Sinh ra ở Thái Bình (nay là Hưng Yên), sau đó cả gia đình chuyển vào Nam sinh sống, những kỉ niệm ấu thơ khi được thường xuyên đi nghe các gánh hát cải lương đã nhen nhóm trong anh niềm mong ước được hát, được trở thành diễn viên. Đến nay, Minh Hải là một gương mặt sáng của nghệ thuật cải lương miền Bắc, được giao nhiều vai diễn nặng kí. Để có được thành công ấy, Nguyễn Minh Hải cũng như bao nghệ sĩ khác đắm đuối với nghệ thuật truyền thống, phải dày công khổ luyện để “mưa dầm thấm lâu” và có những giây phút thăng hoa trên sân khấu.
Vở diễn Trần Nhân Tông là tác phẩm sân khấu kết hợp cải lương và xiếc lần thứ hai của Liên đoàn xiếc Việt Nam và Nhà hát cải lương Việt Nam (nay là Nhà hát sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam). Nghệ sĩ Minh Hải đảm nhận vai đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông, từ khi còn là thái tử cho tới khi xuất gia tu hành rồi nhập niết bàn. Nghệ sĩ Minh Hải thể hiện được trọn vẹn hình ảnh nhân vật, không chỉ là một vị vua lãnh đạo quân dân nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên Mông mà còn là người giàu lòng từ bi, bác ái. Hình ảnh vị vua anh minh hiện lên gần gũi, mẫu mực, trong mỗi hoàn cảnh đều có cách giải quyết vấn đề khác nhau.
|
Để đảm nhận vai diễn này, nghệ sĩ Minh Hải đã được chuẩn bị từ trước đó, trong một vai diễn Trần Nhân Tông lúc còn trẻ qua vở cải lương Vua Phật cách đây hơn 10 năm. Sự bồi đắp cho vai diễn còn thông qua việc đọc, nghe tư liệu về ngài, đồng thời có những hình dung cụ thể cho mỗi phân cảnh. “Phải làm sao cho người xem cảm thấy được đó chính là Phật hoàng Trần Nhân Tông từ dáng đi đến lời nói, ngoài sự đau đáu với vai diễn, tôi tìm hiểu nhiều thông tin về ngài. Trong thời gian chuẩn bị lên sân khấu, đêm nào tôi cũng nghe và hình dung về ngài khi còn là thái tử thì như thế nào; khi ngài lên núi, khi đánh giặc ra sao, khi nhường lại ngai vàng cho con để xuất gia tu hành thế nào… tất cả đều phải tư duy, không thể chỉ mang kĩ thuật của người diễn lên sân khấu” - nghệ sĩ Minh Hải nói.
Đây là lần thứ hai nghệ sĩ Minh Hải tham gia dự án cải lương kết hợp xiếc. Trước đó, trong vở Cây gậy thần, anh được giao vai Chử Đồng Tử. Ở vai Chử Đồng Tử, anh phải đảm nhận nhiều kĩ thuật, thao tác khi vừa bay vừa hát cải lương, thì trong vở Trần Nhân Tông, anh lại có những trải nghiệm khác, khi những minh họa cho vở diễn đã được các nghệ sĩ xiếc đảm nhận. Khi ấy, người nghệ sĩ cải lương như anh cần phải nắm bắt từng khoảnh khắc, tiết tấu để hòa nhập, ra vai cho phù hợp, mượt mà. Trong một số phân cảnh có tiết tấu nhanh, mạnh, sự hòa hợp trong cách diễn của hai loại hình nghệ thuật chính là điểm sáng, góp phần tôn vinh nhân vật chính.
Nghệ sĩ Minh Hải có chất giọng vang và sáng, chủ động trong lời ca, lối diễn. Tuy vậy, để có được kinh nghiệm trong diễn xuất, anh từng tham gia nhiều cuộc thi, nhiều sân chơi nghề nghiệp phía Nam, với mong muốn được chủ động học hỏi các đồng nghiệp tại mảnh đất sinh ra môn nghệ thuật này. Đáng lưu ý, năm 2013, anh đoạt giải Ba cuộc thi Chuông vàng vọng cổ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trong những chặng đường tiếp theo gắn bó với nghệ thuật cải lương, với nhiều vai diễn thuộc đề tài lịch sử, dân gian, nghệ sĩ Minh Hải đã đoạt nhiều giải thưởng, Huy chương vàng, Huy chương bạc trong các kì liên hoan, hội diễn vào các năm 2012, 2016, 2023, với các vở diễn Chuyện tình Khau Vai, Vua Phật, Mai Hắc Đế. Mỗi vai diễn, mỗi thành quả anh gặt hái được càng khẳng định con đường song hành cùng cải lương.
