao sách trước ngày 15/6.
Nhà xuất bản cho biết, khi đơn vị đã in và phát hành 80% sản lượng phục vụ năm học 2026-2027, có 10 địa phương công bố kế hoạch thực hiện miễn phí sách ngay trong năm học này. Đến ngày 12/9, theo cập nhật của Nhà xuất bản, cả 10 địa phương vẫn chưa triển khai được do các điều kiện về kinh phí, phê duyệt hoặc mua sắm chưa hoàn tất.
Trước đó, ngày 21/7, Nhà xuất bản đã gửi Công văn số 1246/NXBGDVN tới Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các Sở Giáo dục và Đào tạo, nêu rõ quy trình đấu thầu, in và hoàn thiện sách cần tối thiểu 6 tháng. Với nhu cầu đặt in bổ sung muộn được đề cập trong công văn, thời gian giao sách có thể đến tháng 2/2027.
Theo Nhà xuất bản, việc trao đổi, phản hồi và hoàn thiện kế hoạch ở một số nơi chưa kịp tiến độ cần thiết. Một số gói thầu tổ chức sát ngày khai giảng không có nhà thầu tham gia.
Các mốc triển khai được nhà xuất bản dẫn ra gồm: Thành phố Huế ban hành kế hoạch ngày 10/8, đến ngày 29/8 hủy thầu để điều chỉnh giá trị từ 28 tỷ đồng xuống 12 tỷ đồng; Khánh Hòa ban hành kế hoạch ngày 27/8; Thành phố Hồ Chí Minh và Gia Lai ban hành kế hoạch vào giữa tháng 8. Quảng Ninh phải thay đổi phương thức mua sắm sau khi Nghị định 271 được ban hành. Khoảng thời gian chuẩn bị ngắn khiến việc bố trí sách đúng dịp đầu năm học gặp khó khăn.
 |
| Việc thông tin kịp thời về lượng sách được phân bổ, địa điểm bán và tiến độ cung ứng sẽ giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ tình hình, giảm tâm lý lo lắng khi một số đầu sách chưa có tại điểm mua quen thuộc - Ảnh: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam |
Đối với Đắk Lắk, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết ngày 21/8 đã nhận được văn bản số 2726/BC-SGDĐT của Sở Giáo dục và Đào tạo, thông báo nhu cầu 2,31 triệu bản sách giáo khoa miễn phí. Văn bản xác định số lượng này là cơ sở xây dựng phương án, chưa thay thế đơn đặt hàng hoặc hợp đồng mua sách.
Trên cơ sở đó, ngày 27/8, Nhà xuất bản có Công văn số 1484/NXBGDVN, thông tin thời gian đấu thầu và in cần 6-7 tháng, đồng thời dự kiến giao trước 1 triệu bản trong tháng 11/2026. Đơn vị cũng đề nghị rà soát một số nội dung đăng ký đối với môn học lựa chọn và chuyên đề ở cấp THPT, trong đó có Âm nhạc, Mỹ thuật, và chốt đơn hàng chính thức trước ngày 30/8. Theo Nhà xuất bản, đề nghị này chưa nhận được phản hồi.
Tính đến ngày 7/9, Nhà xuất bản cho biết đã cung ứng 6,8 triệu bản sách giáo khoa cho Đắk Lắk, đạt 100% kế hoạch phát hành ban đầu, và sách vẫn còn tại các cửa hàng. Vì vậy, đơn vị đề nghị phân biệt nhu cầu 2,31 triệu bản dành cho chương trình cấp miễn phí với tình hình nguồn sách trên thị trường, để tránh hiểu con số này là lượng sách thiếu trong toàn bộ kế hoạch cung ứng của tỉnh.
Tại Khánh Hòa, theo thông tin Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp, Nghị quyết số 32/2026/NQ-HĐND được ban hành ngày 27/8, thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho học sinh vùng III, làm phát sinh thêm nhu cầu 342.868 bản.
