Kính thưa Đoàn Chủ tịch!
Kính thưa Đại hội!
Thay mặt Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo, tôi xin trình bày tham luận: “Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, góp phần quyết định tương lai của dân tộc”.
 |
| Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn. Ảnh: TTXVN |
Kính thưa Đại hội!
Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn quan tâm phát triển giáo dục và đào tạo, chăm lo cho việc phát triển con người, đảm bảo lợi ích vững bền trăm năm. Từ nhiều nhiệm kỳ Đại hội gần đây, Đảng ta đều xác định giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu. Từ Nghị quyết 29 năm 2013 tới Nghị quyết 71 tháng 8 năm 2025, là một lịch trình kế thừa và phát triển các quan điểm chỉ đạo mang tính chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị và tính định hướng hành động rất cao của Đảng ta về phát triển con người, cung cấp nguồn nhân lực cất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho các mục tiêu phát triển lớn và cấp bách của đất nước. Dự thảo báo cáo Chính trị tại đại hội lần này cũng đặc biệt nhấn mạnh: “Nhận thức sâu sắc, đầy đủ và thực hiện nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc”.
Kính thưa Đại hội!
Thực hiện các chủ trương, quyết sách của Đảng, giáo dục và đào tạo nước ta trong thời gian vừa qua đã đạt được nhiều kết quả rất quan trọng, thể hiện ở việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đóng góp quan trọng vào các thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hệ thống giáo dục quốc dân được hoàn thiện theo hướng mở, linh hoạt, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng cho người dân; nội dung và phương thức giáo dục, đào tạo có nhiều đổi mới; chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các cấp học và trình độ đào tạo từng bước được nâng lên.
Tuy nhiên, bối cảnh thế giới và trong nước đang có những chuyển biến mạnh mẽ, cuộc cách mạng công nghiệp mới cùng sự bùng nổ về tri thức, về công nghệ số, về trí tuệ nhân tạo, xã hội số, công dân số, tư duy số, những mô hình phát triển mới,… đang khiến tất cả các quốc gia đều cần nhận thức và định hình lại giáo dục và đào tạo.
Đất nước ta đang đứng trước những cơ hội, những khát vọng, những mục tiêu phát triển mới. Để có thể thực hiện được các mục tiêu 100 năm – “Năm 2030 kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và trở thành một nước đang phát triển công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển có thu nhập cao” – Việt Nam nhất định phải có sự phát triển đột phá để trở thành một trong 20 quốc gia có nền giáo dục phát triển nhất thế giới. Trong đó, có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao dồi dào và nhân tài khoa học công nghệ đủ sức cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu, các cá nhân trong xã hội được thụ hưởng sự công bằng, nhân văn và chất lượng cao trong tiếp cận giáo dục.
Phát triển giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, tuy nhiên với vai trò và trách nhiệm trực tiếp, cụ thể, ngành giáo dục và đào tạo tự ý thức một cách sâu sắc về sứ mệnh, nhiệm vụ của mình. Đây là cơ hội rất lớn nhưng cũng là thách thức chưa từng có đối với giáo dục và đào tạo. Để thực hiện được những mục tiêu lớn đó, giáo dục và đào tạo không thể phát triển với tốc độ như cũ, không thể tư duy như cũ và hành động như cũ. Giáo dục và đào tạo cần nhanh chóng khắc phục những điểm còn tồn tại và hạn chế, những điểm nghẽn và sự cản trở, khơi thông mọi nguồn lực, giải phóng cho được sức sáng tạo ở người học, người dạy, ở từng cơ sở giáo dục,…
Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định được các nhiệm vụ và giải pháp quan trọng để triển khai ngay trong thời gian tới như sau:
1. Đổi mới mạnh mẽ nhận thức, tư duy, xác định quyết tâm chính trị cao nhất để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo
Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và sẽ tích cực triển khai chỉ đạo nhằm đổi mới nhận thức, đổi mới tư duy về giáo dục, trong đó có nhận thức sâu sắc về vai trò, sứ mệnh, nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo trước yêu cầu mới trong phát triển đất nước; đổi mới, nâng cao sức chiến đấu và vai trò lãnh đạo toàn diện, định hướng dẫn dắt của tổ chức cơ sở đảng, của cấp ủy đảng trong các cơ sở giáo dục công lập đáp ứng yêu cầu tình hình và nhiệm vụ mới; cần có nhận thức mới về vai trò chủ đạo của nhà nước, của hệ thống giáo dục công; phát triển giáo dục công lập là trụ cột, giáo dục ngoài công lập là cấu phần quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân; nhận thức mới về nâng cao chất lượng giáo dục, hiện đại hóa giáo dục, thực hiện công bằng trong tiếp cận giáo dục; nhận thức mới về phân cấp, phân quyền, về quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, về huy động và sử dụng nguồn lực cho giáo dục và đào tạo; nhận thức mới về tự chủ trong cơ sở giáo dục đại học và giáo nghề nghiệp; quyết tâm thực hiện có hiệu quả các quyết sách chiến lược nhằm xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế”.
2. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ thể chế, tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục và đào tạo
Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, cơ quan liên quan xây dựng các văn bản hướng dẫn luật; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật có liên quan để bảo đảm đồng bộ với Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, nhất là các quy định về quản lý viên chức, quyền tự chủ trong các đơn vị sự nghiệp công lập, phân bổ ngân sách, đầu tư, thuế, sử dụng đất, tín dụng ưu đãi,…; phối hợp triển khai nhanh và hiệu quả Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035.
Trước mắt, tập trung xây dựng, hoàn thiện chính sách hỗ trợ người học, xây dựng và vận hành tốt Quỹ học bổng quốc gia, bảo đảm các đối tượng chính sách có đủ điều kiện để học tập, người học tài năng được hưởng chế độ học bổng và hỗ trợ để tập trung học tập, nghiên cứu trong và ngoài nước; hướng dẫn thực hiện các chế độ về miễn học phí, cung cấp sách giáo khoa miễn phí; xây dựng cơ chế chính sách để vận hành tốt 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới; nghiên cứu xây dựng Luật học tập suốt đời trình Chính phủ và Quốc hội.
3. Chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo
Phát triển nền tảng giáo dục quốc gia ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát với cơ sở dữ liệu lớn và cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ đầy đủ, đồng bộ; nhanh chóng chuyển đổi số, phổ cập và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học trên phạm vi cả nước; phát triển hệ thống thông tin giáo dục và nhân lực quốc gia, kết nối liên thông với hệ thống thông tin thị trường lao động. Ứng dụng các nền tảng giáo dục, sách giáo khoa, giáo trình thông minh, quản trị giáo dục, lớp học, trường học thông minh; ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo có kiểm soát trong hoạt động dạy, học và kiểm tra, đánh giá; nâng cao chuẩn năng lực số và trí tuệ nhân tạo cho người học và người dạy.
4. Tập trung phát triển đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất trường lớp đạt chuẩn, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non và phổ thông
Bảo đảm số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên, nhân viên theo tiêu chuẩn quy định; giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên cho mục tiêu phổ cập giáo dục, giáo viên dạy các môn học mới, các nội dung giáo dục phát triển toàn diện người học. Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang chỉ đạo rà soát đề xuất nhu cầu tổng thể biên chế giáo viên giai đoạn 2026 - 2030 để trình Chính phủ và Bộ Chính trị; xây dựng Đề án phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông giai đoạn 2026 - 2035 để triển khai trong thời gian tới bảo đảm thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục mầm non, phổ thông.
Triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo; tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng kiên cố hóa, hiện đại hóa trường, lớp học, giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thiết bị dạy học; tới năm 2030 hoàn thành việc kiên cố hóa 100% trường lớp học trên cả nước và đảm bảo nhà công vụ cho giáo viên vùng miền núi và vùng khó khăn; đặc biệt chú trọng đầu tư trang thiết bị đạt chuẩn, các phòng học thực hành, giáo dục STEM/ STEAM, không gian vui chơi, môi trường rèn luyện thể chất, giáo dục thẩm mỹ, hoạt động nghệ thuật, hướng tới mục tiêu mỗi học sinh đều biết chơi một loại nhạc cụ; đầu tư phát triển mạng lưới trường phổ thông nội trú; mở rộng hệ thống đào tạo dự bị đại học; triển khai nhanh việc xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới và đưa vào sử dụng trong năm 2026.
