Văn hóa nghệ thuật

Những hoài niệm trong các tác phẩm nghệ thuật của họa sĩ Nguyễn Phan

Phương Nga
Mỹ thuật 11:19 | 05/05/2026
Baovannghe.vn - Diễn ra từ từ ngày 9-16/5, tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng và từ ngày 24-31/5, tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, triển lãm Họa sĩ Nguyễn Phan - Những năm tháng và sắc màu hoài niệm sẽ giới thiệu đến công chúng hơn 30 tác phẩm tranh sơn dầu tiêu biểu của cố họa sĩ.
aa

Triển lãm nhằm tưởng niệm và tri ân cố họa sĩ Nguyễn Phan, do KTS Phan Trường Sơn (con trai cố họa sĩ Nguyễn Phan) và gia đình thực hiện. Ngoài hơn 30 tác phẩm hội họa tiêu biểu của họa sĩ, triển lãm cũng giới thiệu đến những người yêu mến mỹ thuật tập sách Họa sĩ Nguyễn Phan, những năm tháng và sắc màu hoài niệm.

Tranh sơn dầu “Địa đàng 1- 2008” của cố họa sĩ Nguyễn Phan
Tranh sơn dầu “Địa đàng 1- 2008” của cố họa sĩ Nguyễn Phan

Họa sĩ Nguyễn Phan (1940–2010), tên thật Phan Ngọc Nam, tốt nghiệp khóa 2 trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế năm 1962 - một môi trường đào tạo hàn lâm, chịu ảnh hưởng sâu đậm của mỹ thuật Pháp, nhưng đồng thời vẫn nuôi dưỡng tinh thần thẩm mỹ Á Đông.

Thế giới hội họa của Nguyễn Phan có những đặc trưng: Bố cục đơn giản mà chặt chẽ, đối kháng trong thể tài nhưng thuần nhất ở cá tính; đầy ngôn ngữ trừu tượng, tuy mang phong cách cổ điển nhưng thủ pháp thể hiện mới mẻ, sâu lắng, trữ tình. Họa sĩ Nguyễn Phan luôn trăn trở sáng tạo, bứt phá, cố vượt chính mình để vươn tới cái mới trong lặng lẽ và khiêm tốn hằng có nơi ông.

Tranh sơn dầu “Điệu nhảy của Ngư dân và Cá – 2008”
Tranh sơn dầu “Điệu nhảy của Ngư dân và Cá – 2008”

Nhận xét hội họa của Nguyễn Phan, nhà văn Cung Tích Biền viết: “…Nguyễn Phan đã phần nào thành công trong nghề và trong cuộc chơi hội họa. Nhưng, một chiều hôm anh cũng trực ngộ, rằng Danh vị có điểm chết của nó khi nghệ thuật được đóng khung,...; Nguyễn Phan ý thức điều này, nên trong nồng nhiệt sáng tạo, anh luôn trăn trở, bứt phá, cố vượt chính mình để vươn tới cái mới, trong lặng lẽ và khiêm tốn hằng có nơi anh”. (Trích trong Tạp chí Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, số 6/1992).

Sau năm 1975, hoạt động nghệ thuật của Nguyễn Phan đã có thêm hướng rẽ khác. Bên cạnh hội họa, ông còn tham gia thiết kế quy hoạch kiến trúc, trang trí nội ngoại thất, điêu khắc. Vào thời điểm đó, hiếm khi có một họa sĩ nào thực hiện hoàn chỉnh một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc – kiến trúc từ ý tưởng quy hoạch cho đến tạo hình như ông.

Trước khi qua đời vào năm 2010, năm 2009, Họa sĩ Nguyễn Phan đã hoàn tất tác phẩm liên hoàn Những đóa hoa từ phế liệu gồm hai bức tranh có tổng diện tích hơn 30m², tận dụng các vỏ, nắp và chai nhựa đã qua sử dụng, truyền tải thông điệp “Chung tay gìn giữ Sài Gòn – xanh, sạch và đẹp”, tác phẩm này đạt kỷ lục Guinness Quốc gia năm 2009.

Tranh sơn dầu “Địa đàng 2- 2008”
Tranh sơn dầu “Địa đàng 2- 2008”

Còn theo họa sĩ Phan Trọng Văn, trong dòng chảy nghệ thuật nói chung và mỹ thuật nói riêng ở miền Trung thế kỷ XX, họa sĩ Nguyễn Phan hiện thân như một sự giao thoa giữa tâm hồn nghệ sĩ lãng mạn và tư duy quy hoạch không gian đô thị đầy lý tính.

Các công trình của Nguyễn Phan đã cho thấy một sự giao thoa trọn vẹn, hài hòa giữa lãng mạn và lý tính như một kiến trúc sư giỏi có tâm hồn của một họa sĩ, và như một nghệ sĩ lớn có tầm nhìn đa diện.

Hành trình của ông là lời nhắc nhở cho những người làm nghề kiến trúc và nghệ thuật hôm nay: Rằng giữa những bộn bề của cuộc sống, cái cốt lõi cuối cùng vẫn là sự thấu cảm nhân văn và tình yêu cháy bỏng với những giá trị thẩm mỹ trường tồn.

Một buổi chiều tháng Tám ở triển lãm văn học

Một buổi chiều tháng Tám ở triển lãm văn học

Baovannghe.vn - Nhưng đâu đó giữa một buổi chiều tháng Tám rất dài, những điều bình thường bỗng trở nên mong manh một cách lạ lùng, như thể ngày hôm ấy đã bắt đầu biến thành ký ức ngay cả khi nó còn chưa kết thúc...
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục

Baovannghe.vn- Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục.
Chính thức thông qua 5 chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật

Chính thức thông qua 5 chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật

Baovannghe.vn - Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 227/NQ-CP ngày 13/8/2026 thông qua 5 chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật.
Một lời khuyên, một bước ngoặt

Một lời khuyên, một bước ngoặt

Baovannghe.vn - Tuổi thơ tôi cùng bạn bè lấy rừng xanh làm bạn. Nói là chơi hay lao động đều đúng. Rừng cho những con suối, bền bỉ, róc rách vui hơn, khi chúng tôi ngược tìm bắt cá cờ, xúc những con tép đen rêu, bắt những con cua đá ẩn mình trong hang cạn.
Chuyện tình bên dòng sông Long Đại. Truyện ngắn của Nguyễn Đại Duẫn

Chuyện tình bên dòng sông Long Đại. Truyện ngắn của Nguyễn Đại Duẫn

Baovannghe.vn- Làng Long Đại những năm bom đạn giặc Mỹ là nơi “tọa độ lửa” của máy bay và pháo hạm. Ban ngày máy bay quần thảo, ban đêm pháo sáng trắng cả dòng sông. Chúng phát hiện được mục tiêu là ném bom tới tấp. Khi pháo cao xạ của ta bắn lên, chúng đạp cho hết số bom rồi tháo chạy ra biển