Dịch giả Nguyễn Lệ Chi (Giám đốc Công ty Cổ phần Văn hóa Chi - Chibooks), tác giả Đỗ Quang Tuấn Hoàng (người có tập bút ký “Vắt qua những ngàn mây” do Chibooks, NXB Hội nhà văn và Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật Quảng Tây xuất bản bằng tiếng Trung, được phát hành rộng rãi ở Trung Quốc) và tôi, được Tập đoàn xuất bản Quảng Tây mời tham dự “Tuần lễ văn hóa sách Trung Quốc - ASEAN 2025” tại thành phố Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc vào tuần lễ đầu tháng 7 vừa qua.
 |
| Đoàn nhà văn Việt Nam chụp ảnh với nhà văn Đông Tây tại Thư viện số của Hội nhà văn Quảng Tây |
Gian hàng sách Việt Nam do Chibooks tổ chức với sự hỗ trợ của Ban tổ chức Tuần lễ sách và Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại TP Nam Ninh có nhiều đầu sách Việt Nam và sách văn học Trung Quốc được dịch và giới thiệu ở Việt Nam, Trung Quốc cùng nhiều loại hình biểu trưng văn hóa Việt như áo dài, nhạc cụ dân tộc, tranh ảnh…
Về sách văn học tại “Tuần lễ văn hóa sách Trung Quốc - ASEAN 2025” tại Nam Ninh năm nay, nổi bật là tác phẩm văn học của hai nhà văn đương đại Trung Quốc được biết đến nhiều không chỉ trong quốc gia có hơn 1,4 tỉ dân mà còn được biết đến bởi nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam; được trưng bày tại khu trung tâm với những đầu sách mới cùng buổi giao lưu và tặng sách cho độc giả.
Trong khuôn khổ “Tuần lễ văn hóa sách Trung Quốc - ASEAN 2025”, nhà văn Đông Tây - Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Tây và là Đại biểu Quốc hội đương nhiệm của Trung Quốc - cùng ông Trình Tiểu Hoa, Bí thư Đảng ủy Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây đưa chúng tôi tham quan Thư viện số và Bảo tàng văn học Quảng Tây.
Quảng Tây tiếp giáp với Việt Nam, đóng vai trò là cầu nối với các nước ASEAN, góp phần thúc đẩy giao thương, du lịch, hợp tác kinh tế, văn hóa giữa Trung Quốc và khu vực.
Quảng Tây với dân số trên 50 triệu người với gần 1/3 là dân tộc Choang. Quảng Tây đa dạng, phong phú văn hóa dân tộc cùng sức mạnh văn hóa nội sinh, trong đó có văn học nghệ thuật và tiêu biểu là văn học.
 |
| “Bản đồ”chân dung tác giả đoạt giải thưởng văn học và “bản đồ” bản quán của nhà văn tại Bảo tàng văn học Quảng Tây tại Trường Đại học dân tộc Quảng Tây. |
Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây có hơn 2.700 hội viên và hơn 1.000 tác giả văn học mạng. Trụ sở đang được xây sửa trên khuôn viên 2.500 mét vuông tại thành phố Nam Ninh (thủ phủ tỉnh Quảng Tây) với số tiền đầu tư 700 triệu tệ (tương đương 2.548 tỉ VNĐ), trong đó có đầu tư cho Thư viện số đang trong quá trình thực hiện.
Dù đang trong quá trình thực hiện, Thư viện số của Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây cũng đã khiến tôi nể phục về công phu sưu tầm và lưu trữ tư liệu. Người đọc chỉ cần một cú chạm vào màn hình điện tử, tất cả hình ảnh, thông tin về tác giả, tác phẩm và văn bản tác phẩm - dĩ nhiên là chọn tác giả và tác phẩm có giá trị văn chương - hiện lên. Khi muốn biết gì về tác giả và tác phẩm, chỉ cần viết một câu hỏi, ấn nhẹ vào phím hay nói lên bằng lời, sau một tích tắc, tất cả được giải đáp. Sự hữu dụng và tính khoa học mà kỹ thuật số mang lại cho người viết, cho người đọc, khiến tôi đi từ bất ngờ này sang bất ngờ khác.