Triển khai phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi và thực hiện Chương trình giáo dục mầm non mới; tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, tích cực, phát triển toàn diện người học; thực hiện lộ trình cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh, hoàn thành vào năm 2030; tập trung triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và thúc đẩy giảng dạy ngôn ngữ các nước láng giềng.
5. Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, hiện đại hóa giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, tạo đột phá phát triển nhân lực trình độ cao và nhân tài
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tiến hành sắp xếp, tái cấu trúc hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, đạt chuẩn; sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; ưu tiên đầu tư hiện đại hóa một số cơ sở giáo dục đại học, có các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển các đại học trọng điểm; phát triển một số cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển các trường đào tạo nghề chất lượng cao ngang tầm khu vực và thế giới.
Tăng cường định hướng nghề nghiệp ngay từ bậc phổ thông; cải cách mô hình giáo dục nghề nghiệp, triển khai mô hình trường trung học nghề; ưu tiên đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ và phục vụ các chương trình, dự án chiến lược, trọng điểm quốc gia; tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp, công nghệ chiến lược; đặc biệt chú trọng phát triển cả về quy mô và chất lượng nguồn nhân lực các ngành công nghệ kỹ thuật mũi nhọn, khoa học cơ bản và các lĩnh vực ưu tiên phục vụ mục tiêu quốc gia như chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, công nghệ hạt nhân, đường sắt, công nghệ sinh học, máy tính lượng tử, vật liệu mới, rô bốt và tự động hóa, …; có cơ chế, chính sách đặc thù để phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo, thu hút trọng dụng nhân tài, nhất là nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước.
6. Đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế sâu rộng trong giáo dục và đào tạo
Đẩy mạnh và chủ động hội nhập quốc tế về giáo dục, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia vào mạng lưới học tập toàn cầu; thu hút mạnh mẽ các nguồn lực cho giáo dục; khuyến khích các chuyên gia, nhà khoa học người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học trong nước; tăng cường đưa học sinh, sinh viên đi đào tạo ở nước ngoài và thu hút sinh viên nước ngoài đến học tập tại Việt Nam; khuyến khích các cơ sở đạo tạo có uy tín của nước ngoài lập cơ sở tại Viêt Nam và từng bước lập các cơ sở giáo dục Việt Nam tại nước ngoài.
Kính thưa Đại hội, trên đây là một số định hướng trọng tâm trong công tác lãnh đạo chỉ đạo ngành của Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo, một số giải pháp đột phá mà ngành Giáo dục đề ra để hiện thực hóa các định hướng lớn và mục tiêu phát triển đất nước mà Đại hội đề ra. Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo, những thách thức rất lớn đang chờ phía trước, nhưng sự phát triển vượt bậc và những vinh quang của nghề trồng người, ươm tạo lợi ích cho trăm năm cũng đang tới. Toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đã và đang làm hết sức mình để không phụ sự phó thác và kỳ vọng của toàn Đảng, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và của toàn thể nhân dân.
Ngành Giáo dục và Đào tạo trân trọng cảm ơn và ghi nhớ sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước, của toàn thể nhân dân, sự phối hợp của các Ban/ Bộ/ Ngành, sự vào cuộc triển khai thực thi tích cực của các địa phương đối với giáo dục và đào tạo trong suốt thời gian qua, đặc biệt là nhiệm kỳ XIII của Đảng. Thay mặt cho 1,6 triệu nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục các cấp và 25 triệu học sinh, sinh viên, tôi xin gửi tới đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và toàn thể Đại hội lời tri ân và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự quan tâm và những tình cảm đặc biệt đối với ngành Giáo dục. Xin kính chúc các đồng chí dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc Đại hội của chúng ta thành công tốt đẹp!
Xin trân trọng cảm ơn!