Trước đó, Nhà xuất bản đã cung ứng hơn 2 triệu bản theo đơn đặt hàng ban đầu của địa phương. Lượng sách bổ sung cho chính sách mới cần trải qua các khâu đấu thầu, in và vận chuyển, với thời gian được Nhà xuất bản xác định là khoảng 3 tháng. Đây là phần nhu cầu cần tiếp tục bố trí, bên cạnh lượng sách đã cung ứng theo kế hoạch trước đó.
Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, trong thời gian chờ chính sách hỗ trợ được triển khai, một bộ phận phụ huynh tạm dừng mua sách, còn nhà trường chưa có đơn hàng sớm. Khi thủ tục mua sắm chưa hoàn tất và năm học đã đến gần, nhu cầu mua tại cửa hàng cũng như các đơn hàng bổ sung cùng tăng lên.
Để hoàn thành một đợt sách, các cơ sở sản xuất cần chuẩn bị vật tư, tổ chức in, đóng cuốn rồi vận chuyển đến hệ thống phát hành và các điểm trường. Với đơn hàng lớn phát sinh trong thời gian ngắn, Nhà xuất bản khó đáp ứng ngay toàn bộ nhu cầu, dù đã huy động thêm năng lực cung ứng. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng khan hiếm cục bộ một số sách tại các tỉnh, thành.
 |
| Sự phối hợp sớm, thông tin rõ ràng giữa các bên sẽ giúp việc cung ứng chủ động hơn, để học sinh và các gia đình yên tâm chuẩn bị cho năm học mới - Ảnh: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam |
Theo thông tin từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhìn nhận trách nhiệm trong công tác tổng hợp, dự báo nhu cầu chung, đồng thời thành lập tổ công tác phản ứng nhanh hoạt động 24/7 để rà soát, điều phối và luân chuyển sách giữa các địa phương.
Về phía Nhà xuất bản, đơn vị cho biết đã huy động tối đa công suất các nhà in đối tác, đưa tổng lượng sách giáo khoa cung ứng lên gần 240 triệu bản tính đến giữa tháng 9/2026. Cùng với sách in, hệ thống sách giáo khoa điện tử tại taphuan.nxbgd.vn được mở miễn phí để giáo viên, học sinh sử dụng trong thời gian chờ bổ sung sách.
Nhà xuất bản cam kết hoàn tất cung cấp các bản sách in bổ sung còn thiếu trước ngày 30/9/2026.
Từ thực tế năm nay, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đề xuất làm rõ trách nhiệm tổng hợp, xác nhận nhu cầu sách giáo khoa tại từng địa phương. Số liệu cần theo sát biến động học sinh và được chuyển tới đơn vị cung ứng đủ sớm để chủ động sản xuất.
Với những địa phương thực hiện hỗ trợ hoặc miễn phí sách trước lộ trình chung, Nhà xuất bản đề nghị chuẩn bị đầy đủ dự toán, kế hoạch nhu cầu và phương án mua sắm; tuân thủ mốc phê duyệt trước ngày 30/10 hằng năm theo quy định được viện dẫn, bảo đảm thời gian đưa sách về thư viện.
Nhà xuất bản cũng kiến nghị xem xét đưa sách giáo khoa vào danh mục sản phẩm, dịch vụ công thiết yếu, tạo cơ sở thuận lợi hơn cho việc đặt hàng, bố trí ngân sách, dự trữ và điều tiết nguồn sách khi nhu cầu biến động.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát quá trình triển khai các chính sách hỗ trợ cần chú trọng điều kiện nguồn lực và khả năng thực hiện. Sự phối hợp sớm, thông tin rõ ràng giữa các bên sẽ giúp việc cung ứng chủ động hơn, để học sinh được nhận sách kịp thời và các gia đình yên tâm chuẩn bị cho năm học mới.
