 |
| Ninh Bình trong kỷ nguyên mới: động lực cho kinh tế số. Nguồn: Báo Chính Phủ. |
Việc hợp nhất ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình thành một đơn vị hành chính mới – tỉnh Ninh Bình - không chỉ là sự kiện quan trọng trong cải cách thể chế mà còn mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới. Với quy mô dân cư hơn 3,5 triệu người, tiềm lực kinh tế đa dạng và lợi thế bổ sung giữa các địa phương, tỉnh Ninh Bình mới đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trung tâm kinh tế số cấp vùng đầu tiên của cả nước.
Điều kiện tiên quyết cho bước nhảy vọt này chính là sự đột phá về thể chế. Trên cơ sở Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số đến năm 2030, tỉnh Ninh Bình đang triển khai đồng bộ nhiều chính sách nhằm đồng bộ hóa thể chế chuyển đổi số ở cấp địa phương - từ quy hoạch hạ tầng dữ liệu, thống nhất các hệ thống quản lý hành chính, đến chuẩn hóa quy trình cung cấp dịch vụ công theo mô hình “chính quyền số đa trung tâm, một nền tảng”.
Việc xây dựng kho dữ liệu mở cấp tỉnh đang được đẩy mạnh, tích hợp dữ liệu dân cư, đất đai, y tế, giáo dục từ ba tỉnh cũ vào một hệ thống duy nhất, kết nối với dữ liệu quốc gia. Đây không chỉ là tài nguyên chiến lược phục vụ điều hành mà còn là nền tảng để phát triển các sản phẩm số, dịch vụ công thông minh và cá nhân hóa trải nghiệm người dân.
Cùng với thể chế, hạ tầng số được xác định là yếu tố cốt lõi để vận hành mô hình kinh tế số vùng. Tỉnh Ninh Bình đã quy hoạch hai trung tâm dữ liệu lớn tại Hoa Lư và Duy Tiên - đảm nhiệm chức năng lưu trữ, xử lý, bảo mật và điều phối dữ liệu toàn tỉnh. Hệ thống nền tảng điện toán đám mây, kết nối mạng diện rộng và ứng dụng điều hành tích hợp đang dần thay thế các mô hình hành chính truyền thống.
Đặc biệt, mạng 5G và cáp quang tốc độ cao đã phủ sóng hầu hết khu vực đô thị và các vùng động lực phát triển như KCN Gián Khẩu, Phúc Sơn, Mỹ Trung. Các điểm cung cấp dịch vụ công cộng - trường học, trạm y tế, bưu điện văn hóa xã - được số hóa và kết nối vào hệ thống điều hành thông minh. Mục tiêu đến 2030 là 100% dịch vụ công phổ biến được cung cấp hoàn toàn trên môi trường số.
Sự phát triển hạ tầng số còn kéo theo nhiều dịch vụ mới: hệ thống camera an ninh đô thị tích hợp AI; bản đồ số du lịch; truy xuất nguồn gốc QR code trong nông nghiệp; số hóa hồ sơ y tế, giáo dục... Nền tảng công nghệ không chỉ phục vụ chính quyền mà từng bước trở thành công cụ của người dân trong quản trị cuộc sống.
Ninh Bình sở hữu lợi thế “di sản kép” với Tràng An - di sản thế giới về văn hóa và thiên nhiên, cùng hệ thống di tích như Cố đô Hoa Lư, Tam Cốc, Bái Đính... Đây là nền tảng để địa phương phát triển du lịch thông minh - một trong ba mũi nhọn chiến lược của kinh tế số tỉnh.
Thực tế cho thấy, năm 2024, Ninh Bình đón trên 5 triệu lượt khách, trong đó 30% sử dụng các dịch vụ số như vé điện tử, bản đồ du lịch số, hướng dẫn viên ảo. Các ứng dụng số hóa được triển khai tại các điểm di tích giúp cải thiện trải nghiệm du khách, đồng thời hỗ trợ quản lý và bảo tồn di sản.
Tỉnh đã khởi động xây dựng hệ thống dữ liệu du lịch tích hợp, kết nối với thông tin lưu trú, giao thông, tài nguyên văn hóa – sinh thái. Các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch ứng dụng thực tế ảo (VR), AI và phân tích dữ liệu để cá nhân hóa hành trình của khách. Đây là hướng đi giúp nâng cao giá trị dịch vụ, giảm phụ thuộc vào mô hình du lịch truyền thống và tạo ra nguồn thu bền vững.
Với vị trí chiến lược nằm trên hành lang kinh tế Bắc - Nam, kết nối quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và đường sắt, tỉnh Ninh Bình mới có lợi thế lớn để phát triển logistics thông minh. Các cụm logistics tại Duy Tiên, Phủ Lý đang từng bước hình thành, gắn với các khu công nghiệp và vùng sản xuất nông nghiệp - làng nghề.
Điểm đáng chú ý là mô hình logistics số trong nông nghiệp: nhiều HTX, cơ sở sản xuất tại Gia Viễn, Kim Sơn, Yên Mô... đã áp dụng nền tảng truy xuất nguồn gốc QR code, quản lý đơn hàng qua phần mềm và liên kết với sàn thương mại điện tử. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí trung gian mà còn nâng cao giá trị gia tăng và độ tin cậy của sản phẩm địa phương.
Trong ngành công nghiệp, các doanh nghiệp FDI như McNex Vina, Qisda, ESMO VINA đã áp dụng quy trình quản trị số, quản lý chuỗi cung ứng bằng dữ liệu lớn (big data), từ đó kết nối hiệu quả với các đối tác toàn cầu. Điều này cho thấy nếu có sự đồng bộ giữa hạ tầng số, nhân lực số và chính sách hỗ trợ, tỉnh có thể hình thành chuỗi logistics vùng hiện đại và hiệu quả.
Kinh tế số không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp lớn mà còn phải lan tỏa đến từng người dân. Tỉnh Ninh Bình đang triển khai mô hình “chợ số vùng” - nơi các hộ sản xuất, làng nghề có thể đưa sản phẩm lên sàn, quảng bá trực tuyến và giao dịch qua nền tảng thương mại điện tử.
Nhiều sản phẩm OCOP như chè Kim Sơn, nấm Yên Mạc, trà hoa vàng Yên Thắng, tinh dầu bưởi Đông Sơn… đã có gian hàng trực tuyến, kết nối vận chuyển nhanh và thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là bước chuyển căn bản từ mô hình “người bán gặp người mua” sang mô hình “người bán tìm được khách hàng phù hợp qua dữ liệu”.
Chính quyền tỉnh tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng số, phối hợp với bưu điện và thanh niên để hướng dẫn người dân số hóa sản phẩm, tạo tài khoản, sử dụng phần mềm quản lý đơn hàng và quảng bá trên mạng xã hội. Đó là cách thiết thực để phổ cập chuyển đổi số – từ ruộng vườn đến thị trường số toàn cầu.
Với quyết tâm chính trị cao, tầm nhìn chiến lược rõ ràng và sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân, tỉnh Ninh Bình mới đang trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế số của vùng Đồng bằng Sông Hồng. Đây không chỉ là một dự án cải cách hành chính - mà là một mô hình phát triển hiện đại, thông minh và tiên phong - nơi mà dữ liệu trở thành tài sản, công nghệ là công cụ, và người dân là trung tâm.
