Kính thưa Đoàn Chủ tịch Đại hội!

Kính thưa Đại hội!

Trong không khí trang nghiêm và đầy tinh thần trách nhiệm của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, thay mặt Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương, tôi xin kính chúc Đoàn Chủ tịch Đại hội, các vị khách quý và các đồng chí đại biểu Đại hội sức khỏe, hạnh phúc. Chúc Đại hội thành công tốt đẹp…

Được sự đồng ý của Đoàn Chủ tịch Đại hội, tôi xin tham luận về chủ đề “Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.

Tham luận do đồng chí Trần Văn Rón, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương, trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Ảnh: TTXVN

Kính thưa Đại hội!

Kiểm tra, giám sát luôn là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng, là nhiệm vụ của toàn Đảng, trước hết là của các cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng. Qua các thời kỳ, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng đã góp phần quan trọng vào việc bảo vệ đường lối của Đảng, giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; từng bước kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; đấu tranh không khoan nhượng với tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, những biểu hiện “lợi ích nhóm”, “tư duy nhiệm kỳ”, tha hóa quyền lực trong một bộ phận cán bộ, đảng viên; góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, tăng cường khối đoàn kết thống nhất trong Đảng, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị công minh, liêm chính, hành động nhằm thực hiện thành công mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

1. Kết quả đạt được trong nhiệm kỳ XIII

Nhiệm kỳ Đại hội XIII, UBKT Trung ương đã tập trung xây dựng, ban hành và tham mưu cho Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành nhiều quy chế, quy định, chương trình, kế hoạch quan trọng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, trong đó tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống các nguyên tắc, phương pháp, quy trình kiểm tra, giám sát, vừa có tác dụng giáo dục, phòng ngừa, ngăn chặn, vừa là căn cứ để phát hiện và xử lý nghiêm minh các vi phạm, tạo điều kiện thuận lợi cho cấp ủy, UBKT các cấp thực hiện nhiệm vụ thống nhất từ Trung ương đến cơ sở với trọng tâm là đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng.

Nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu cấp ủy về tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát được nâng lên rõ rệt. Hầu hết các cấp ủy, tổ chức đảng đã xác định rõ vai trò trách nhiệm, thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát; tạo chuyển biến tích cực, toàn diện trên các mặt công tác.

UBKT Trung ương và UBKT các cấp đã tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ do Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cấp ủy cùng cấp giao với một khối lượng công việc rất lớn, tăng nhiều, phức tạp hơn nhiều so với nhiệm kỳ trước đây, chất lượng, hiệu quả ngày càng được nâng lên. Trong đó, nổi bật là đã rất chủ động cảnh báo, làm công tác phòng ngừa; đồng thời quyết tâm, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm và đã tạo ra bước đột phá trong thực hiện nhiệm vụ trọng tâm này.

Nhiệm kỳ XIII, UBKT Trung ương và UBKT các cấp đã kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm trên 13.600 tổ chức đảng và trên 38.000 đảng viên (trong đó trên 20.000 là cấp ủy viên các cấp), giám sát gần 124.000 tổ chức đảng và trên 174.000 đảng viên (trong đó gần 114.000 là cấp ủy viên các cấp); tập trung nhiều vào những điểm "nóng", những lĩnh vực, địa bàn phức tạp, dễ phát sinh tiêu cực, những vấn đề bức xúc mà dư luận quan tâm như: việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện và chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quyết định, quy chế, kết luận của Đảng; về thực hiện nhiệm vụ đảng viên, nhiệm vụ cấp ủy viên; việc ban hành và tổ chức thực hiện quy chế làm việc, việc chấp hành chính sách, pháp luật của Nhà nước; việc thực hiện các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, quy chế làm việc, chế độ công tác, công tác cán bộ, đất đai, tài chính, đầu tư,...

