KHOẢNG LẶNG YÊN THÁNG TƯ
NGÔ THẾ OANH
Tôi chưa bao giờ gặp đâu một bầu trời như thế
Bầu trời trong cao rộng khác thường
Những hàng me vừa mùa thay lá
Sắc xanh non tuôn sáng những bờ đường
Sau cơn mưa thành phố như gương
Lấp lánh những tường nhà khuôn mặt
Những lá cờ trên những ô cửa sổ đỏ tươi
Những lá cờ… không hiểu sao tôi bỗng rưng nước mắt
Mặt trời thật giản dị trên cao
Quân phục đẫm mồ hôi bụi đất
Chiếc bi - đông chuyền tay cứu khát
Những vòm sao cao vút trên đầu
Cụm mây trắng tinh di động về đâu
Đồng đội của tôi, đồng đội của tôi
Nói gì được nữa đây trong buổi mai toàn thắng
Bỗng thấm thía hơi ấm bàn tay bạn
Đất dịu mát dưới chân không sao thốt lên lời
Khoảnh khắc thành phố đường lặng yên
Lặng yên hàng cây
Lặng yên vòm trời
Lặng yên những căn nhà
Lặng yên những lá cờ trong nắng
Lặng yên nét cười thẳm sâu mắt bạn
Khoảnh khắc thành phố như mặt biển
Rồi tất cả trào lên cuồn cuộn thủy triều.
Sài Gòn 1975
LỜI BÌNH
Bắt đầu là một cảm nhận, một ấn tượng rất riêng của Ngô Thế Oanh về không gian trong ngày chiến thắng. Chớp lấy hình ảnh bầu trời trong xanh cao rộng, những hàng me đang mùa thay lá giữa đường phố Sài Gòn để nói lên niềm vui bát ngát trong tâm hồn của mọi người. Giây phút ấy làm sao không xúc động:
Tôi chưa bao giờ gặp đâu một bầu trời như thế
Bầu trời trong cao rộng khác thường
Những hàng me vừa mùa thay lá
Sắc xanh non tuôn sáng những bờ đường
|
Câu thơ dàn trải, lâng lâng như bước chân sải dài trên phố xá. Nhịp thơ tươi vui, hân hoan và hào sảng. Hình ảnh thơ trong sáng, tươi mới như đất trời hãy còn sung mãn sức xuân. Giữa một không gian trong xanh, cao rộng tuyệt vời dường ấy, nhà thơ tập trung lòng mình để lắng nghe nỗi xúc động dâng trào khi ngước nhìn lên hình ảnh lá cờ Tổ quốc lần đầu thắm đỏ giữa phố phường Sài Gòn như ao ước ngày nào của Bác:
Những lá cờ trên những ô cửa sổ đỏ tươi
Những lá cờ… không hiểu sao tôi bỗng rưng nước mắt
Từ hạnh phúc ngập tràn đến rưng nước mắt là một tâm trạng rất thật. Trong khoảnh khắc thiêng liêng toàn thắng, tác giả vẫn không quên nhớ về đồng đội ngày nào chuyền nhau từng bi-đông nước để cứu khát sau những trận đánh giáp mặt với quân thù. Biết bao nhiêu đồng đội đã nằm lại, vĩnh viễn không được nhìn thấy Sài Gòn, không thấy được niềm vui chiến thắng. Giờ đây, nhớ lại hơi ấm bàn tay bạn, nhà thơ như âm thầm lắng nghe từng âm vọng thiêng liêng chìm sâu trong mỗi thớ đất mà bạn mình đã ngã xuống:
Đồng đội của tôi, đồng đội của tôi
Nói gì được nữa đây trong buổi mai toàn thắng
Bỗng thấm thía hơi ấm bàn tay bạn
Đất dịu mát dưới chân không sao thốt lên lời
Vâng! Đó là khoảng lặng yên tháng Tư đầy xúc động. Biết nói gì đây trong giờ phút thiêng liêng này, khi mặt đất dưới chân như cũng nghẹn ngào, se sắt. Tiếp tục mạch cảm xúc ấy, Ngô Thế Oanh đã sử dụng một loạt từ "lặng yên" để làm nổi bật tứ thơ về cái khoảng khắc không thể nào quên trong thời khắc lịch sử huy hoàng - thời khắc miền Nam được hoàn toàn giải phóng. Từ hàng cây xanh biếc, đến vòm trời cao rộng; từ những căn nhà trên mái phố đến những lá cờ trong nắng, tất cả im lặng đến rưng rưng, ngay cả nét cười thẳm sâu nơi mắt bạn hiện về trong tâm thức:
Khoảnh khắc thành phố đường lặng yên
Lặng yên hàng cây
Lặng yên vòm trời
Lặng yên những căn nhà
Lặng yên những lá cờ trong nắng
Lặng yên nét cười thẳm sâu mắt bạn
Lặng yên để rồi trào vỡ, bừng sôi như thuỷ triều cuồn cuộn, như sóng dào đại dương trong nỗi niềm xúc động. Hai câu thơ kết được tác giả tách thành một khổ thơ, dồn nén và chất chứa, tràn ngập và bung tỏa. Đó là niềm vui lớn của một dân tộc sau ba mươi năm chia cắt, niềm vui trào dâng mà nước mắt chan hòa trên mỗi mặt người. Cả thành phố Sài Gòn lúc này như mặt biển bừng lên sức sống, "cuồn cuộn thủy triều" sau sức nén của một cuộc bùng nổ:
Khoảnh khắc thành phố như mặt biển
Rồi tất cả trào lên cuồn cuộn thủy triều
Khoảng lặng yên tháng Tư là bài thơ hay. Sự thành công trước hết của thi phẩm là nhờ tác giả biết khai thác được tứ thơ thật độc đáo. Lặng yên mà trào vỡ, lắng sâu mà bừng thức một niềm vui sướng vô biên. Nước mắt và nỗi niềm suy tư hòa trong tiếng cười cùng niềm vui rạng rỡ. Chính nghệ thuật đối lập nằm ở tầng sâu đã làm nên sức cám dỗ mãnh liệt kể từ khi thi phẩm ra đời vào đúng dịp nhà thơ tiến vào Sài Gòn giương cao ngọn cờ đại thắng.
