Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất thảo luận, cho ý kiến đối với 17 dự án luật. Ảnh: quochoi.vn

Những quyết sách mở đường

Thông thường, một kỳ họp Quốc hội không được đo bằng số lượng luật được thông qua, mà ở hiệu quả của những quyết sách sau đó qua việc định lượng: có giải quyết được những vấn đề đặt ra từ đời sống, tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở phát triển, đồng thời mở thêm không gian để khơi thông và phát huy các nguồn lực hay không. Phát biểu khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Quốc hội không làm luật để hoàn thành Chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mở đường cho phát triển” - Quan điểm này không chỉ đề cập tới 17 dự án luật được đưa ra tại hội nghị chuyên trách, mà còn là định hướng cả một nhiệm kỳ lập pháp.

Từ quan điểm của người đứng đầu Quốc hội nhìn rộng ra công tác lập pháp có thể thấy, áp lực Luật phải theo sát cuộc sống, dự báo và kiến tạo tương lai là vô cùng lớn. Cụ thể tại kỳ họp thứ hai diễn ra vào cuối tháng 10 này, Quốc hội khóa XVI Quốc hội cùng lúc xem xét, cho ý kiến 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án tác động trực tiếp tới tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh, quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp... nên công tác làm luật tại kỳ họp không chỉ là hoàn tất một khối lượng công đồ sộ mà còn phải tính đến những tác động của Luật và nghị quyết khi được thực thi trong cuộc sống.

Không khó để nhận thấy tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của những người được cử tri cả nước tin tưởng trao trọng trách. Trước khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao và quỹ thời gian không dài, áp lực về chất lượng của mỗi quyết sách càng trở nên rõ rệt. Làm nhanh nhưng không thể làm vội; sửa nhiều luật càng phải bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền càng phải đi liền với việc xác định rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm soát quyền lực và bảo đảm hiệu lực thực thi. Điều đáng chú ý ở Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất không chỉ nằm ở 17 dự án luật được đưa ra thảo luận. Quan trọng hơn là yêu cầu nhìn một dự án luật từ chính vấn đề mà nó phải giải quyết. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản; mỗi dự án phải trả lời được đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn, vì sao phải sửa luật, chính sách mới tạo ra giá trị gì, tác động đến ai, chi phí tuân thủ ra sao, nguồn lực thực hiện ở đâu, ai chịu trách nhiệm đến cùng.

Cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề trong công tác lập pháp đang cho thấy một hướng đi đúng: đưa hoạt động lập pháp trở về với điểm xuất phát và cũng là nơi kiểm nghiệm cuối cùng của mỗi đạo luật, đó là đời sống. Một điều khoản chỉ thực sự có ý nghĩa khi được người dân hiểu, được cơ quan thực thi vận dụng thống nhất và giải quyết được những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. Bởi vậy, sự chắc chắn từ chính sách, chặt chẽ trong quy định, đồng bộ trong hệ thống và thông suốt trong tổ chức thực hiện chính là thước đo quan trọng nhất đối với chất lượng và sức sống của một đạo luật.

Ở góc độ thực thi, yêu cầu ấy đang được phản chiếu rõ trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Hoàn thiện thể chế không tách rời khơi thông nguồn lực, từ cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí cho nền kinh tế đến rà soát, xử lý các dự án tồn đọng, thúc đẩy đầu tư công và tạo động lực mới từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, gần 20 văn bản nợ đọng kéo dài hơn hai năm đã được xử lý; những chồng chéo, giao thoa về chức năng giữa một số bộ, ngành cũng được tập trung tháo gỡ. Những chuyển động ấy cho thấy thể chế không chỉ là khuôn khổ để quản lý, mà khi được hoàn thiện và thực thi đúng hướng, chính nó có thể trở thành nguồn lực, trực tiếp mở đường cho phát triển.

Tạo nên những thay đổi thực chất

Kết quả 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy những chuyển động ấy đã tạo ra tác động cụ thể. GDP quý III ước tăng 9,95%; GDP 9 tháng ước tăng 9,01%, cao nhất trong 15 năm qua. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. 11.849 nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng giao trong 9 tháng cơ bản được thực hiện đúng tiến độ, tỷ lệ quá hạn chỉ còn 0,79%. Những con số biết nói trên không chỉ phản ánh sự linh hoạt trong điều hành mà còn cho thấy một yêu cầu đang được đặt rõ hơn: hiệu quả quản trị phải được nhìn bằng kết quả đầu ra, tác động thực tế, mức độ thuận lợi mà người dân, doanh nghiệp nhận được.

Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, “chất lượng phải đi trước một bước so với tiến độ”, công tác lập pháp đang được đặt trong yêu cầu sát thực tiễn hơn, để mỗi chính sách thực sự đáp ứng những vấn đề của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố nền tảng thể chế, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực và mở thêm dư địa cho những động lực tăng trưởng mới.

Trước thềm kỳ họp, yêu cầu được nhiều đại biểu đặt ra cũng rất rõ: chính sách phải thực sự mở đường cho doanh nghiệp, quản trị phải tạo thuận lợi để nguồn lực được khơi thông và vận động hiệu quả. Phân cấp, phân quyền cần đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm rõ ràng; chuyển đổi số phải đem lại những thay đổi thực chất, để người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Bởi, theo nhiều đại biểu, một đạo luật chỉ thực sự có sức sống khi những điều được quyết định trên nghị trường trở thành những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Mô hình “luồng xanh”, là một minh chứng cho cải cách thủ tục hành chính giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án. Đơn cử, tại Phú Thọ, 9 tháng năm 2026 thu hút 2,4 tỷ USD vốn FDI, đạt 151,3% kế hoạch năm. Tại Tây Ninh, 93 dự án được phê duyệt với tổng vốn đăng ký khoảng 33 tỷ USD. Tại Lạng Sơn, mô hình “cửa khẩu thông minh” đưa thời gian thông quan từ 4-5 ngày xuống dưới 24 giờ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm 30-40% chi phí vận hành. Những kết quả ấy cho thấy khi thể chế được tháo gỡ đúng chỗ, nguồn lực có thể chuyển động nhanh hơn và mạnh mẽ hơn.

Bởi vậy, trước thềm kỳ họp, điều cử tri và người dân cả nước quan tâm không chỉ là sẽ có thêm những đạo luật mới, mà là một hệ thống pháp luật nhất quán hơn, một nền quản trị chủ động hơn và một môi trường phát triển thuận lợi hơn. Đặc biệt, những chủ trương lớn cần được chuyển hóa thành những quy định đủ rõ để thực hiện, đủ mở để khơi sức sáng tạo và đủ chặt để kiểm soát quyền lực. Vì muốn nói gì thì nói, tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành việc làm, thu nhập, cơ hội kinh doanh và chất lượng sống tốt hơn. Mỗi quyết sách vì thế phải thực sự mở đường cho nguồn lực, giảm bớt chi phí và rào cản, tạo thêm cơ hội để người dân và doanh nghiệp phát triển. Hay nói đúng hơn, đích đến cuối cùng, hiệu quả của chính sách không nằm trên giấy, mà ở những gì người dân thực sự nhận được.