Nhiều vụ việc phức tạp, nhạy cảm, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương, gây bức xúc trong xã hội đã được phát hiện, làm rõ, kết luận và xử lý kỷ luật nghiêm minh nhiều tổ chức đảng và đảng viên vi phạm (Quyết định kỷ luật và đề nghị cấp có thẩm quyền thi hành kỷ luật trên 2.280 tổ chức đảng và trên 97.000 đảng viên vi phạm), trong đó có cả những đồng chí giữ cương vị cao của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo chủ chốt các địa phương, đơn vị... với tinh thần làm nghiêm từ trên xuống, không có "vùng cấm", "không có ngoại lệ", nhưng cũng rất nhân văn, mục đích chính là làm cho tổ chức đảng, đảng viên thấy được vi phạm, khuyết điểm của mình để sửa chữa, khắc phục. Điều đó đã khẳng định quyết tâm chính trị cao của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy các cấp và bản lĩnh của Ngành Kiểm tra trong công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Các tổ chức đảng sau khi được kiểm tra, giám sát đều đã quyết tâm khắc phục, sửa chữa, siết chặt lại kỷ luật, kỷ cương, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị đạt nhiều kết quả tích cực.

Trong đó, một số vụ việc, vụ án lớn gây bức xúc trong xã hội, dư luận đặc biệt quan tâm đã được kiểm tra, xem xét, xử lý như: Các vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuận An, Công ty Cổ phần Tập đoàn Phúc Sơn; Công ty Cổ phần Tiến bộ Quốc tế (Công ty AIC) và Tập đoàn Vạn Thịnh Phát; Công ty Việt Á; Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao và một số đơn vị liên quan; Vụ án “Sài Gòn Đại Ninh”;… Qua kiểm tra, đã kịp thời xử lý nghiêm những tổ chức đảng, đảng viên vi phạm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, góp phần củng cố, tăng cường niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Công tác nghiên cứu tổng kết lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng được UBKT Trung ương và UBKT các cấp quan tâm, thực hiện. Có nhiều đề tài, đề án nghiên cứu khoa học có chất lượng đã làm sáng tỏ nhiều lý luận về công tác kiểm tra, giám sát, đóng góp chung cho công tác lý luận của Đảng và đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, ban hành các chủ trương, chính sách cho phù hợp.

Kính thưa Đại hội

Có thể nói, công tác kiểm tra, giám sát đã góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII, nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng của các địa phương, đơn vị; góp phần nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật của tổ chức đảng, đảng viên, giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật, tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng; ngăn ngừa các nguy cơ của Đảng cầm quyền, đóng góp tích cực vào việc kiểm soát quyền lực, trong thực thi nhiệm vụ, công vụ, quyền hạn được giao, nhất là phòng, chống việc lạm quyền, lợi dụng quyền lực để trục lợi; góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Mặt khác, qua công tác kiểm tra, giám sát đã kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong lãnh đạo, quản lý, những bất cập trong cơ chế, chính sách, pháp luật để đề xuất, kiến nghị cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi cho phù hợp.

Bên cạnh những kết quả to lớn đã đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, bất cập, những “điểm nghẽn” trong công tác kiểm tra, giám sát thời gian qua: Một số cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cấp ủy chưa coi trọng đúng mức công tác kiểm tra, giám sát, chưa kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát đối với cấp ủy viên cùng cấp, người đứng đầu, người có chức vụ, quyền hạn còn hạn chế. Việc tự kiểm tra, tự phát hiện và xử lý vi phạm trong nội bộ vẫn là khâu yếu; có nhiều khuyết điểm, vi phạm của tổ chức đảng, đảng viên chậm được phát hiện, xử lý kéo dài. Chất lượng công tác giám sát thường xuyên còn nhiều hạn chế, có những vi phạm của tổ chức đảng, đảng viên diễn ra trong thời gian dài nhưng chậm được phát hiện.

2. Từ thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, UBKT rút ra 5 bài học kinh nghiệm sau đây:

Một là, các cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu cấp ủy phải thực sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát ở địa phương, đơn vị một cách chủ động, trách nhiệm theo tinh thần “lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”. Thực tiễn chứng minh ở đâu cấp ủy, nhất là người đứng đầu quan tâm, trực tiếp chỉ đạo và làm gương, thì ở đó công tác kiểm tra có sức nặng, "thanh bảo kiếm" mới thực sự sắc bén. Nhiệm kỳ XIII đã chứng minh, sự chỉ đạo sát sao của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư là "điểm tựa" vững chắc nhất để UBKT các cấp dám chạm vào những mảng tối, những "pháo đài" tưởng chừng bất khả xâm phạm.