|
Nhìn lại chặng đường 20 năm gắn bó với nghệ thuật cải lương, từ khi là một chàng trai thích nghe cải lương từ thuở nhỏ, đậu cả 3 trường đại học, Minh Hải đã chọn Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, mặc cho những lời khuyên can từ gia đình, muốn anh chọn con đường khác trong lĩnh vực du lịch và kinh tế. Nhưng có lẽ tình yêu và những may mắn ban đầu thôi chưa đủ, với Minh Hải, 10 năm đầu tiên trong sự nghiệp là quá trình học hỏi các anh, chị đồng nghiệp và nếu được giao vai thì đương nhiên cũng chỉ là những vai phụ, thậm chí làm công việc bê loa, hậu đài. Nghệ sĩ Minh Lý, người bạn diễn cùng trang lứa với Minh Hải nhớ lại năm 2016, Minh Hải đảm nhận vai Cao Biền, một thái thú được cử sang nước Nam để trấn yểm long mạch trong vở Linh khí trời Nam. Vai diễn phản diện này đã mang về cho chị và Minh Hải huy chương Vàng Liên hoan sân khấu mùa thu 2016. “Tôi thích cách diễn của Minh Hải trong vai Cao Biền, trong tình yêu thì rất tình cảm, nhưng với nhiệm vụ được giao thì quyết đoán, nhưng rồi lại vô cùng đau đớn khi người mình yêu lại phải chịu hi sinh để giúp mình hoàn thành trách nhiệm” - nghệ sĩ Minh Lý nhớ lại.
Trưởng thành từ những vai diễn phụ, cho đến khi được giao vai chính, Minh Hải đã khẳng định mình trong nhiều tác phẩm sân khấu đề tài lịch sử, dân gian. Nếu các vai Chư Hương An trong vở Mai Hắc Đế, Trần Nhân Tông thời trẻ trong vở Vua Phật, vai Dương Nhật Lễ trong vở Ngạ quỷ, vai Trịnh Tông trong vở Người đi tìm minh chủ… đã mang về cho anh nhiều huy chương tại Liên hoan sân khấu cải lương toàn quốc thì đến vai diễn Chử Đồng Tử trong vở Cây gậy thần, anh đã thuyết phục khán giả với những màn vừa diễn xiếc, vừa hát cải lương chuyên nghiệp, táo bạo và phóng khoáng.
Khi được giao vai Nguyễn Tất Thành trong vở cải lương Nợ nước non - tái hiện hình ảnh chàng thanh niên quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, gửi lại niềm thương nhớ quê nhà, mong có ngày trở lại, nghệ sĩ Minh Hải khi ấy không có nhiều lợi thế về ngoại hình nhưng đã tìm ra cách để đào sâu tâm lí nhân vật trong bối cảnh nước mất, nhà tan. “Điều quan trọng khi đảm nhận vai diễn Nguyễn Tất Thành chính là lột tả tinh thần của Người khi chuẩn bị lên tàu sang Pháp: sự đau đáu, không chấp nhận thân phận nô lệ và bằng mọi giá phải ra đi tìm đường cứu nước. Dù đã trải qua nhiều vai diễn nhưng với vai Nguyễn Tất Thành hay Phật hoàng Trần Nhân Tông, tôi cảm thấy tự hào khi được đóng góp những vai diễn lớn cho sáng tạo nghệ thuật, và cảm nhận lịch sử huy hoàng của dân tộc”, nghệ sĩ Minh Hải nói.
Có lẽ bởi sự thích ứng khá linh hoạt nên mặc dù là kép nam chính trong nhiều vở cải lương đề tài dân gian, lịch sử, nhưng anh cũng được ví như “con dao pha” của nhà hát khi có thể nhập vai phản diện. Trong vở Chuyện tình Khau Vai, nhân vật Cố Sầu độc ác, gian tham, đầy thủ đoạn của nghệ sĩ Minh Hải gây ấn tượng với khán giả. Ưu điểm của Minh Hải là sự chững chạc khi có nhiều thời gian trải nghiệm cùng các vai diễn, cùng lúc hóa thân nhiều dạng nhân vật khác nhau.
Trên con đường gắn bó với nghệ thuật cải lương, nếu 10 năm đầu là thời gian học hỏi, va chạm, theo đuổi thì có lẽ giai đoạn 10 năm sau của nghệ sĩ Minh Hải là cơ hội để thể hiện những điều được học và bước đầu gặt hái thành công, được ghi nhận. “Giờ đây bản thân tôi đang tràn đầy hi vọng trên chặng đường tiếp theo mình có thể làm viên gạch trong một bức tường lớn của cải lương miền Bắc nói riêng, cải lương Việt Nam nói chung. Tôi mong muốn làm một điều gì đó để khán giả hiểu được rằng cải lương không chỉ có sự ỉ ôi, sướt mướt. Cải lương ngày nay đang nỗ lực để hòa cùng đời sống hiện đại, xứng đáng với tinh thần “cải cách hát ca theo tiến bộ - lương truyền tuồng tích sánh văn minh”, nghệ sĩ Minh Hải nói.
