 |
| Trung tâm CNTT&TT tổ chức lớp bồi dưỡng về chuyển đổi số cho đội ngũ nòng cốt CĐS tại huyện Kim Sơn. |
Theo báo cáo triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, đến nay 100% xã, phường, thị trấn đều đã thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng. Đây là lực lượng nòng cốt, chủ yếu là đoàn viên thanh niên, cán bộ hội phụ nữ, nông dân hoặc cán bộ công chức xã, có kiến thức và kỹ năng cơ bản về công nghệ thông tin. Họ là người “cầm tay chỉ việc” cho bà con nông dân – những người vốn quen với nông cụ hơn là điện thoại thông minh – trong việc thiết lập tài khoản VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thủ tục hành chính bằng mã QR, thậm chí là bán hàng qua sàn thương mại điện tử.
Tại thị trấn Phát Diệm (Kim Sơn), 8 tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động tích cực đã góp phần đưa địa phương này trở thành điểm sáng về chuyển đổi số, đứng đầu toàn huyện trong năm 2023. Các tổ không chỉ tuyên truyền về chính sách, pháp luật mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng ứng dụng dịch vụ công, khám sức khỏe từ xa, thanh toán học phí online và các dịch vụ điện tử khác.
Chuyển đổi số là một quá trình đòi hỏi thay đổi cả về tư duy và hành động. Thách thức lớn nhất ở cấp xã, thôn không chỉ là thiếu hạ tầng, mà là khoảng cách số trong nhận thức và kỹ năng sử dụng công nghệ của người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người lao động nông nghiệp. Ở đây, tổ công nghệ số cộng đồng chính là cầu nối quan trọng, giúp “dịch” các khái niệm phức tạp như “dịch vụ công trực tuyến”, “mã QR”, hay “chữ ký số” thành những thao tác quen thuộc, gần gũi với người dân.
Tại xã Quỳnh Lưu (Nho Quan), hình ảnh cán bộ trẻ tận tình hướng dẫn người dân tra cứu thủ tục hành chính bằng điện thoại thông minh không còn xa lạ. Chính nhờ sự hỗ trợ này, việc tiếp cận các dịch vụ công ngày càng đơn giản hơn, giảm tình trạng xếp hàng, nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND xã.
Những kết quả cụ thể đã cho thấy vai trò không thể thay thế của tổ công nghệ số cộng đồng. Trong năm 2024, toàn tỉnh Ninh Bình đã tiếp nhận 43.237 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến (không tiếp nhận bản giấy), đạt tỷ lệ 96,43%. Trong 4 tháng đầu năm 2025, con số này tiếp tục đạt 42.829 hồ sơ trực tuyến, thể hiện mức độ ổn định và thói quen sử dụng dịch vụ số của người dân đã dần được hình thành.
Các tổ công nghệ số cộng đồng chính là lực lượng gián tiếp nhưng thiết yếu thúc đẩy kết quả này, bằng việc tăng cường tiếp cận, hỗ trợ cá nhân hóa quá trình chuyển đổi số, từ việc hướng dẫn người dân kê khai, chụp ảnh hồ sơ, đến việc tải ứng dụng, nhận mã xác thực.
Song hành cùng hoạt động “offline” của tổ công nghệ số cộng đồng, hệ thống hạ tầng và nền tảng dữ liệu của tỉnh cũng được nâng cấp đồng bộ. Từ việc xây dựng nền tảng LGSP, SOC đến các hệ thống điều hành tác nghiệp điện tử, tất cả tạo thành một mạng lưới liền mạch, hỗ trợ kịp thời cho mọi cấp chính quyền, từ tỉnh đến xã.
Kết quả là người dân các xã như Yên Hòa (Yên Mô), Văn Phú (Nho Quan) không chỉ được tiếp cận thủ tục hành chính qua một cửa điện tử mà còn có thể gửi phản ánh, kiến nghị, tra cứu tình trạng hồ sơ qua điện thoại di động – điều tưởng chừng chỉ có ở đô thị lớn.
Tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ là một lực lượng tạm thời. Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành chiến lược dài hạn, họ cần được nhìn nhận như một thiết chế thường trực, có cơ chế hỗ trợ, đào tạo, bồi dưỡng năng lực và được kết nối chặt chẽ với các trung tâm dữ liệu, hạ tầng số của tỉnh. Chỉ khi đó, vai trò trung gian giữa chính quyền và người dân, giữa nền tảng công nghệ và hành vi xã hội mới thực sự phát huy tối đa hiệu quả.
Từ những thao tác nhỏ như mở tài khoản định danh điện tử, khai báo y tế, nộp học phí không dùng tiền mặt… đến các hành động lớn như kê khai đất đai, đăng ký sản phẩm OCOP – tất cả đều cần sự hiện diện bền bỉ và tận tụy của tổ công nghệ số cộng đồng.
Không ồn ào, không hào nhoáng, các tổ công nghệ số cộng đồng ở Ninh Bình đã và đang lặng lẽ góp phần thay đổi diện mạo hành chính, kinh tế và xã hội từ cơ sở. Họ chính là những người làm “chuyển đổi số” trở nên có thật, gần gũi và hữu ích với người dân. Khi mỗi xã, mỗi thôn đều có người hướng dẫn tận tay, khi mỗi hộ dân đều cảm thấy công nghệ là một phần thiết thực trong cuộc sống hàng ngày, thì lúc đó, chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một năng lực cộng đồng – khởi nguồn cho phát triển bền vững và hiện đại.