Hai là, thực hiện đồng bộ giữa kiểm tra và giám sát theo phương châm: “giám sát phải mở rộng”, “kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm”, trong đó, coi trọng giám sát thường xuyên để nhắc nhở, cảnh báo, chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn. Việc xử lý kỷ luật phải nghiêm minh, song, cần phải trên tinh thần nhân văn, “trị bệnh cứu người”; kỷ luật một vài người để cứu muôn người; xử lý nghiêm minh nhưng vô cùng nhân văn, nhân ái. Qua kiểm tra, chúng ta không chỉ chỉ ra sai phạm mà còn tìm ra kẽ hở về cơ chế để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện thể chế.

Ba là, phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng "trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt". Nhiệm kỳ XIII ghi dấu ấn về sự phối hợp giữa KTGS của Đảng với thanh tra, kiểm toán và các cơ quan bảo vệ pháp luật. Thực hiện nghiêm nguyên tắc kỷ luật Đảng đi trước, tạo tiền đề cho kỷ luật hành chính và xử lý pháp luật.

Bốn là, chú trọng chăm lo xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ UBKT và cơ quan UBKT các cấp có trình độ chuyên môn nghiệp vụ giỏi, có bản lĩnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đây là bài học về nhân tố con người. Phải chú trọng chăm lo xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ UBKT và cơ quan UBKT các cấp có trình độ chuyên môn nghiệp vụ giỏi, có bản lĩnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp và sự chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của UBKT cấp trên đối với cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT cấp dưới, đặc biệt là trong các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, lĩnh vực nhạy cảm, quan trọng và xử lý vi phạm về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Khi cần thiết, UBKT cấp trên tiến hành kiểm tra “cách cấp” hoặc trực tiếp chỉ đạo giải quyết một số vấn đề cụ thể, khó khăn, trở ngại, phức tạp, vấn đề mới phát sinh.

Năm là, thực hiện triệt để, có hiệu quả công tác chuyển đổi số của Ngành Kiểm tra gắn với chuyển đổi số quốc gia, đó là đột phá hàng đầu, là cuộc cách mạng sâu sắc, toàn diện của Ngành Kiểm tra; đẩy mạnh xây dựng hệ thống dữ liệu công tác kiểm tra, giám sát đầy đủ, kịp thời, thống nhất dùng chung, xuyên suốt trong toàn Ngành để triển khai thực hiện hiệu quả nhiệm vụ đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát trên môi trường số.

Kính thưa Đại hội!

Bước sang nhiệm kỳ Đại hội XIV, bên cạnh những thời cơ và thuận lợi, đất nước ta vẫn còn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Công tác kiểm tra, giám sát, cần phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, cách thức tổ chức, phải là phương thức lãnh đạo chủ yếu, là công cụ quan trọng để giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng; gắn kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực; chuyển nhanh, mạnh mẽ trọng tâm từ “xem xét, xử lý” sang “phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa, ngay từ cấp cơ sở” nhằm đảm bảo “đi đúng hướng - làm đúng cách - đạt hiệu quả thực chất” các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng; không để “khoảng trống”, “vùng tối” mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được.

3. Nhiệm vụ công tác kiểm tra, giám sát trong nhiệm kỳ Đại hội XIV

Để góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng mà Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra, công tác kiểm tra giám sát nhiệm kỳ tới cần nhận thức đúng, đầy đủ hơn và tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Một là, đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát; nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm và quyết tâm chính trị của các cấp uỷ, tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng.