Càng bất ngờ hơn khi chúng tôi bước vào Bảo tàng Văn học đương đại Quảng Tây được đặt cả tầng 1 và tầng 2 tại trụ sở Trường Đại học Dân tộc Quảng Tây do nhà văn Đông Tây khởi xướng.
Bề dày văn học Quảng Tây gần một thế kỷ được trưng bày sinh động với hình ảnh, sự kiện, tác giả, tác phẩm. Bản đồ địa lý, quê quán tác giả được sinh ra và bản đồ chân dung các tác giả, tác phẩm đoạt các giải thưởng văn học được thể hiện sinh động, dễ nắm bắt. Quế Lâm là địa danh nổi bật trên bản đồ bởi đây là vùng đất nuôi dưỡng nhiều tài năng văn chương, không chỉ “với thủy, với sơn, đẹp nhất” mà nơi đây còn làm nên những áng văn chương lưu lại mai sau. Bảo Tàng Văn học đương đại Quảng Tây tại Trường Đại học dân tộc Quảng Tây còn trưng bày trang trọng chân dung các tác phẩm của những nhà văn có gốc gác tại tỉnh Quảng Tây đã định cư nhiều nước. Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây đang xúc tiến xây dựng Bảo tàng văn học Quảng Tây tầm cỡ tại khuôn viên Trụ sở Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây.
Chúng tôi đã có buổi trao đổi trò chuyện với Lãnh đạo Hội cùng một số nhà văn trong Ban chấp hành Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây. Điều đáng tiếc, mà nhiều nhà văn Quảng Tây bộc bạch là họ chưa biết gì về văn học thành phố Hồ Chí Minh cũng như văn học Việt Nam. Họ có nghe nói có vài ba tác phẩm văn học Việt Nam được in bằng tiếng Trung nhưng họ chưa có cơ hội được đọc.
Nhà văn Đông Tây - Chủ tịch Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây cho biết: Mười năm qua, Quảng Tây có giải thưởng cho tác phẩm văn học mạng với trị giá, tính ra tiền Việt Nam là hơn 500 triệu đồng. Giải thưởng này đã khuyến khích sáng tác của tác giả trẻ, làm cho người trẻ cầm bút gia tăng mỗi năm. Năm 2025 này, Giải thưởng văn học mạng lên đến 500 triệu tệ (tương đương 1,7 tỷ VNĐ).
Mỗi năm, Hội nhà văn tỉnh Quảng Tây đầu tư cho khoảng 400 nhà văn (được coi như là giải thưởng) với số tiền, tính ra tiền Việt khoảng 300 triệu đồng trở lên, tiêu chí lựa chọn là căn cứ vào tác phẩm của nhà văn được đăng tải trên 6 tạp chí văn học uy tín hàng đầu của Trung Quốc.
Một điều khích lệ nữa đối với các nhà văn Quảng Tây nói riêng và Trung Quốc nói chung là hơn 90% phim truyền hình phát sóng được thực hiện từ các tác phẩm văn học được phát hành với số lượng lớn và hầu hết là tác phẩm đoạt giải thưởng văn học. Ngoài nhà văn Đông Tây, còn nhiều nhà văn khác, trong đó có nhà văn Phàm Nhất Bình, phó chủ tịch Hội là một người khá giả nhờ trực tiếp chuyển nhiều tác phẩm của mình thành phim.
Khi khán giả xem phim, tác phẩm văn học làm nên phim tiếp tục được tái bản. Ngồi làm việc cùng chúng tôi khoảng mươi người đã có hơn 1/3 trong số đó, có tác phẩm được xuất bản từ 100.000 bản tới hơn 200.000 bản.
Nhà văn Đông Tây cho biết thêm, Quảng Tây luôn có nhiều hoạt động văn hóa với quy mô khu vực như Tuần lễ văn hóa, tuần lễ sách… thu hút cả người viết lẫn người đọc.
Trong buổi tiệc chiêu đãi đoàn chúng tôi tại một nhà hàng khách sạn 5 sao, nhà văn Đông Tây có nói một câu nói, đại ý: Văn chương là món ăn tinh thần sang trọng. Người tạo nên món ăn cũng phải được đối đãi sang trọng.
TP.HCM, 15/7/2025