Ngay sau Đại hội, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phải bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng nói chung cũng như thực tiễn của từng địa phương, đơn vị. Đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy đảng đối với công tác này. Kịp thời hoàn thiện hệ thống lý luận và các quy định về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng và các quy định của pháp luật liên quan. Đồng thời, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và các quy định về phòng, thống tham nhũng, lãng phí gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực và kỷ luật của Đảng, kỷ luật hành chính, xử lý bằng pháp luật gắn với việc xây dựng hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức để cán bộ đảng viên "không thể tham nhũng", "không dám tham nhũng", “không cần tham nhũng"; có cơ chế để bảo vệ, khuyến khích cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn, đi đầu trong đổi mới vì sự phát triển. Việc đánh giá, xử lý các vi phạm cần đặt trong những điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể để có quan điểm xử lý khách quan, đúng đắn, phù hợp.

Hai là, cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp cần nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu lực, hiệu quả và tạo bước tiến mới trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng. Cấp ủy các cấp phải thường xuyên tự kiểm tra, nhất là đối với cấp ủy viên và cán bộ diện cấp ủy cấp mình quản lý, kịp thời chỉ ra những ưu điểm để phát huy, phát hiện những hạn chế, khuyết điểm để chủ động khắc phục, chấn chỉnh; tăng cường giám sát chuyên đề, trong đó mở rộng giám sát trên tất cả các địa bàn, lĩnh vực, tập trung vào những nơi nội bộ có biểu hiện mất đoàn kết, có vấn đề phức tạp mới nảy sinh, dư luận xã hội quan tâm để chủ động nhắc nhở, cảnh báo, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.

UBKT các cấp tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ cấp ủy giao. Tham mưu xây dựng nội dung kiểm tra, giám sát, phòng ngừa liên quan đến việc chiếm đoạt, trục lợi, gây thất thoát, thiệt hại, lãng phí ngân sách nhà nước trong công tác quản lý, sử dụng tài sản được hình thành thông qua việc triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng vốn nhà nước. Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra việc kê khai, công khai tài sản, thu nhập của cán bộ. Đẩy mạnh việc chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên; chủ động, ngay từ đầu, xuyên suốt trên mọi mặt công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quyết định của cấp ủy các cấp; đảm bảo mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả và phải được giám sát ngay từ đầu. Thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động của Ngành Kiểm tra Đảng, chuyển trọng tâm sang “kiểm tra, giám sát trên dữ liệu”.

Các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy tăng cường phối hợp với UBKT cùng cấp tham mưu giúp cấp ủy tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát thuộc lĩnh vực được phân công phụ trách. Chi bộ chủ động kiểm tra, giám sát đảng viên, kịp thời phát hiện, uốn nắn, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm của đảng viên từ khi mới manh nha để phòng ngừa, ngăn chặn xảy ra vi phạm trong nội bộ, ngay từ cơ sở.

Ba là, UBKT các cấp phải thực hiện toàn diện nhiệm vụ, quyền hạn theo Điều lệ Đảng và các quy định của Đảng; chủ động, tích cực tham mưu, giúp cấp ủy về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng. UBKT cấp trên tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT cấp dưới trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa UBKT với các đảng ủy liên quan; phối hợp chặt chẽ giữa công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với công tác thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử.

Bốn là, nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật; nâng cao khả năng dự báo về tình hình vi phạm của tổ chức đảng và đảng viên, nhất là những vi phạm mới do tác động của hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ mới, trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp... Chú trọng nghiên cứu các chủ trương, biện pháp, cơ chế, chính sách để phát hiện sớm, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn xảy ra vi phạm.

Năm là, tiếp tục kiện toàn UBKT, tổ chức bộ máy cơ quan UBKT các cấp phù hợp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Ngành Kiểm tra Đảng đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, tương xứng, ngang tầm thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng.

Kính thưa Đại hội!

Ngay sau Đại hội, UBKT Trung ương và toàn Ngành Kiểm tra sẽ bám sát vào Nghị quyết của Đại hội XIV, thể chế hóa thành Chương trình hành động, kế hoạch để công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng tiếp tục được thực hiện có chất lượng, hiệu quả, xứng đáng là "thanh bảo kiếm của Đảng".

Với tinh thần đó, tôi xin kết thúc tham luận tại đây, một lần nữa, kính chúc Đoàn Chủ tịch, đại biểu dự đại hội và các vị khách quý dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thắng lợi; chúc Đại hội thành công tốt đẹp.

Xin trân trọng cảm ơn!